R.Lalrinkima
Hidden Lodge
Chanmari, A izawl
Pu F.Lalremsiama,IPS(Retd) hian an Inneih champha vawi 70-na lawmnaa card ni lo, tawngka ngeia a sawm tlemte zingah ka tel thu min lo hrilh a, vannei bik ka nihzia leh kal ngei tur ka nih thu min hrilh zui a. Ani nen hian 1986 bawr chho, Junior Engineer, PHE-a Aizawl-a Truck tuisem ka enkawl laia ata inhre tawhin 1989-a Aizawl atanga Champhai tuilak, Tuithing Project kan tih mai hna thawk tura dah chhoh ka nih hnu pawha min la rawn umzui zak zaktu a ni a. An Inneih cham hriatrengna ni pahfawmin ani nena kan kar thu hla pawh kan la ziak turah ngai ila.
Ka pu hian chanchinbu lama ka article tlawm te te taima taka min chhiarsak thin bakah appreciation min rawn pe fo bawk a, ka lawm thin hle. Tichuan, Solar Plant leh Park te Installed Capacity(Power an siamchhuah theih zat) leh an thar chhuah report chanchinthar lama a ngaihthlak thin tlem lutuk chhan leh vang hre duhin phone-in min zawt leh zauh thin a, chanchinbu lama sawifiah tura min beisei angin tawitein ka han sawifiah dawn a ni.
A ngaihdan pakhata awm, chhuna Ni zung hmanga power kan khawl chu zana hmang tur angah a lo inngai a. A nih loh thu leh kan Solar Park/Plant te chhun lama Nizung chakna an lak chu khawl turin Battery lian lutuk a ngaih thu leh In-a kan Inverter Battery pawh, Megawatt chu sawi loh, Megawatt khat hmun sangkhata thena pali/panga(4/5KW) chauh tan pawha battery kan neih lenzia te ka han hrilh ve nual kha a ni a, kan inhmin chiah em tih ka hre lo nain min zawt nawn ta lem lo a. Nimahsela, Solar Park/Plant te power siamchhuah report dan chu tihian sawi tawh ila:-
1. VANKAL SOLAR PARK (CENTRAL SECTOR)
Hei hi Solar Park tih a nihna chhan chu Ministry of New&Renewable Energy (MNRE) ten Solar Park atan Scheme duan an nei a. Chu scheme chu MW khat zelah subsidy pek niin Infrastructure(Sub-station, Power Evacuation line etc) siamna erawh chu State tum tur an ni a. Tin, Solar Plate/Module fiting leh a kaihhnawih hna chu State sawrkarin thawk loa Outsource tur tih a nih bakah generation leh maintenance pawh outsource tur tih a keng tel nghal bawk a ni a. 20Mwp Installed Cacity niin Hydel Project te anga MW ti mai loa Mwp tihna chhan chu-Nizung tha chakna a lak tam theih ber sawinan ‘peak’ tih hi MW piahah dah a ni. He Solar Park hian 20MW hi darkar khat tling lo pawh a siam thei a, a siam chhuah theih tam lai ber sawina a ni a. Tihian, nikhatah hian darkar 10 vel ( e.g zing dar 5:45 atanga tlai dar 3:15) chhung hian generation an nei a, second/minute/darkar tinah hian Ni tha an lak a inang thei lo a. Chuvangin, darkar tin-a generation awm zat kha ni khata power an siam hun chhung darkar hian semin a average lak thin a ni. Entirnan:- Dt 4/12/2025 zing power report-a a lan dan chuan a hma lam zing dar 5:30AM atanga 9:45AM leh 10:00Am atanga 4:45PM, darkar 11(sawmpakhat) chhunga generation avarage(chawhrual)chu 5.49MW a ni a, 9:45AM -10:00AM chhung hian Electric Power supply khaihlak vang emaw, Solar Park lama harsatna engemaw a awm a ni mai thei, generation hi a awm lo a, helai darkar hi chu chhut tel loh a ni.
He Solar Park generation hi M/s Sunfree & M/s ATA Renewable ten an enkawl a, Mizoram sawrkar hian unit khat Rs 3.94p in a lei a, kum 25 chhung enkawl tura inremna siam a ni.
Sawi belh zauh ila:- Power Minister hmalakna khan Tuichang(Tuimaru), Vankal khaw hnuaia luang hi he Solar Park generation hmang hian Pumped Storage Project(PSP) 50MW vel lai siam thei tur Survey kha kan nei a, enge a thlen chin chiah ka hre tawh lo nain Project tha tak tur niah ka ngai. Chhunlama Solar atanga power siam hmangin Tuichang tuikhuah atangin Vankal khaw daia tukhuahah tui pump chhoin he tuikhawl hi zan lama power siam nan kan hmang leh ang a, luangral mai loin zan lama kan tui hman chu Tuichang Lui khuahah a luang lut leh zel tura duan a ni nghe nghe.
2. TLUNGVEL SOLAR PLANT.(2Mwp)
Hei chu ‘Park’ ni ve tawh loin ‘Plant’ a ni ta thung a, hetah hi chuan State-in subsidy eng mah dawng loin State budget atanga engkim thawh a nih vangin hming dang hi a pu ta a ni. Hei pawh hi Dt 3/12/2025 lama a tharchhuah report-ah chuan zing dar 5:45 atanga tlai dar 3:15 chhunga a thawh chhuah chu a chawhrualin 0.75MW a ni. He Plant hi Mizoram sawrkar ta niin a enkawl hna hi Zoram Energy Development Agency(ZEDA) te kutah a awm thung.
Solar Plant mai bakah Hydro Power Plant te hian generation an neih theih nan power supply an hmuh ngei a ngai. A chhan chu, eng project pawh hi National power thawnchhuahna hruipui(National Grid Distribution Network)ah chhun luh ngei ngei a ngai a, Isolate/Independent generation(a bulhnai khawbil atan chauha siamchhuah hman) hi phal a ni tawh lo. Ni a sa tha viau emaw, ruahtui a tam viau emaw lam aiin Power Genration Plant te hian regular power supply an hmuh that a ngai thin. Solar Park/Plant hian 20Mwp emaw 2Mwp emaw an neih theihna turin Solar Module dah dan (inclination) leh hawi zawng(orientation) hi ruahhman an ni. Ni hi kan Leiin a hel miau a, a awmna ngaiah a awm thei lo si a, generation hi a ngai reng thei thin lo. Hydro Power Station-ah ve thung chuan tuikhuah atanga tui lak kha far khat te pawh riral loin khawl atanga power siam chhuah nan a hmang thin thung. Tui neih tlem deuh chuan rei lo tea hman zawh ai chuan power tlem zawk siam chhuak tura control-in rei zawk power siam chhuah thei a ni. Solar Plant nen chuan khawchhak leh khawtlang lam ang an ni ber awm e.
Tunah hian Thenzawl lamah Thenzawl Solar Plant,10Mwp siamchhuak thei tur siam a ni a, peihfel a la ni chiah lo a nih hmel generation report lamah a lang tlat lo a. Chutih laiin Sumsuih lamah pawh 5Mwp siam thei bun tuma hmalak mek a ni a, a nghahhlelhawm hle. Heng Solar Plant-te hian chhunlama phai lam atanga power leina sum tam tak hman ngai thin hi nasa takin an chhawk dawn a ni.

