Site icon The Aizawl Post

Women’s reservation bill sawifiahna

Parliament chuan Constitution (One Hundred and Twenty Eighth Amendment) Bill, women’s reservation Bill tia hriatlar Lok Sabha leh State legislative Assemblies a hmeichhiate tana seat 33% hauhsakna tur chu a pawm fel ta a.
September 21 khan Bill chuan Rajya Sabha paltlangin a hnu ni hnihah Lok Sabha pawh a paltlang leh a. President in hming a ziah hnana a pawm hnuah dan a ni dawn ta a ni.

Bill-in eng nge a sawi?
Nari Shakti Vandan Adhiniyam tiina bill hming sak a ni a, Lok Sabha, State Legislative Assembly bakah National Capital territory of Delhi-ah te seat zawm zawng zawng atanga 33% chu hmeichiate tan bik liau liau hauhna tur a ni. Chu mai bakah Scheduled Castes (SCs) leh Scheduled Tribes (STs) huamchhunga Lok Sabha leh State Legislative Assemblies-ah te pawh hman tur a ni bawk a. Hmeichhiate tana seat reserve hi demilitation exercise neih zawh hnu zelah a tahtawla kalpui tur a ni bawk.

Bill-a ngaihmawhawm te?
Opposition tena an sawiselna ber chu women’s reservation chu delimitation exercise neih zawh fel hnua kalpui chauh tih chu niin a chhan chu, tuna hman nghal mai theih a nih lohna chu a ni. Delimitation tih hian Lok Sabha leh State Assembly huam chhung siam danglamna niin chu chuan State Assembly-a seat awm zat leh Lok Sabha seat awm thei zat tur pawh a huam tel bawk a. Delimitation exercise hi Census hnunhnung ber mila kalpui thin a ni.
Delimitation neih hnuhnun ber chu kum 2008 kha niin khatah khan constituency tinte boundary rin danglam a ni a. Tunah erawh State Asembly leh Lok Sabha seat-te chu khawih danglam theih loha dah mek a ni a. Kum 2002 khan Aricle 82 siam that niin, chutah chuan kum 2026 hnua Census neih leh hma chuan Lok Sabha seat leh State constituency te siam danglam chu tihmakmawh a ni kher lo tih a ni.
Chumi awmzia berah chuan opposition tena ngaihmawh an neih tak chu women’s quota 2031 Census figure neih fel a nih hma chuan leh delimitation neih a nih hma chuan kalpui tak tak thei a ni lo thei an tih chu a ni. Kum sawm dana Census neih thin chu kum 2021 kha neih hun tur a nih laiin Covid-19 pandemic leng avangin sawn a ni a, a hun tur sawi chian a la ni lo. Mahse, Home Minister Amit Shah chuan parliament-ah Census leh delimitation exercise chu kum 2024 a Lok Sabha zawh veleh neih tur a ti thung a. Chumi awmzia chu women’s reservation chu kum eng emawti chhung chu kalpui theihin a awm dawn lo tihna a ni bawk.
Hei bakah hian Opposition tena an ngaihmawh ber pakhat leh nawr bawk chu Other Backward Classes (OBCs) hmeichhiate tana sub-quota siam a ni. Lok Sabha leh State Legislative Assembly-ahte SC leh ST tan reservation a awm laiin OBC te tan a awm ve lo va, OBC te hian population atangin 40% lawih an hauh a ni.
Lok Sabha member pahnih – Asaduddin Owaisi leh Syed Imtiyaz Jaleel of the AIMIM te chuan bill chu duh lovin, OBC leh Muslim hmeichhiate tan quota hrang a awm tur a ni an ti. OBC-te tana quota hran ngiat hi Congress, Samajwadi Party (SP), Nationalist Congress Party, leh Bahujan Samaj Party (BSP)-te pawhin an thlawp bawk.

Bill kalpui a nihna kawng?
Kum 1993-a Constitution amendment 73 leh 74 kha women’s reservation Bill awm nana pawimawh leh hmahruaitu a ni. Kha amendment pahnih khan Constitution-ah panchayats leh urban local bodies-ahte hmeichhiate tan seat hmun thuma thena hmuh khat hauh tur a ti a. Kum 2006 khan Bihar state chu panchayat bodies-a hmeichhiate tana 50% seat reservation pe hmasa ber a ni a. Tun dinhmunah panchayat level-ah State 20 chuangin 50% reservation hmeichhiate tan an dah a ni.

Bill paltlangpui tum tawh dan?
Lok Sabha leh State Legislative Assembly-ahte hmeichiate tana reservation siam tuma hmalakna a awm fo tawh a. 81st Constitution Amendment Bill kha kum 1996-ah Lok Sabha-ah Deve Gowda kaihhruai United Front sorkar khan a pharh a. Joint Committee enfiah tura pek a ni a. Mahse, Bill chuan House pawmpuina hmu zo lovin kum 1997 khan Lok Sabha thiah a nih rualin a chuai zui ta a ni.
Kum 1998 khan Atal Bihari Vajpayee kaihhruai National Democratic Alliance sorkar chuan Bill a pharh leh a, mahse kum 1999-a a sorkar tluk hnuah a zuai zui leh a. Bill chu kum 1999, 2000, 2002 leh 2003-ahte pharh that leh niin, mahse parliament a paltlang zo chuang lo.
Kum 2010 khan Manmohan Singh kaihhruai United Progressive Alliance sorkar chuan Rajya Sabha-ah a pharh leh a. Lok Sabha-a ngaihtuah tura chhawpchhuah niin mahse 15th Lok Sabha tawp rualin a tawp zui a ni.
Tun dinhmnunah Lok Sabha-ah hmeichhe MP 82 an awm mek a, hmeichhe MP 181 tal awm thei tura ngaih a ni a. Legislative Assembly-ah chuan hmeichhe aiawh pung thungin tunah chuan State leh UT 20-ahte chuan hmeichhia ten 10% vel an hauh tawh a ni a. Tun reservation kalpui a nih chuan a san phah zawk dawn a ni.

Exit mobile version