Rev. Dr. Zaichhâwna Hlâwndo
Mihring inthlah chhawn (Generation) tih chu pi leh pute, nu leh pa atanga fate, tute leh an thlah kal zêl sawina a ni. Zo tawng chuan chhuan tiin hman a ni thin. Mihring chanchin, hnam nihna, sakhaw, hnam nunphung leh khawtlâng hmasâwnna hriatthiam nân in thlah chhawn dan chanchin hriat hi a pawimawh hle. A tlângpuiin thlah khat hun chhûng chu kum 25–30 vêl niin chhût a ni thîn.
October 31, 2026 Aizawl Post ah khan The Greatest Generation tih hmangin Rev. Dr. Ramengliana khan ngaihnawm takin a rawn ziak a. Tun tuma kan sawi tur thupui chu “Chhuan Thar leh Zoram Thar” tih a ni dawn a. Chhuan thar chu tutenge, enge chhuan dangte nen an danglamna . Pathianin kan zawlneite hmanga an sawi Zoram Thar a tana Pathian lo ruat lawk thlen dikna turte nen thil inzawm a ni thei angem tihte pawh kan sawi dawn a ni.
Bible-a Mihring Chhuan Chhui Dan
Bible chuan mihring chhuan emaw thlah a chhui dân chu (1) Adama atanga Nova, (2) Abrahama (3) Davida leh Isua Krista thlengin a târ lang.
Genesis bung 5-ah Adama atanga Nova thleng chu chhuan sawm a ni a. Matthaia 1:17-ah Abrahama atanga Isua Krista thleng chu chhuan sawmli leh pahnih (42) anga then a ni.
Bible hun chhiartu Archbishop James Ussher-a chhût dân chuan Adama siam a nih hun chu BC 4004 vêl a ni. He chhût dân ang hian kum 2026 thlengin kum 6,029 vêl a liam tawh a ni.
Chhuan khat kum 25–30 anga chhût chuan Adama atanga kum 2026 thlengin chhuan 201–241 vêl a ni thei. Hei hi mi thiamte chhûtna mai a ni a, Bible-in thlah chhawn dan chhuan zat a sawi dan chiah erawh chu a ni lo.
Tûnlai Khawvêl mi thiamten in thlah chhawn dan emaw chhuan an chhiar dan:
Chhuan hming Kum
The Greatest
Generation 1901-1927
Silent Period 1928-1945
Baby Boomer 1946-1964
Generation X 1965-1980
Millennials 1981–1996
Generation Z 1997-2012
Generation Alpha 2013-2024
Generation Beta 2025-
Hêng kum bithliahna te hi khawvêl pum puiin a pawm tlân vek erawh a ni lo.
Chhuan Tinte Mawhphurhna:
Chhuan tin hian an hmaa chhuanten an lo hnutchhiah sakhua, hnam nunphung, tawng, chanchin leh ro hlu tak takte an rochun zel a ni. Sam 78:4 chuan Pathian thiltih ropui takte chu chhuan lo la awm tûrte hnêna puan chhuah a pawimawhzia a târ lang.
Chuvângin chhuan tin hian an rinna, hnam nihna, tawng, nunphung leh an ro hlu takte humhalh bâkah, an hnua thlah lo la awm tûrte tâna hma lam hun tha buatsaih chu an mawhphurhna a ni.
Tun tuma “Chhuan Thar leh Zoram Thar” tih thupui hmanga kan ziah tur hi khawvel mithiamten chhuan an chhuina Alpha Generation an tih nen hian a in hnaih viau chuan ka hria.
Thupuan 22:13 ah chuan “Kei hi Alpha leh Omega, a hmasa ber leh a hnuhnung ber, a tanna leh a tâwpna ka ni.” tih kan hmu a. Alpha tih chu a bul tanna, a hmasa ber tihna a ni a, Omega tih chu a tâwpna, a hnuhnung ber tihna a ni.
Alpha Generation tih hi thlahthar emaw chhuan thar hming a ni a, Greek alphabet-a hawrawp hmasa ber Alpha atanga lak a ni. Mithiamten an lo chhui dan a hawrawp hnuhnung ber Generation Z hnuaiah hming vuahna thar bultan lehna atan Alpha hi an hmang.
Alpha generation te hi an naupan lai atang rengin Internet, Smartphone, YouTube, Social Media leh Artificial Intelligence (AI) te nen an inzawm nghal a. Hei hian an zirna, ngaihtuahna, khawvel an thlir dan leh an nunphungah nghawng nasa tak a nei.
Alpha Generation pian kum bithliahna hi khawvel pumah thutlukna inang tlang a la awm lo. Entir nan, mi tam zawkten Alpha Generation hi 2013-2024 an tih laiin chhuan thar zirbingtu Mark McCrindle chuan 2010–2024 a bithliah ve thung.
Chuvangin 2013–2024 hi Alpha Generation bithliahna pakhat a ni a, khawvel pum puiin an pawm tlanna awm chhun a ni lo.
Mihring inthlah chhuan chanchin hi kum zat chhiarna mai a ni lo. Hun kal taa kan thlahtute, tûnlai kan thlah leh hma lama lo la awm tûr thlahte inzawmna pawimawh tak a ni.
Thlah khat ropuina chu an dam rei zâwngah ni lovin, an hnua thlahte tâna rinna, nunphung, hnam nihna leh ro hlu an hnutchhiahah zâwk teh tûr a ni.
Zofaten tuna kan luah mêk ramte hi kum 1200 AD atanga luah tanin kum 1400 AD thleng chu Myanmar ti a vuah tak chhungah kan awm. Kum 1400–1600 AD chhung hi tiau lui kan hun lai vel kha a ni. Chanchin ziakmite chuan kum 1600–1800 AD chhung kha tuna kan luah Zoram hmun hrang hrang kan luah nghehna hun niin an ziak.
Ka pianna East Lungdar khua hi kum 1911-a din tan a ni a. Zoram kan luah china chhuan kan chhui dawn chuan kan pi leh pute kha khawdintute, chhuan hmasa berte an ni. Kan nu leh pate kha chhuan hnihna an ni a, keini chu chhuan thumna kan ni. Kan fate hi chhuan lina an ni a, kan tute chu chhuan ngana an ni tihna a nih chu.
Kan pi leh pute hunah khan kum tam tak lo bo tawhte chu chanchintha hmanga zawn chhuah leh kan ni a. Ringtu hmasa Khuma leh Khara te chuan June 25, 1899-ah khan baptisma an chang. Kristianna zawnga chhut pawhin chhuan nganaah kan awm mek tihna a nih chu.
Zofa ringtute kan awm dan han chhût hian chhuan lina thleng hi chu kan nihna tur ang takin kan la piang kim lo niin a lang. Thlarau chhandamnaah chuan kan chiang viau a, rilru leh taksa tlanna lamah hi chuan kan la lût kim lo niin a lang. Ei leh in thu-ahte kan duhtui lo hle. Zuk leh hmuam thu-ah te pawh kan fihlim lo. Ruihtheihthil thu-ah te phei chuan ngaihtuahawm tak kan ni.
Zoram Thar a pian hnaih tawh avangin tuna chhuan thar, chhuan ngana te hi chu hmuh theihin an danglam. Zuk leh hmuam ti duh pawh an tlem a, ei lehin thuah an duhtuiin sa pawh an ngaina lo. Tleirawl leh naupang sa ei duh miahlo hi khawtin leh veng tinah hian an tam hle. Heng chhuan tharte hi chuan ruihtheihthil pawh hi an ti duh vak dawn lo niin a lang.
Zofate tan kawl a eng tan mek a, Party politics bawlhhlawh tak thenfai duh kan pung zel a. |halaiten an taksa an ti thianghlimin an in la fit tawh a. Infiamna khawvelah pawh khawvel tukverh kan dai tan ta. Kohhran pawl indaidanna bang thiah duh, Krista tana inpumkhatna duh ringtu pawh kan pung zel.
Chhuan tharte khawvel thar tur buatsaihin Zoram Thar Zofate Lairelna Inpui pawhin hma lam panin kan kal zel e. Chhuan Thar leh Zoram Thar hi thil inzawm tura chung khuanu lo ruat lawk a nih ngei a rinawm. Tun khawvel, chhuan tharte khawvelah kan chuang kai mek tih hriain, beiseina nung neiin hma lam panin i kal zel ang u. Tirkoh Paulan a sawi angin “Hnung lama thil awmte theihnghilhin, hma lama thil awmte banin, Krista Isua chunglam koh chhan lawmman hmu turin tiam chin lam i pan talh talh zel ang u.
CHHUAN THAR LEH ZORAM THAR

