P.C.Lawmkunga
Saptawng hi hre famkim lo mah ila, kan hmang lo thei si lo va. A thiam zawkten menah min thlak mai mai ang tih ring reng chung hian, hriat chin chin hi kan vawrh chhuak ve fo va. “A tirtu thlarau” awm ang mai hian, “A sawi loh theih lohna te hian min lo nang” fo thin a ni ber awm e. Whatsapp group-ah pawh thiante nen kan chai viau thin a, hriat dan leh hman dan inang chiah lote pawh a lo awm teh meuh mai a. Mizotawng ang em erawh hi chuan Saptawngah hian inhnialna tur a vang khawp mai. Dik chu dik, dik lo chu dik lo, a ni tawp a ni ber. Mizotawng hman leh ziak dan chungchangah erawh chuan inhnialna a tamin a tawp mai dawn pawhin a lang lo bawk. Chutih lai erawh chuan Saptawng hi thiama inngaihtur a ni lo, tih hria ila. Kan hriat tam poh leh kan hriat loh zar lehlam a la buk hle zel tih hi pawm tur a ni.
Tichuan tunhma atanga ka lo vei tawh leh ka lo au chhuahpui fo, tun thlenga khawih danglam lohva la awm reng, kan Mizo Bible-a lehlin fuh lo, Saptawng atanga an lehlin fuh lo ni-a ka hriatte hi chhiartute hmaa pholan hi tul ka ti ta ngang a ni. JF Laldailova khan a Bible Thlirnaah Mizotawng an hman dan a chai nasa hle tawh a; mahse ani khan lehlin dik lo lam a khawih vak lo va, Bible-a Mizotawng an hman ulh dan lam kha a thlur nasa zawk a ni. Hla lehlin dik lo nia a hriatte thenkhat erawh a khawih nual a nih kha.
Aw le, kan thupuiah lo lut tawh ila.
Joba lehkhabu bung 19:20 hi lo en ila. “Ka vun leh tisa hi ka ruhah a bet a, Ka hahni chu ka la chang hram a” tih a nih hi. (The Bible Society of India Version Mizo (Lushai (OV) Redited 2017). Hei hi a Saptawngah chuan, “My bone clings to my skin and to my flesh, And I escaped by the skin of my teeth” (KJV) tih a nih bawk hi. A sentence hnuhnung zawka, “And I escaped by the skin of my teeth” tih hi idiom pakhat, “To escape by the skin of teeth” a ni a. He thuhlawm hi idiom chi khat, Mizovin “|awng upa” kan tih ngawt ang chi deuh kha a ni a, thil pakhat sawina a ni. (vanlaia tla ang, a letlinga vuttuithlawrbel, chem lova lu la, etc). Chuvangin a thu hlawma word mal te te khian awmzia an nei hrang lo va, a vaia hman khian awmzia a nei thei chauh a ni. Tichuan, “to escape by the skin of teeth” tih chu pal tlang ve hram, ti ve thei hram tihna daih a lo ni ta a ni. I managed to avoid accident by the skin of my teeth. He defeated his opponent by the skin of his teeth. I passed my exam by the skin of my teeth. Tichuan Joba chu a lo dam lo rei tawh a, a natna khan a mah a ticher sawngkawn tawh a, a thi lek lek tawh a, uar takin “Ka dam ve chê chê a ni e” (I escaped ‘death’ by the skin of my teeth) tiin a rawn sawi chhuak ta a ni. Khi sentence-ah khian vun leh hain a hrangin awmzia an nei lo a ni. Hahni (gum) lam sawina phei chu a awm lo reng reng a nih khi. Tin, a Saptawng en khian a vun leh tisa kha a ruhah an bet, ni lovin a ruh (bone) zawk kha a vun leh tisaah a bet zawk a nih khi. Helai pawh hi an vawrh chhuak fuh lo a ni.
Hebrai 12:1. Chhut hmasakah khan “Chutichuan thlirtute chhumpui nasa tak hual vela kan awm avangin..” tih a ni a. Hetah pawh hian ‘chhum’ hian awmze hran a nei tur a ni lo. A hmaa kan sawi ang bawka idiom “a cloud of witnesses” tih a nih a vangin chhum ringawt hi awmze hran neihtir theih a ni lo. Hetah hian ‘cloud’ hi chhum tihna ni lovin thil a ruala awm tup tup sawina mai a ni, a cloud of dust, a cloud of locusts, a cloud of smoke, a cloud of witnesses etc. Chuvangin, “thlirtute chhumpui nasa tak” ti lovin, “Min thlirtute an tam em avangin” emaw, ”Thlirtu tam takten min hual vel avangin” emaw tih ni se, a felin a rinawm. An rawn tidik tawh dawn emaw tiin kum 2017 khan an han khawih det a, mahse ’chhum’ chu an vai kiang thei lo, “Chhumpui nasa tak ang thlirtute” an la ti ta fan a nih hi. Saptawnga thil tehkhinna chi khat, ‘simile’ an tihah an chhuah ringawt mai a ni.
Luka bung 1:46 a kan hmuh Mari hla Magnificat an tih hi lo en leh ila. A Mizotawng chuan, “Tin, Marin, Ka nunin Lalpa a chawimawi e” tiin an dah hi. Hei hi a lettute chuan let dik thova an inngaih theih laiin a hmangtute hian an hmang sual nasa hle thung. Thusawitu tam tak hian, Mari nun hian Lalpa a chawimawi em a, chutiang bawkin kan nun hian Pathian a chawimawi ve tur a ni, ti lamin an kailek thin a. Mahse chu chu he Bible changin a sawi tum niin a lang lo. Mari, thingtlang nula mawl ve tak hnena Vantirhkohvin Thlarau Thianghlim fa a pai dawn thu a hrilh khan mak a ti lutuk a, a intiam lo nasa mai a. Mahse Vantirhkohvin engkim a han hrilhfiah hnu khan a lawm leh ta em em mai si a, Pathian a fak ta a ni. Chuvangin Marin, “Ka nunin Lalpa a chawimawi e” a tih hi, “Ka thlarau/rilru/thinlung hian Lalpa chu a fakin a chawimawi e, Pathian fapa hring tur hiala kei mi tlawm min thlang hi” a tihna lam a ni zawk ang. A Saptawngah pawh, “My soul magnifies the Lord” tih a nih chiah reng hi.
Samuela pahnihna 11:4 thu hi a Mizotawng hi a biboh hle mai a. Lal Davidan Bathsebi a mutpui khan ‘a fel loh loh’ (loh pahnih) lai tak a ni a, tih a nih loh loh hi. Hei hi 2017 Mizo Bible-ah hian a lo la tawm ru reng mai. An sawi tum chu Bathsebi kha a thi neih hnu, a intihthianghlim hnu , nau a pai theih lai a ni, tih a ni ngei mai. A Saptawngah chuan “..for she was cleansed from her impurity” tih a nih ngei hi. Israel te danah hmeichhe thi nei chu ni sarih an bawlhhlawh a ni. (Leviticus 15:19). Chu mi hnu chuan danin a ruat angin an inthian thianghlim leh ang. Chuvangin he laia ‘a fel loh loh lai tak” tih hi, “A thi neih bawlhhlawhna atangin a lo intithianghlim tawh si a” emaw, “A bawlhhlawhna atang chuan a lo fihlim tawh si a” ti emaw-a thlak chi a niin a lang.
Tun thlenga ‘naupang’ kan la piantir reng te hi chinfel chu a hun tawh maw le! ( lsaia bung 9:6)
Sawi tur dang chu khek rih tawh mai ila. Kan hotute, Bible letlingtute hi thil hlui ngaina, conservative tak an niin a lang a. Mizo tawnga lehlina tawngkauchheh lo hman than tawh (dik lo deuh pawh) han thlah hi an hreh hle niin ka hria. Khing thu khi Revd. Chuauthuama Chief Translator kha ka va thawn tawh a, a mi chhanna chu, “I sawi tha khawp mai. Mahse kan lo hriat than tawh tihdanglam hi thil awlsam a ni lo khawp mai” tih tê mai hi ka dawng let a ni. (December 23, 2023.)

