Site icon The Aizawl Post

A GUIDE TO SMART FARMING – 41

RK Dawla
Mb 9366095658

1. October thla kan chuangkai fel ta a. Monsoon a liam fel a. Thlasik boruak ro (low relative humidity) hun kan thleng chho mêk a. Leilung satzawng (soil temperature) a hniam tan a. Bacterial blight natna a hluar nêp chho ang. Chutih laiin lei thaw deuhah chuan thlai zung tibâwktu thlai rulhût (Root knot nematodes/RKN) a hluar thung dawn bawk. Phai lum deuhah chuan Thlai zunga bei thin Fusarium a la nghal tlangpui thin bawk. Tin, khau-chher leh khuangbai/perhpawng lam chi, thlai tiak zîk chilh chhum chîngho an la hluar bawk.
2. Root knot nematodes bik hi Hmarcha leh Tomato lam (Solanaceae) hian an chhiatpui zual hle thin a. A hmun ngaiah heng thlaite hi kan ching nawn a nih chuan, nasa takin pawi an khawih thin. Chutiangah chuan, RKN vên nan hian oilcake engpawh lei nena chawhpawlh a tha hle a. Antam chi herna fû (mustard oilcake) emaw, chhawhchhi mû herna fû (sesame oilcake) emaw neem rah herna fû (neemcake)…an tha vek. Tin, vermicompost tharlâm (pho ro loh) hi a tha bawk. Hengte hi Solanaceae phun emaw tuh hmaa lei nena lo pawlh lâwk kha a tha. Research data lamah chuan oilcake 10gm leh lei 1kg hi mix tâwk vela ngaih a ni a. Vermicompost erawh hi chu pava 1 kha tui 15L nena mix hnu-in thlai chin hna emaw chin tawh hnu-ah thlai bi-ah a leiha leih mai kha a awlsam. Bi khatah vermicompost tui pava 1 a tâwk êm êm. Kan leih hun erawh tlai lamah ni sela.
3. Fusarium thung hi chu, hmuar hrik chi khat niin leia awm a ni a. Thlai zung a vêt thin a, mit-lâwnga hmuh tham erawh a ni lo thung. Thlai tiak emaw thanglian tawh pawh nise, Fusarium-in a beih chuan, a zik a vuai a. A thi ro mai thin. Thlai lian tawh leh chhel deuh erawh a zar emaw pêng thenkhat chauh a vuai thin bawk. Fusarium vên nan bik hian, RKN venna hmanruate khi an that vek bâkah Trichoderma a tha tel bawk. Tin, meihawl dip (biochar) lei nêna chawhpawlh hi a tha viau bawk. Fusarium chu oxygen tam lohna hmun duh chi hrik a ni a. Biochar hmanga lei kan mix khan, leiin air a pâi tam (aerobic soil) phah a. Chu chuan Fusarium chêtna a tikhaihlak a, hrik tangkai dang chêtna a siamsak zawk vâng a ni.
4. Tin, khauchher leh khuangbai/perhpawng lam chite vên nan thlai kui hmasak a tha a. Kan kui a, kan châwm len hmasak khan rannung tam tak lakah vên a awlsam phah a. Field-ah phunchhuah a nih meuh chuan an lo lian tawh a, rannungin an kit mai mai lo deuh. Tin, Neem oil hmanga thlai phun hlim kah hian engemaw chen a vêng bawk. tha leh deuh pakhat chu, Light hmanga man a ni. Utube lamah, Light trap siam dan, Agri and allied Mizoram channel-ah kan dah tawh a. Chuvangin sawi thui lo ta ila. Kan thlai chilhchhumtu rannungte hian êng an lawm tlangpui a. Chuvang chuan, kan thlai tuh leh phun chhuah hlimchhawnah Light hmanga a chilhchhumtu rannung suat kha a thawk tha êm êm thin.
5. Engpawhnise, tun laiah chuan Integrated Pest Management (IPM) an uar tawh a. Rannung leh natna control tura tihdan pakhat chauh, rintlâk pumhlum hi a vang a. Awm pawh nise, a hlauhawm thin zawk! Hei hi hrethiamin tihdan chi 2/3 hmanga rannung leh natna enkawl hi kan zir tur hmabâk a ni tlangpui âwm e, Mizo farmer-te hian. Chuvangin, a chunga kan sawi tâkte pawh khi a mala rinrâwla neih lovin, a kawpa thuaha hman khan lukhâwng a nei zawk êm êm a ni.

Exit mobile version