State sum indaihlohna phuhrukna tura sawrkar laipui atanga tunhmaa state-in kan dawn thin, Post Devolution Revenue Deficit Grant kha tun 16th Finance Commission-ah hi chuan kan dawng tawh dawn lova, sum thawk chhuak turin tunhma aia kan thawhrim zual sauh a ngai dawn ta.
He kan dinhmun hrechiang tur ber chu sawrkar tho hi a ni. Mipui lam hi chuan a phawvuaka ‘state rethei, thawhchhuah nei tlem’ tih leh, chuti chung chunga ‘eirukna a hluar’ tih vel bak hi chu kan zuk hre thuk ve em em lo.
Tun assembly session liam taah khan finance changtu chief minister Lalduhoma chuan GST tlakhniam chhan thil pathum a sawi a. Pakhatnaah, Mizorama Central funded works lian tham atanga GST lut hi Mizoramin GST a hmuhna lian tham an ni thin a. Heng hna lian tak tak thawktute’n an hnate an zo a, an chhiah pek thin a rawn lut tawh lo a, chuvang chuan GST lut a tlem phah. Pahnihnaah chuan, kawng chhiat vang. Hun rei tak chhung bungraw lakna ber kawngpui a tha lo a, chhiah lakna bungrua a rawn luh mumal theih loh vang a ni. Pathumnaah chuan, dan lova bungrua lo lut a tam a, GST an pek loh avangin a man a tlawm zawk zel bawk a, chu chuan GST pe thinte inhralh a nghawng, tih a ni. Chumi awmzia chu, dan ang taka chhiah lakna bungrua ang chi-ah, dan lova lo lut thahnem tak a awm a, GST a tel loh avangin a man a hniam zawk zel a. Hei hian dan ang taka GST belh tela bungraw zuartute sales volume a tihniam a, sorkara GST lut a hniam phah, tihna a ni.
Heng thil pathum bakah hian, thil dang pakhat dang la awm thei chu, Mizoram chhunga dawrkai leh sumdawng thenkhat, GST pe ngei ngei tura ngaih, GST pe si lo hi engemawzat an awm nia sawi a ni thin a. Hengte hi sawrkar hian endik in, khawrh chhuak se, awmzia thui tak a nei ngeiin a rinawm.
Pawimawh leh ta chu, expenditure tul lo leh pawimawh lo zawn chhuah a, chutiang expenditure titlem tura hmalak chu a ni. Hemi chungchanga hma la tur hi Mizorams awrkar hian ‘Mizoram Resource Mobilization Committee (MRMC)’ a din a, hei hian ngawrh lehzuala hma an lak a pawimawh dawn tihna a ni. Sumhnar tha tak pakhat chu, tul lo leh pawimawh vak lova sum senral thin hrek beh a, tih tlem hi a ni. Department expenditure-te hi ennawn a tul khawpin a rinawm a ni.
Mizoram sum hnar…

