Mizoram sawrkar chuan uar zawka sawhthing chin a, liantham zawka hralh suma chantir dan a ngaihtuah a, chutihrualin ram leilung tichhe nasa lo zawnga ngelngheta sawhthing chin dan a dap tel.
Horticulture department buatsaihin Ministry of Development of North Eastern Region (DoNER) in Mizoram-in mipui/dawrtu a hip bik theihna tur, unique selling proposition (USP) atana a thlan, Mizo ginger (sawhthing) chungchangah Ningani khan inrawnkhawm a ni.
Chawhma hun kaihruaitu Horticulture minister C Lalsawivunga chuan, DoNER minister-in sawhthing hi a hring ringawt ni loa a roa hralh a nih a, man man zawka hralh a nih theihnan leh post harvest loss a tlem zawkna atan USP atana state sawrkarin a thlan angin DoNER pawhin a pawmpui tih a sawi a. Horticulture department leh Planning department hnuaia PIME Unit tangkawpin Ministry of DoNER-ah DPR thehlut tawhin, cheng vaibelchhe 35 hmuh an inbeisei tih a sawi.
Sawhthing thar leh ching tam ber district Champhaiah bultanna atan sawhthing sawngbawl (ginger processing) tum a ni tih sawiin, a hmunpui chu Mualkawiah awm tura duan a ni a; Zotlang, Vaphai leh Mualchengah a hmun dang (spoke) din tum a ni tih a sawi. Ram tichhe tlem zawka chin a nih theihnan an department chuan Sustainable Ginger Cultivation Programme a duang tih a sawi bawk.
Chawhnu hunah Agriculture minister PC Vanlalruata kaihhruaiin sustainable cultivation leh intercropping sawiho a ni a. Minister chuan state dang aia Mizoram sawhthing that bikna chawilar thiam a pawimawh tih sawiin, hei hian lei leh hralh kawngah nasa zawka ram economy tan hlawkna a thlen ngei a beisei tih a sawi. Sawhthing sawngbawl dan chi hrang hrang ngaihpawimawh a ni, tiin, “Marketing Board hnuaiah zirchiangtu tur Research Team din a ni a, ram leilung tichhe lo tur zawng, tha leh hlawk zawka thar dan zir zel a ni. Hmabak eng tak kan nei a, a phurawm chho hle a ni,” a ti.
Sawihonaah sawhthing quality tha, hlawk zawk leh ram leilung tihek leh tichhe lo zawnga chin dan, eichhetu hrik leh rannung laka a him theih dan tur, chemical hmang lo leh thlai dang nena chin pawlh theih dan, lei leh dan tha zawk, tui pek dan changkang zawk leh thildang a tel a. Hnathawktute hnena training pek, awareness, capacity building leh exposure neihpui hmasak phawt chu hna pawimawh hmasaa neih nise tih a ni.
8 Mizo sawhthing chi thum – thingpui, thingria leh thinglaidum zinga pahnih – thingpui leh thinglaidum hi ‘Mizo ginger’ tih hming hnuaiah geographical indication (GI) pek an ni tawh.
8 Kum 2025-2026 chhungin Mizoram puma sawhthing chinna hmun zau zawng chu acre 23387.09 niin, Champhai district-ah chin hnem ber a ni a, acre 5119.52 a chin a ni. Mizoram pumah sawhthing quintal nuai 1.15 chin niin, quintal nuai 6.65 thar theih beisei a ni a, hemi kaihhnawihah hian chhungkaw 20000 velin hlawkpui tura ngaih a ni.
8 Ram leilung tichhe lo zawnga sawhthing chin theih dan model pathum – Zo zau (MiSALT – Mizoram Sloping Agriculture Land Technology); Zo zau (terrace cultivation); Phai zau (ridges and furrows) duan a ni a; pilot project atan Champhai district-a kalpui tum a ni.
8 Tun dinhmunah Zo Zau, MiSALT hi Agriculture department hnuaiah Green Ag-in Lunglei leh Mamit district-a khaw thenkhatah an kalpui a; sawhthing chin dan traditional practice-in eng angin nge leitha a eiral tih zirchianna heng – Champhai, Serchhip, Mamit leh Khawzawlah kalpui mek a ni.
Ram leilung tichhe lo zawnga sawhthing chin dan ngaihtuah

