Dr. C. Lalrampana
Mizoram Political Party-te inchirhtheh tawn nasa tak karah dãwt hmanga mipui bumna hmanga inchhekarbawma inpuhtawnna a nasa thin hle. Kan inbeihtawn dan hi a changkang.lo hle. Kristian zaa 87.16% awmna rama khawsak dan tur erawh a ni lo hle. Chutih rualin kan politician-te pawh mipui bum tum reng renga tal, mahni tih theih loh tur hlir sawi uar ching an ni bawk nen. Kan ram awm dan hi a van hahthlak tehlul êm! UT hun lai atanga kan CM hrawn tawh zawng zawngte hi inpuhchhiatna paltlang lo rêng an awm lo. Hun kal tawha kan CM 4-te puhna chungchang thlir ve thung teh ang.
Ch. Chhunga, Brig. T. Sailo, Lalthanhawla, Laldenga-te khan “dawt an heh ve em?” tih hi zawhna pawimawh tak a ni awm e.
Politics-ah chuan hruaitu lian apiang hi “dawt sawi” tia puhin an awm ve châwk a. Mahse, court-in “dawt sawi” tia a hrem erawh an la awm lem lo. A langsar zual puhna/inhnialna chu hetiang hi a ni:
Ch. Chhunga:
Chief Minister hmasa ber 1972-1977-a CM a ni. Puhna langsar zual chu Union Territory hmasa ber CM a nih laiin opposition Mizo Union leh PC party-te’n “Delhi thuawih lutuk, Mizo tana ding ngam lo” tiin an puh fo. Mahse “dawt sawi” tia case/file bik record-ah a lang lo. UT hun lai a nih vangin thuneihna a tlem a, “Delhi-in duh dan danin min kalpui” tiin a vui vai hial. A hun lai chuan corruption puhna lian tham a awm lo.
Brig. T. Sailo:
Kum 1978-1984 chhunga CM a ni. Puhna langsar chu MNF Quit Mizoram Notice 1979: MNF-in “Vai chhuak rawh se” an tih lai khan CM Sailo-a’n “Hei hi misual thenkhat politics khelhna, Mizo Kristian nen a inmil lo” tiin All India Radio-ah a puang. MNF lam chuan “Dawt hmangin min bei” an ti ve thung.
Indian Army a nih laiin 1974-ah Indira Gandhi hnenah “Mizoramah Army-te’n human rights an bawhchhia” tiin lehkha a thawn. Army lam chuan an duh lo hle. Hei hi “dawt” nge “thu dik” tih chu ngaihdan a inang lo. Court case: Dãwt sawi tia hremna/case a awm lo. AVSM leh Padma Shri dawng, mi rinawm anga ngaih a ni zawk.
Lalthanhawla:
CM vawi 5, term 9 MLA a ni hman. Puhna langsar & case awm tawh chu Kolkata ram chungchang 2013- 2013 MLA inthlan affidavit-ah Kolkata New Town-a ram a neih a thup. BJP mi Lalhriatrenga Chhangte-a’n court-ah case a file. Court thutlukna 2018-ah chuan tihsual palh, tum reng vanga thup a ni lo, tiin benefit of doubt hmangin thiam changin a chhuak.
Corruption case dang chu 1988 Prevention of Corruption Act hnuaiah case a nei. 2023-ah CBI Special Court-in charge a frame. Mahse, thiamloh chantir a la ni lo. MLA Fund-2023 khan MNF-in “MLA fund a hmang dik lo” an ti ve, mahse, case a awm lo. A sawi dan chu “Ka steal lo, mahse, dâwt ka sawi ngai lo” a ti thin.
Laldenga MNF Founder:
Kum 1986-1988 chhung CM a ni. Puhna langsar chu Peace Accord draft, 2023 khan tuna CM Lalduhawma’n “Accord draft-tu zingah ka tel” a ti a, Laldenga fanu Renee Lalrinzuali’n “A ni lo, ka pa bulah ka awm reng, dawt a ni” a ti. Greater Mizoram chungchanga a thusawi-Peace Accord hnuah “Greater Mizoram” a sawi khan Tripura/Manipur/Assam CM-te’n Rajiv Gandhi hnenah an zualko. Rajiv-a’n Laldenga a hau. “Accord kalh” tia puhna a awm. Kum 1985 Press leak: Accord draft kimchang October 1985-ah press hnenah a pe chhuak. Sorkar lam chuan “Inremna ti chhe thei” an ti.
Court case: Dâwt sawi tia hremna a awm lo. Accord hi “India-a peace agreement hlawhtling ber” tia sawi a ni.
Hruaitu “Dawt sawi” tia inpuhna lian chungchangah Court-in thiam loh a chantir an awm lo. Mipui ngaihdan tlangpui chu Ch. Chhunga puhna langsar a awm lo, UT hun laiin thuneihna a tlem. T. Sailo MNF nena inbeihna te, Army-ho puhnaah report mumal a awm lo, Lalthanhawla’n Kolkata-a a ram neih a thup, corruption case Affidavit case-ah chhuak, corruption case pending Term 5 CM a ni thei. Puhna chungchangah “Ka Steal lo” a ti.
Laldenga Accord draft chungchangah sawi a tam, Greater Mizoram tih thusawi a awm. Zalenna sual, Accord siamtu leh a dangte sawi tur a tam hle.Thil pathum hriat tur, Politics-ah chuan “dawt sawi” tih hi opposition-in an puhna tawngkam a ni tlangpui. Finfiahna court-a thu tling a tlem.
Lalthanhawla chauh hi affidavit thup chungchangah court-ah “benefit of doubt” hmanga chhuah a ni. Midang pathumte hi dâwt sawi tia puh case erawh a awm lo..An vai hian ram leh hnam tana inpe, mahse, famkim tawk lo vek an ni. An thatna leh tlin lohna a awm vek. Kan hruaitu hluite hian dãwt sawi duh kher lo mah se, politics khelhnaah chuan “strategy, thu thup, tawngkam thiam” an hmang ve thin. Dâwt leh thutak inkarah hian an ding ve fo thin. Chuvangin, insawichhiat, dâwta inpuh leh mipui vote duh vanga dâwt sawi hi i sim tawh lul teh ang u.

