Tunhnaia Mizoram Lokayukta dan siamthat chuan a din chhan bulpui ber a thiat zawk a, thuam chak aiin hnathawk tak tak thei lo turin a kut phuarsak a ni ta zawk tih Congress hruaitu Lalnunmawia Chuaungo chuan a sawi.
MPCC Vigilance Cell chuan Ningani khan Mizoram Lokayukta dan siamthatna, The Mizoram Lokayukta (Amendment) Act 2024 chu siamtha leh a, a kut phuarsak hlip tura ngenna chief minister hnenah an thehlut a. MPCC senior vice president Lalnunmawia Chuaungo chuan Lokayukta dan siamthat chu corruption dona hmanrua niloin a tih punna tur a ni, tiin, “Thuam chak tum aiin awmze nei lo, hna thawk thei lo tura siam tumna hmanrua a ni. Rilru fim hmang loa tih palh niin a lang loa, corruption lakah chief minister fihlim lo anga sawi a awm tak avanga hetianga tih hi a ni em tih kan zawt a. A ni lo an ti a nih chuan Lokayukta kut phuarna hi sut a, kan ngenna hi tihlawhtling turin kan ngen a ni,” a ti.
Assembly House-a dan siamthatna pharh leh sawihonaah MLA-ten duh angin an lo zirchiang hman lo deuh a ni thei tih Congress hruaitu hian sawiin, eiruk laka fihlim tak tak tum tan chuan Lokayukta hi hlauh tur a awm lo tih a sawi bawk.
Mizoram Lokayukta chu a bik taka dan hran siama din, investigation agency dangin an chhui
MPCC-in CM hnena an thlen dang:
8 Dan siamthat hnuaiah Section 10 tidanglama Inquiry Wing leh Prosecution Wing hotulu (chief inquiry officer leh public prosecutor) – additional secretary level atanga deputy secretary level-a tih hniam chu addl secrertary level-a dahlet tur leh, candidate tha tak takin an dil theih nan field of selection tizau a, eligibility criteria tizau turin kan ngen.
8 Dan siamthat Section 13(3) hnuaia proviso tidanglamin, central leh state sawrkar hnuaia thawk public servant ni lo, pawl (authority/ organisation) hnuaia thawkte hrem tura court-a thu thlen (prosecute) hmaa heng pawl hruaitute phalna lak hmasak ngai ta chu, thil tisualtute laka hmalak nasa takin a tikhaihlakin a ti harsa dawn a. Heng pawl hruaitute hian remtihna pe duh lo ta se, Lokayukta hian engmah a ti thei dawn lo tihna a ni. He proviso tihdanglam hi Lokayukta kut phuarna a nih avangin sut turin kan ngen.
8 Mizoram Lokayukta-in Section 19(5) leh Section 28(1) hnuaia investigation chungchanga thuneihna a neih leh eng agency pawh inquiry ti tura a hman theihna chu chhuhsakin, dan siamthatah hian hna thawk thei loa siam a, state sawrkar remtihna la hmasa loa engmah ti thei loa siam a ni. Lokayukta Act siam chhan (spirit) tihbawrhbanna a ni a. Sut leh turin kan ngen.
8 Mizoram Lokayukta chu sawrkara innghat loa, zalen tak leh hleih nei loa hna a thawh theih nan a mamawh ang officer leh staff pe thuai a, kum 2021-a state sawrkarin ACB atanga post 25 Mizoram Lokayukta-a transfer tura thutlukna a lo siam tawh chu a taka chantir turin kan ngen a. Lokayukta-in a mamawh dana heng transfer tur post hi herrem (re-designate etc) phalsak a, Lokayukta hi thuamchak mai theih a nih avangin hma la thuai turin kan ngen.
8 Lokayukta chu agency danga innghat loa rintlak, dik leh thulai la taka investigation ti thei turin Investigation Wing atan officer leh staff a tul dan anga pek belh a, thuam chak thuai turin kan ngen a. Lokayukta-in a mamawh dana ama puala officer leh staff a neih theih nan recruitment rules rang taka siam a, heng officer leh staff-te la tura Lokayukta hnena thuneihna pe turin kan ngen.
phak loh chief minister thlenga chhui thei tura din, hlemhletna thila investigation agency dangte thuneihna pawh Lokayukta kuta hlan vek a nih laiin, dan siamthat Section 14-ah proviso belhin, Lokayukta thuneihna chu agency dangte hnenah pawh a hlan a. Hei hi Lokayukta pawimawhna leh thuneihna tih dalna a nih avang leh Lokayukta Act siam a nih chhan (spirit) tih bawrhbanna a nih avangin paih leh turin an phut tih a sawi.
“Agency dang, an ngam zawng leh an thuhnuaia an dah theihte inchhui tir a, fihlim anga lan tumna a awm thei a. State sawrkarin a phalsak loh chuan Lokayukta hi a thu mai mai dawn tihna a ni,” a ti.
Mizoram Lokayukta chu a thil chhui turah state sawrkar phalna lak hmasak kher ngai loa thuneihna pe turin Section 17A of Prevention of Corruption Act 1988 chu Section 22(1) leh 22(2) of the Mizoram Lokayukta Act-a thunlut turin an ngen tih Lalnunmawia Chuaungo hian a sawi bawk. Mizoram Lokayukta Act 2014 chuan state sawrkar phalna lak hmasak ngai lo turin thuneihna a pe a, inquiry zawha charge sheet a file pawh Special Court-in a pawm tura tih a nih laiin, dan siamthatah hian hei hi khap sak an ni ta tih a sawi a ni.

