Site icon The Aizawl Post

Lawng chawlhnaah, Chawl hahdam rawh

Lalsiamkima Sàmte

Kum sawmli zen zawn zaipawl hruaitu, a theihna thiamna khawvel ai-a amah siamtu tan hlan a, hna ropui thawk tu Henry L. Gilmour a chuan ti hian a ringtu puite min cho:

“Oh, come to the Savior,
He patiently waits
To save by His power divine;
Come, anchor your soul in the
“Haven of Rest,”
And say, “My Beloved is mine.”

Lalmawia’n mizo tawngin ti hian a lo letling ve thung:

Haw rawh, Chhandamtu’n a nghak reng a che,
Aman a lo chhandam ang che;
Lawng chawlhnaah chuan i thlarau rawn thlen la,
‘Ka duh tak ka thleng ta, tiin.
(KHB – 413, Damlai tuipuiah ka thlarau a vak vai).

A thuk ka ti, ka hnuk a khawih thin. Ka mittui a ti tla thin a, ka tliak hnawp thin. Misual chhandam ngai, tlu thin, dai sual thin, mi bawlhhlawh, tlenfai ngaite tana he hla thuk zia hi aw…
Chuti ang hla thuk, rilremtu rimawi phuahtu chu tu nge a nih a, khawilam chhuak nge maw a nih reng reng le.
Amah chu H. L. Gilmour tia hriat a ni a, a hming pum chu Henry Lake Gilmour a ni.
Londonderry, Ireland-ah kum 1836, January ni 9 khan a lo piang a. Ireland ramah kum 16 hun a hman hnu, tleirawl tirte a nihin lawng khalh zir a duh vangin America ramah puanthuah têlin a inpu lut ve râwi a ni awm e.
A tum ram Philadelphia a thlen hnu chuan a vak raw lai nge vak raw lai lo hriat a harsa tawh a. Mahse, lungkhamna eng emaw chuan a tuam ngei ang tih a rinawm. A tum angin a kawngzawh tumte pawh a kaw zawt zawt lo ang tihte pawh ka ring, nun kawng chhuk chho ah, kawng hrang hrangah thil hrang hrang a dai chho thluah a, a dai hnemin a tawk hnem hle.
A nun sawh ngheh nan painter hnate a han thawk leh lawp lawp a. American Civil War vangin Libby Prison, Richmond, Virginia-ah thla eng emaw zat a han tang leh rih a. Chumi hnuah ha enkawl lam zir lehin, ha enkawl hna pawh kum eng emaw ti chhung chu a thawk chhunzawm nghe nghe a ni.
Philadelphia a thlen atanga kum 5 hnu, 1858 khan Letitia Pauline Howard nen an innei a. An inneih hian kum 22 mi, tlangval rim hre ve ek ek chauh a la ni.
Kum 1869 khan Philadelphia atangin Wenonah, New Jersey-ah an insawn a, chutah chuan Methodist kohhran dinna kawngah tha thawh ve in 1885 khan Methodist Kohhran a lo piang a. Ani pawh Sunday school superintendent hnate a thawk a, hla hruai hnate a thawh bakah, kum sawmli chhung zet chu zaipawl lamah hniak hnutchhiah thei khawpin a siamtu lam hawiin a rawng a bawl chho ta a ni.
A theihna zâwn leh, a thiamna zawna theih tawp chhuaha rawng a bawl laiin a kum te pawn a chal delh chho tan ta a. A lei kum 84-na a zawh mek lai, May 20, 1920 khan accident vangin lawng chawlhna hmun chu a thleng ta a ni.
“Khawngaiha min pawmtu hnenah ka inpe,
A thu chu ka lo ring ta a;
Sual kawlte a tla, chawlhna hmun ka thleng ta,
Lawng chawlhna chu Lalpa a ni.”
A lo tih lawk ang khan chawlhna hmunah, a Lalpa hnenah a chawlh ta a ni.
Siamtu’n duh taka a siam rau rau ah Gilmour a hian lawng chawlhna hmun a thlang thiam riau hian ka hria a, duhthlan a thiam tlat. Keini hi khaw nge kan chawlh ve thin, khawvel thilah nge kan chawlh min siamtu hnenah, a dera rawngbawlin em ni kan chawlh thin, office kal tlai ziah em ni kan chawlhna hmun, kan thawhpuite ei loh leh harsatna siam zawngin em ni kan chawlhna chu, a sawia sawi chauh em ni kan lawng chawlhna hmun?
Nun nawm lutuk te, lungkham neih loh lutuk te, mahni pumpui chauh ngaihtuah lutuk chuan Gilmour-a lawng chawlhna hmun ang saw thlen kan harsat sawt maithei ti r’u!
Kan bul leh vela chengte, kan nitin khawsakna leh, kan rawngbawlna kawngah midang tan nelawm reng reng loh, thim thuah hnih chhuah rengte nunah hian lawng chawlhna a lang ve ang em le?
Gilmour-a chuan, amah tlin loh leh tlak lohna a hria a. Misual, chhandam ngai, Pathian khawngaih vanga tlan a nih a hria, chu chu up bo loin zalen takin a puang chhuak a. A nawm hmel ka ti, a nun a hahdam sawt ka ring tlat!
Pathian khawngaihna a tuipui a. A khawngaihna vangin a-ma lam chu a hawi ngam a. A nun sualna leh daisualte chu tuipuia lawngkar fung hmanga inkarnaah a paih bo va. Chu’ng zawng zawng chu Pathian duh lo thil a nih vang leh, Pathian duh dana lawng chawlhna hmun thlen a duh vang a ni.
Kan phak tawk ah, rau vut kher a ngai lo va, lam chiam kher a tul lo. Midang aiin rawngbawlna kawngah kan thawhhlawk tawk lo va, mahni insit leh inkiltawih takin hringnun kan lo chhiar palh thei. Chu chu siamtu’n min siam dan a nih chinte pawh a awm ang.
Pathian khawngaihna vanga nung leh che, misual chhandam ngai nih inhriatna atanga lawng chawlhna hmun pan hi – he ram, Kristian ram hian a mamawh thar leh ta niin i hre ve em Gilmour!

Exit mobile version