Site icon The Aizawl Post

CLIMATE SMART, SUSTAINABLE FARMING – 40

RK Dawla
Mb 9366095658

1. Ruah bing leh ruah mual liam zung zung sur hun lai niin, tuilian nasa leh leimin case pawh a tlem ta. Boruaka hnâwng tamzawng pawh a la pangngai viau a, thlasik boruak vawt la ni chiah lo mah se, ni lan loh lai chuan boruak a dài nuam viau tawh a. Ni a rei lutuk tawh lova, chhun leh zan inchen hunlai kan pêl fel chiah a, chhun aia zan reizawng tam hlek kha kan dinhmun mêk a ni. Tui lâk nei tha leh hnianghnar tân, thlasik thlai tur chin hunlai a ni mêk zel a. Amaherawhchu, kan location mil kan thlan thiam a tul deuh thung ang. Sik leh sa thu-ah leh market thu-ah, kan location azir zela kan thlai chin tur kan thlan thiam a pawimawh a. Khaw khat ram rau rau, zàu khat rau rau pawh, sik leh sa leh leilung azirin thlai chi hrang chin a ngai fo thin. Keimahni huan leilung leh sik leh sa mil ngei thlai kan thlan thiam chuan, enkawl a hautak lovin natna leh eichhetu rannung lakah pawh an himin an chhel bik thin e. Keimahni ram bîk tê ngeih thlai ching thiam tur chuan, mithiamte rawn bâkah keimahni ngeiin experiment & research kan tih peih a tul hle.
2. Khawpui leh khaw lian deuh bazar chawhmeh kan hmuh tan berte hi chemical pesticide leh chemical fertilizers hmanga chawm a tam thin a. Hriselna atân duhthu a sâm lo takzet a. Hei vang hian hmunhma nei îk chuan, in bul thlai chin (Kitchen garden) lam uar lehzuala kan chin a pawimawh ta hle. Thlai tharlam leh tuihnai, organic ngeia chawm kan ei tam theih nân, kan hun âwl leh hmun âwl hman tangkai kan mamawh viau mai. Sangha bawm mai maiah pawh hian, purun chi hrang hrang, lengser, pardi etc chu chhungkaw kham khawp a thar theih na meuh mai a, hmunhma nei lutuk lo tân pawh. Mi changkang apiangin ei leh in tur an uluk a, changkang lo apiang kan duhtui lo thin. Ram changkangah phei chuan, chhuar chhawrdawh-a pot thlai chin (Vertical garden) thlengin an intihhmuh tawh a, hei phei chuan hmun a awh zîm tawh êm êm a, hmunhma nei lo tân pawh a remchâng zual êm êm. Kitchen garden kan uar hian, sum leh pai tam tak kan humhim bâkah eitur hrisel leh thianghlim kan hmuh theih phah a, hriselna kawngah kawngro a su êm êm a ni.
3. Mizo nawlpuiin kan practice loh êm êm pakhat, kan hmasawnna tur lian tak pakhat chu, kan ranvulhte zun-êk kan buaipui dan hi a ni âwm e. Hei hi kan sawi tam a ngai a, NGO leh Kohhran ang hiala inzirtirna kan kalpui a tul hle. Ran vulh kan intihhmuh viau a, a chaw tha ngaituahsak leh breed tha thlan chenin hma kan säwn êm êm. Chutih laiin an zun-êk sawngbawl leh hman tangkai zuina lamah kan pachhe deuhva, hriselna nghawng pawi thei thil rimchhia leh tenawm kan thar chhuak teuh a, a pawi êm êm. Ran vulhna tur hmunhma nei îk chuan, an zun-êk sawngbawlna tur siam belh hlek hi a harsa tawh lova. Mawlmang taka uptawih khan thlai chawmna tur leitha kan thar theih bâkah, ran zun ngat phei chu direct-in thlai a pêk nghal mai theih a. A awlsam phian. Mahsela, khuahkhirh lohva ran zun a liam nguah nguah chuan, rimchhia leh tenawm, natna hrik inthlahpunna hmun tha tak a siam thung.
4.Khaw tina tam, leitha tur zawn hmuh awlsam angreng tak chu ar-êk hi a ni âwm e. Ar-êk hring emaw a ro pawh nise, thlaiin an ei nghal mai thei lova. Thlai eichhetu natna a chhawm tel fo thin. Hei vang hian, thlai no deuhah chuan ar-êk hring (or ro pawh nise) pêk loh hi a him ber a. Thlai kumhlunah chuan thuhran. Heng zawng zawng pumpelh dan tha tak chu, ar-êk chu a lêt 3-5 tuisik nen chhûm so ila, chawk sawm vek ila. Tichuan, a tui daih hnu-ah thlai pe leh ila, thlaiin an ngeihin natna a chhawm tel tawh lova, a remchang awlsam êm êm. Hnah chhuah chi thlai (Leaf crop) bikah phei chuan, ar-êk chhum tui hi pêk over a har êm êm zawk hial a ni. Kan resource neih hnaivaite hi awlsam leh remchang zawka hman tangkai zel kan uar a pawimawh êm êm e.

Exit mobile version