RED CARD

R.Lalfakawma Seling
Red Card sawi apiang hian thiante khelhna Republic Bon Team kha rilruah a lo lang nghal zêl mai a. 90’s chhova Aizawl-a Football khel thin leh tuipuitute chuan titi khawm nikhuain kan sawi bâng lo chu a ni e. |um khat phei chu si 3 phur saa khel an ni bawk a, yellow card leh red card a surin a sur an tih chu… Football inkhelhna mualah chuan red card hmuh hi thil tha lo tak, chak lohna thlentu hial pawh ni thei; chak a nih pawha khelh leh hun thlenga hremna thlen thei a ni a. Chutih laiin red carpet rap phakte erawh mi ropui leh changkâng, kan ngaihsante an ni lawi a. Red bull energy drink lam nise taksa châu chhawktu tangkai tak a lo ni ve lehzêl a. Red light area han tih ang chite phei chu keini kristian ram angah chuan a tin pawh kan tin zawn ngam loh, “thiante chu an kal a, ka kal ve lo” kan tihna hmun ang kha an ni leh daih a. ‘Red’ theuh theuh kha a thu zawmtu azirin a inang lo viau hlawm mai.
Tun tuma kan ‘Red’ khel tur tak erawh Excise & Narcotics Department, Govt. of Mizoram-in thuchhuah a siama red card lam a ni. He thuchhuaha kan hmuh angin kum khat chhung atan damdawi kaihhnawiha zu kawl/in duh tan Rs 5000/- sênga red card dil theih a ni tih a ni a; dilna form man pawh Rs 50/- a ni nghe nghe. Heti ang a nih takah chuan sawrkhârin zû a zuar, a zuar lo tiin inhnialna bul kan tan leh ta hluai mai chu a ni e. Nikum lamah Mizoram Kohhran Hruaitute Committee-in Mizoram Liquor Prohibition Act 2019 tihdanglam chungchangah an duh dante sawrkhârah an thlen tawh na a, kan ramin a mamawhna leh thatpui dan tur kawngah fanin an awm ve ta a ni ang e, thâwm pawh an chhuah ta bik lo ve.
Zu chungchanga inhnialna te hi chu tawp hlei thei lo tura ni rêng mai a. A in mite leh sum hai luhna tur ngai pawimawh mi tan chuan zu han zawrh leh hluai hi sawrkhâr sum bâwm atan leh a intute tan thil samkhai leh tha tak a ni. Zu khap ti chungin khawi lai kilah emaw, langsar deuh takin emaw hmun tam takah hmuh tur a awm tho tho va; zu tha aiah zu chhia a inlâr nasa kan ti a. Chuvangin a in mi ten zu tha an in theih nan leh sawrkhâr sum bâwm lamin tam taka a lo hlawkpui theih tur a nih vângin ip deuh tak chung pawha han zawrh titih chu thil tha ve tak a ni.
Khawvêl ram changkâng zawk leh kan tunlai nun thlirin zu zawrh hi mi tam takin kan châkna a rei tawh a. “Kan thiam ve mai ang….kan thiam hman tep a….tûn thlengin la zuar ila kan thiam tawh ngawt ang” tihte hi a ri ring thin hle. Ram pâwn lam atanga khualzin min paltu an tam tâk avângin zu zawrhte hi mamawh hle tawhin kan inhre zual bawk a; mimal zalenna – a duhin an in ang a, a duh lovin an in lo mai ang tihte pawh hi kan thunawn a ni zing ta.
Khawvêl thang zel mila zû tih zalen kan chak viau tawh a, zu fak mawina lam thu bible-a mi pawh kan sawi mawi thiam narawh e. Thufingte-a kan hmuh angin boral mêk leh pachhiate chu an hrehawmna leh lungngaihna an theihnghilh theih nan rakzu pe tura thurawn kan hmu a, mihring mihrinna zâwnah chuan rei lo te atana na chhâwkna tha ve tak a ni ngei e. Mahse, kan mihring rilru hi a mak khawp a, thi mai tur ten rakzu an in emaw, lam ta se emaw, mak kan tih turzia hi! Pachhia ten an harsatna leh pachhiatna theihnghilh nan zu an han in lahin “An retheih nen nen …a la in ve khanglang a, khawngaih tlak pawh a ni lo” kan ti leh ang lawi a. Bible thu inziah leh zirtirnate hi kan man fuh hlei thei lo a ang.
Paulan a nau Timothea hnênah, “I pum avâng leh i damloh fo avângin uain tlêm tê hmang thin ang che” a tih leh hriselna kaihhnawih avânga pek chhuah tur kan Red Card sawi mek hi a inzûl hle mai. Chaw ei thei lo tan chaw ei tuina; muhil thei lo tan mut tuina; sil leh na them thum nei tan sil rehna a ni. Rilru na leh pachhiate tan na chhawkna a nih bawk avângin hetiang chhan hrang hrang lam hawi harsatna nei kan tam dawn a ni. Thâwk khat laia anxiety leh depression a lâr aia nasain zu in theihna kawng natna/harsatna nei kan pung chho hle turah pawh ngai teh ang.
Kohhranho chuan an mite chu rakzu hmanga pachhiatna leh harsatna theihnghilhtir ai chuan na chhawkna permanent – Isua nghawngkawl bah nuam zawk an hmelhriat theih nan zu in lo turin an lo ti ve mêk thung a. Chaw ei tui nan chaw ei thei lo khawpa an in a hlau a; mut tui nan mu thei lo khawp an in leh sil rehna turin an in in na zo vang tihte pawh a hlau a ni. Tin, bible-ah hian a chunga kan sawi bak khi chu zu han fakna lam hawi hmuh tur a awm hran lo va, a khapna lam hawi a tam zawk daih vâng leh mihring hrisêlna tichhe thei, chhungkua leh khawtlâng tibuai thei leh thlarâu thlenga Gehena lama hnuk lut thei a nih vângte pawh a ni ang kohhran ten heti fakauva a do thin ni.
Kristian ram kan intih miau avång hian kohhran hian kan khawtlâng leh ramah hmun a luah thuk lo thei lo. Sâkhaw zalenna ram ropui India rama chêng ni mah ila, kristian sâkhaw humhimna leh inzirna theh darh kawngah pawh kan kal na rêng a. Ram tina Chanchin tha thlen tura thupek kan nih miau avâng hian thimtham zingah pawh indap chawpa chet dan kan ngaihtuah zêl a, chu chu ringtu huaisen, rinna kawnga pasalthate zia, kan ngaihsan rawn a ni. Sakhaw thil kan lak lungrun em avangin phak ang tawka thu zawmtu nih pawh kan tum nangial a; eiruk sum emaw, kohhran duh loh dana thawh chhuah thil pawh nise kohhrana sâwma pakhat pek kan thulh chuang lo. A dik a dawk thlu hran lovin vânram kai hrâm kan tum a, phâk ang tawka hmai phih fai hrâm hrâm duh kan ni.
Kohhranho pawhin an beramte kelpa-tiltawlhah an tang zo vang tih hlauin theihtawp chhuahin a vil ve reng a, a inthlahdah hman lo. A thenawm hnena zu in tur petu chung a pik tih thu hre rengin zu leh a kaihhnawih thil zuar lo turin a do zel a ni. Khawi lam atangin nge thlêmna leh tlukna lo kal thin tihte chu kohhran mipui uluk takin a zirtir a, taksa damna a pawimawh rual rualin a aia pawimawh ‘thlarâu damna’ chu damna kim a nihzia, kan beisei tur pawh a nih thute hi min zirtir bang lo.
Tisa thil lama mi thahnemngai ten zu zawrh leh inkhâwm tihtlêm kan thlakhlelh êm êm laiin thenkhat lahin ‘Lalpa sum ka ngainep a, rangkachak tangka nen…vanram chu ka thlang zâwk e’ kan lo ti ang lawi a. Heti ang a nih rau rau chuan kan lum leh lum law law ila, kan vawh leh i vâwt law law ang u tih mai tur nge ni. Pathiannia kan duh, a tûk atanga a chawlhkâr tluana kan duh leh tak si loh te; chawlhkâr tluana Pathian duh zawng leh duh loh zawng pawh thliar lova kan ham pawlh vek hnua Pathiannia kan han danglam ta viaute hi eng emaw ti tak chuan a tha ve hrim hrim…tih loh ai chuan. Kristian kan nih miau avâng hian kan sâkhaw thurin zawm lah tih makmawh a lo ni a, kristianna lah hian tisa thilte a do rân mai bawk si a! Kan ram intodelh lohzia hriain mi thahnemngai ten kohhran inkhâwm tihtlêm thlengin kan lo aupui ve ngial a, a sawt chuang hlei law. Kristian niin chênbeh deuh takin kan awm reng dawn nge tisa takin kan nung ang a, thlarâu lamah kan pa chhe deuh zâwk dawn ni le.
Tûnah pawh kohhran ten zu zawrh kan duh loh êm êm lai hian rin aiin zû a a tlângnel chak hle lawi a, Chapchâr Kût leh Kût phuahchawp hrang hrangah zu fâng, buh zu han tih ang chite kan zuar langsârin ualau takin kan in ngam ta hle a ni.. Tunah hian kan thlai thar thenkhat atanga a zû siam tumin sawrkhâr pawhin ruahmanna a siam chho ni te pawhin a hriat a, rakzu leh a sen chi tih êm a nih loh chuan kan ngai zû lo deuh te pawh a ni ang e. Kan khaw hawi leh chim chin a sang deuh deuh a, zu in mite harsatna leh sawrkhâr sum mamawhna pawh kan chiang chho ve zêl a; kohhran leh sawrkhâr lamte pawhin zu chungchanga an ngaihdan an thlak ve ta te pawh a ni ang e. Engpawh nise, tun tuma mi hi chu red card rau rauvah pawh red card tha mi, football inkhelhna muala next match âwl phahna tur lam hawi a ni lo turah ngai ang.