Kum 50 hnuah NE hel lian ber hruaitu, Muivah-a’n an khua tlawh
India hmarchhaka hel pawl lian ber, NSCN(IM) chief kum 91 mi, Thuingaleng Muivah chuan Nilaini khan kum 50 chhung a tlawh tawh loh, Ukhrul district, Manipur-a an khua a tlawh a, ropui taka lo dawnsawn a ni.
Ukhrul kawtthlerah mi tam tak intlarin ‘Ato Kilonser’ (prime minister) hi an lo hmuak a. Sikul naupangte chuan kawrlum sen ha chungin rawng pawl êng lam an lo vai a, Tangkhul Naga thalai tam takin lo lawm nan an lâm bawk.
Tangkhul Naga chhungkuaa Ukhrul-a Somdal khuaa piang, Muivah hian Naga hel pawl, National Socialist Council of Nagaland (Isak-Muivah) hi hruaitu niin an pawl hi kum 1997 atang khan sorkar laipui nen en inbe mek.
NSCN(IM) leh sorkar laipui hian kum 2015 khan an thil phut tihhlawhtlin a niha muanna a awm theihna turin ‘Framework Agreement’ an lo siam tawh nghe nghe.
An hruaitu lawk dang, Isak Chishi Swu chu kum 87 mi niin June, 2016 khan a taksa peng eng emaw zat chhiain Delhi damdawi inah a lo thi tawh.
Kum 2010 kha Muivah-a’n a pianna khua tlawh a tum hnuhnung ber niin Manipur-a Congress sorkar lai a ni a, a luh an phalsak lo va. Amah tantute lungawi lovin Manipur-Nagaland inkalpawhna kawngpui an dang zui a, venhim hnathawktute silai hmeh puahah mi paruk an thi bawk.
Hemi hma, June, 2001 khan NSCN(IM) leh sorkar laipuiin inkahhai an puan chu Manipur-a Naga chenna huam thlenga an zauh avangin Meitei-ten duh lohna an lo lantir tawh bawk.
Muivah-a hi a hun tam zawk chu Nagaland-a Dimapur-ah, Manipur-a an khua atanga km 160 vel leka hlaah a hmang a ni.
Tun tumah hian sorkar laipuiin an khua tlawh tura ruahmanna a siam angin a haw a, lawm taka dawnsawn a ni a. “Kan lo lawm hle a, hmuh kan châk hle a ni. Kan hlim a, kan hruaitu angin kan lo dawngsawng a ni,” tiin Ukhrul-a Tangkhul Naga hnam mi pakhat chuan a sawi.
Muivah-a’n an khua a tlawh thei hian NSCN(IM)-in an thil phut a hlawhtlinna atan pawh kawng dik zawh mek nia ngaihna pawh a siam a. Muanna a awm theih nana indawrna hian thui tak a thleng tawh.
Muivah-a hi a tirah chuan hmarchhaka Naga chenna huam chhung an indan theih nana beitu, Naga National Council (NNC)-a general secretary atanga bul tan a ni a. Kum 1970 chho velah kha chuan Manipur-a mihring man duh ber zinga mi niin a luman pawh sorkarin vawi tam ennawnin Rs nuai 1 lai pawh a chhiar tling.
An pawla hruaitu dangte nen inmil lo zuiin NNC hi a chhuahsan a, January, 1990 khan Isak Chishi Swu leh SS Khaplang te nen NSCN an din ta a ni.
A hnuah Muivah hi Khaplang-a nen sorkar laipui nen an inbiak leh biak lohvah an thu a inhmu lo zui leh a, NSCN chu phel phahin Isak-Muivah (NSCN-IM) leh Khaplang (NSCN-K) a piang zui ta a ni.
Khaplang-a hi June, 2017 khan a thi a, a hnu kumah Isak Chishi Swu a thi ve leh bawk.
Heng hun chhung zawng hian NSCN(IM) leh sorkar laipui nen an inbe reng a. Muivah-a hian an khua a tlawh thei lo hi hrehawm a ti thin hle a, NSCN(IM) hruaitu dangte chuan an duh ang tawkin Manipur hi an tlawh thei reng tho thin a ni.
Kum 50 hnuah NE hel lian ber hruaitu, Muivah-a’n an khua tlawh

