Site icon The Aizawl Post

SUSTAINABLE, INTEGRATED FARMING IN MIZORAM – 6

RK Dawla
Mb 9366095658

1. Tlo leh daihrei tura kaihpawlh farming chungchang kuminah kan hrût chho dawn a. Hetih pah hian kan practice mêk Jhumm farming leh Chemical (Conventional) farming chungchang hi hrût tel hlek a ngai bawk a. Jhumm bik hi chu hmakhawsâng atanga kan lo practice tawh niin, kan hre bel khat viau tawh a. Kan thlai chin thinte hi kumkhat thlai (seasonals) an nih hlawm thin avangin leh ramngaw lei thûr tukdar kan nih vangin, hâl (burning) a ngai ve thin a. Ram âwl (vantlang ram) kan la ngah a, mihring kan la thawl avang leh mi nawlpuiin ramngaw pawimawhna kan la hriatthiam lutuk loh avangin Jhumm hi kan practice mêk niin a lang. Mi tam tak chuan Climate change dona kawngah leilunga carbon inkhawl (soil carbon sequestration) turin Jhumm hi hnawk riauin an hria a. A nihna takah chuan Jhumm ai chuan, tuna kan huan siam mêk dan hian leilung a tichhe nasa zawk a, leilunga carbon pawh a tiriral tam zawk a ni. Jhumm chu a kumlehah kalsan a ni a, amahin a rawn intuaithar leh mai thin a. Huan kumhlun atâna kan cheibawl mêkte erawh insiamthar thei lêk lovin kan sâm fai chhên thung a. A thuhrimin leilunga carbon insiam (sequestered carbon) hi 60% chuang hi thilto atanga tuihnâng chhuak (root exudates)-in an siam a ni a. Tihbuai lohva thil to rawn thang chho leh, chi hrang inthlak chho zel khan leilungah carbon a dah tam telh telh thin. Hei hi Jhumm-ah chuan a kumleh atangin a intan nghal a, kan huan kumhlunah erawh khât takin thlai kan ching a, a vêl hnim lakah Indopui kan puang reng bawk si a, root exudates insiam tam tur a awm thei lova. Hei vang hian leilung a dâ a, lei a chhia a, pawn lam atangin thlaite chawmna tur leitha tam tak dahluh belh a ngaih phah thin.
2. Jhumm hlawk lohna ber chu mechanised theih a ni lova, technology mumal tak rawlh hman lovin, hmanhmawh baklêngin chêt a ngai a. A kumleh zel atâna hna lo khawih lâwk a awm thei lova. Jhumm hlawkpui tak tak tur chuan, mi hausa, a hun taka hlawhfa nena chê a, leilung leh thlai enkawl thiam bik rawih tel a ngai a. Farmer tam ber hi, MNREGA leh kan ramngaw leh luidung behchhana ei hmu hrâm hrâm chauh kan nih avangin, jhumm hlawkpui tur tak tak hi chuan a hautak a, kan tlin lo ni berin a lang. Tin, lo tlin tehreng pawh ni ila, a kumleh lamah kalsan a ngai tawh miau a. A hlawk rei hman lo thin. Heng vang zawk hian Jhumm hi a suatainable lova, duhthu a säm lo a ni.
3. Tin, Khawvel Indopui pahnihna a lo reh khan, Europe lamah chuan nasa takin tàm a tla a. Eitur indaihlohna a hluar ta hle a. Tichuan, puakthei thil an siamna hmanruate chu chemical leitha atan an hmang ta a. Thlai an duah hluah hluah a, puakthei siam Industry/factory-te chu Fertilizer siamna hmun an lo ni ta a. Rang taka thlai thar chhuahna tur hmanrua nena mipui tàm tuar mêkte eitur chhawk zangkhaina chu an intihhmuh ta chiam chiam a, a hmingah Green Revolution an vuah ta a ni. Hun a lokal zel a, chutianga leitha siamchawp chu a thawh chak êm avangin vawiin thlengin kan la uar ta a. Kan Mizoram kilkhawr ber berah pawh Urea, DAP, SSP, MOP kan lo hmelhriat ta a. A bikin khawpui chawmtu, khawpui sipera thlai hmun siamtute tân phei chuan uar taka hman a lo ngai ta a ni. Tin, khuarel leitha (organic leh natural) hman a nih loh avangin, thlai hmelhmang a danglam zung zung a, natna leh eichhetu rannung pawh a lo hluar phah bâkah hnim chenin an lo hluar phah ta zel a. Tichuan, rannung thahna leh natna enkawlna tur damdawi regular taka hman a lo ngai a, hlo tûr chenin kan leklam âwl lo ta a ni. Hmun âwl kan ngah lutuk lova, next issue lamah kan chhunzawm leh dawn nia.

Exit mobile version