Mahmuaka Chhakchhuak
India khawpui ber Delhi hi kum 1956 atang tawh khan UT a lo ni tawhin kum 1991 khan National Capital Territory (NCT) niin tunah hian MLA 70 an nei mek a, kum 2015 – 2024 chhung khan Aam Aadmi Party (AAP) chuan sorkarna fawng an lo chelh tawh a, tunah BJP chuan Delhi khawpui hi an enkawl leh mek a. Kum 1954 atanga Delhi khawpui enkawl tura sorkar an lo neih tawh dan chu hetiang hi a ni:
Kum 1956 – 1993: Hetih hunchhung hian Delhi chu President’s Rule-ah awmin MLA thlan chhuah pawh an awm lo
Kum 1993 – 1996: Hetih chhung hian Bharatiya Janata Party (BJP) chuan sorkarna siamin Madan Lal Khurana chu Chief Minister a ni a
Kum 1996 – 1998: BJP chuan sorkarna siam nawn lehin Sushma Swaraj chu Chief Minister a ni a
Kum 1998 – 2013: Indian National Congress (INC) chuan sorkarna siam ve thungin Sheila Dikshit chu CM a ni a, term thum lai he dinhmun hi a chelh a ni
Kum 2013 – 2014: Aam Aadmi Party (AAP) chuan sorkarna siamin Arvind Kejriwal chu CM a ni a, nimahsela ni 49 chhung chauh CM post hi a luah hman
Kum 2015 – 2025: Hetih chhung hian AAP chuan sorkarna siam lehin term thum lai an sorkar zui a, Kejriwal chuan CM post chu luahin a hnuah Atishi Marlena chuan CM post chu a rawn luah ve leh a February 2025 atang chuan BJP chuan sorkarna changin Rekha Gupta chu Chief Minister a ni a, ani hi July 19, 1974-a piang niin tunah kum 51 a ni mek a, hmeichhe lu zo tak a ni
Feb. 5, 2025 nia Delhi UT Legislative Assembly Constituency 70-a inthlanna neihah chuan party hrang hrangin hetiang hian candidate an nei a; AAP – 70, BJP – 68, INC – 70, Janata Dal (United) – 1, Lok Janshakti Party – 1, Communist Party of India – 6, Communist Party of India (Marxist) – 2, Communist Party of India (Marxist – Leninist) – 2, Bahujan Congress Party – 70, Nationalist Samaj Party – 30, Azad Samaj Party (Kanshi Ram) – 15, All India Majlis-e-Ittehadul -2 te chuan Candidate neiin Candidate zawng zawng hi mi 337 an ni.
Feb. 8, 2025 niah result puan a niin Bharatiya Janata Party (BJP) hian seat 48 lain Sorkarna fawng chelh lai mek, AAP chuan seat 22 an lain party dangte erawh chuan seat an chang ve ta lo a, a bik takin Congress (INC) hian seat awm zawng zawng 70 hi chuh mahsela seat khat pawh an chang zo ta lo hian sawi neuh neuh a tam phah. Party lian leh National party ni chunga hetianga taka seat khat pawh an lak theih loh chhan hi sawi tur tam tak a awm thei ang.
Kum 2012 October 2 (Gandhi piancham)-a din Aam Aadmi Party hian chanchin ngaihnawm tak tak alo nei tawh thin a, a hmasa ber atan Dec. 4, 2013-ah Delhi Election hmachhawnin seat 70-ah seat 28 lain an el ber party BJP chuan seat 31 an la a, INC chuan seat 8 lain Independent-in seat khat la bawkin Shiromani Akali Dal (SAD) chuan seat khat an la a, Janata Dal (United) chuan seat khat an la bawk a, tichuan, AAP chuan Conress puihnain sorkarna an siam a nih kha.
Chutia AAP-in sorkarna an han chan chuan Arvind Kejriwal ngei pawh Chief Minister a ni nain Jan Lokpal Bill pass an la theih loh avangin CM thuthleng chu ni 49 hnuah a kiansan leh ta mai a. Tichuan Delhi sorkar chu President Rule’s ah kum khat chiah chiah (Feb. 14, 2014 – Feb. 14, 2015) awmin kum 2015-ah inthlan thatna neih leh a niin AAP chuan hneh takin seat 70 ah seat 67 lai an la theiin Arvind Kejriwal ngei pawh Feb. 14, 2015 atang chuan CM thutthlengah a thu leh a, Jan Lokpal Bill pawh pass a ni ta bawk a.
Hemi hnuah hian Delhi pawn lamah pawh hma la zelin kum 2017 ah khan AAP hian Punjab Election-ah seat 20 an la a, March 10, 2022-ah pawh chuan Seat 117 awmah Aam Aadmi Party (AAP)-in seat 92 an la a, Indian National Congress (INC)–in seat 18, Shiromani Akali Dal (SAD)–in seat 3, Bharatiya Janata Party (BJP)–in seat 2, Bahijan Samaj Party (BSP)–in seat 1, Independent-in seat 1 te chu seat an lak dan a ni a. Sorkarna fawng chelhtu Indian National Congress (INC) ngei pawh paih thlakin an awm a, kum 2017-a seat 77-a hnehna an chan zingah pawh seat 18 chu an humhim thei hram a ni. Punjab mai bakah hian Bihar, Chandigarh, Goa leh Gujarat lamahte pawh huang an zauh mek zel a. Mizoramah ngei pawh Party ruhrel an rawn nei tan ta bawk a. Kum 2020-a inthlannnaah khan AAP hian seat 62 lain BJP chuan seat 8 chauh an la a, a hma 2015 ah AAP hian seat 67 an lain BJP chuan seat 3 an lo la tawh bawk.
Kum 2025-a hetiang taka AAP tlakchhiat chhan hi ngaihven pawh a hlawhin a chhan dik tak hre thei chiah lo mah ila hetiang hian an tlak chhan ni theia lang han sawi ila:
Anti-incumbency Sentiment: Kum sawm chuang zet Delhi khawpui enkawl a, sorkarna lo chang tawhtu AAP te hian mipui rintawk lohna an nei tih a chiang reng a, chu chuan an hnathawh leh thiltihah mipui lamin rintawkna an nei lo tih pawh a hril thei nghal bawk. Mipui lama tlaktlum an tum luatah sawrkar hna thawk an dim lo hle a, video-in an la a, an theh darh zel bawk si a, sawrkar hna thawkte’n an kham hle tih a hriat a ni. Chutiang taka an tihte chuan vote an nei ve tho a, an chhungte’n an nei bawk a, chung zawng zawng chu an chán vek a tih theih ang. Inthlan hmaa an thusawi leh inthlan hnua an hnathawh in ang ta lo te pawh an tlak chhan a ni thei tho bawk. Tui in tur a thlawna sem an tiam a, an sem ngei tak nain a rûn dal ang leka semin mipui lungawina tawkin an sem lo a, an tui semte pawh a lo thianghlim tawk lo bawk te chu phunchiarna siamtu a ni.
Electric bill unit 200 chin free an tihte chu a tak takin kalpuiin mipui tan tha hle bawk mahsela mipui thinlung a hmin zo tak tak chuang lo a ni ngei tih a chiang. Mipui tana hamthatna an siamte chuan mipui zawng zawng a huap zawh loh avangin leh a chhawrtu bik an awm thin avangte chuan mi tam tak tan malsawmna a thlen chuang lem lo.
Corruption Allegations: Eiruk thubuai hian AAP hi a chhaih buai hneh hle mai a, an hruaitu ber Arvind Kejriwal chu eiruk thubuai avangin chhaihbuai reng a ni a, March 21, 2024 ah Jailah dahluh a niin, hei hi Excise policy kaihhnawiha sum tihchingpena puhna vang a ni a, bail theih loh tura harsatna hrang hrang siam sak a ni a, Delhi Chief Minister ni lai man hmasak ber a ni. CBI lamin July 29, 2024 chuan Kejriwal lakah hian Delhi Excise policy kaihhnawihah eirua puhna chungchangah bawk charge sheet an theh lut a, June 26, 2024 chuan Tihar Jail-a a awmlai hian CBI hian case dang awrh tir leh a ni a. Delhi Excise Policy 2021 – 22 chu Delhi khawpuia AAP sorkarin khawpui chhunga retail-a zu zawrchhuah dan siamthatna tura a duan a niin November 2021 chuan hman tan a ni a. He policy hi zu atanga chhiah tam zawk lak luh leh phalna nei loa lo zuarte do letna turte, consumer-te tana him zawk tur anga an duan a ni.
Nimahsela he policy kalpui dana thil dik tawk lo a awm nia puh a nih avangin Aug. 1, 2022 chuan Delhi sorkar chuan he policy hi a titawp zui nghal a, hemi hnuah hian thil dik lo awm nia sawi chu federal law enforcement agency – CBI leh ED hian an chhui nghal a. Hemi hma lawk July thlaah Lieutenant Governor VK. Saxena chuan excise policy-ah hian thil dik tawk lo a awm tiin CBI chu chhui turin a lo ngen tawh bawk a. April thlaah Kejiriwal ngei pawh thu zawhfiah tur koh alo ni tawh nghe nghe.
CBI lamin an puhnaah chuan thubuai chhui tur a awm lo tiin leh anni pahnih hian tihsual an nei lo tiin Delhi CM Kejriwal leh Dy. CM Manish Sisodia chu Feb. 27, 2026 khan thiam chantir an ni. (Inthlanpui neih zawh hnua thiam chantir an ni hi BJP ruahman dan pawh a ni mai thei e)
Unfulfilled Promises: AAP hian an thutiam pawimawh tak tak tihhlawhtlin loh an nei a: Yamuna lui tihfai te, boruak bawlhhlawh tihtlem te, khawpui faina tihchangtlun tihte leh bawlhhlawh dahkhawmna, tlang tiat deuh thawha dahkhawm chu tihral tum mahsela an tiral hman chuang lo a, an thutiam thenkhat tihhlawhtlin loh vang hian an hlawhtling zo ta loa ngaih a ni.
Power struggle with the Lt. Governor: May 23, 2022 atanga Delhi Lieutenant Governor nihna chelh tan Vinai Kumar Saxena leh AAP Convener Kejriwal te pahnih hi lungrual taka hun hman an nei ngai lo hian nghawng lian tak a nei lo thei lo. Sorkarah mi pawimawh ber ber an niin pakhat Chief Minister a ni a, pakhat Lt. Governor a nih bawk avangin thuneihna inchuh a tam a, chu chuan harsatna pawh a thlen chang a awm fo bawk. Chutiang boruak neuh neuh awm reng chuan an karah boruak chhia a awmin AAP sorkar hian alo chhiat phah tih loh theih a ni lo.
BJP’s Strategic Campaigning: India ram pum huapa sorkarna fawng chelh mektu BJP leh Delhi UT-a sorkarna chang mek AAP te hi kawng hrang hrangin an inbei reng a, inepna lian tak an nei reng e tiin sawi ila kan sawi sual kher awm lo e. Ui leh Kel thlunpawlh ang maiin an inseh neuh neuh reng a, hlim taka nuih tlân an nei ngai hauh awm lo e. Chutiang boruak chhe awm reng chu AAP lam chuan chauh phahna atan hmangin tun inthlanah khan an lo chak loh phah tih chu a dik ngei ang.
Negative Campaigning and hate speech: Mipui hnena vote an zawnna hmunah BJP leh AAP te hian an thusawi dan atangin mipui lamin ngaihdan an thlak bawk. A bik takin AAP Convener Kejriwal kut phuar avangin tun inthlannaah khan AAP hian harsatna tam tak a neih phahin BJP lamin thapui thawh takmeuha an beih vang te chuan hnehna an chang zo ta lo a.
Tun inthlanah khan sakhaw lam hawi pawh sawi rik a niin BJP Councillor Ravinder Singh Negi chu campaign a neihnaah Muslim dodalna thu sawia puh a ni a, chu chuan Hindu leh Muslim inkara sakhua leh sakhua inkarah boruak tha lo a thlen nia ngaih a ni. Heng lo pawh thusawi dengkhawng tak tak sawi tur a tam a, party dang zawng aiin BJP leh AAP te hi inep ber an niin party dangte thawm hi hriat tur a tlem hle zawk.
Tunah erawh Kejriwal ngei pawh phuar ni tawh loin thlah zalen a ni ta bawk a, AAP boruak hi a lian chho zel turah ngai ila, inseamthatna tur erawh an nei ve ngeiin a rinawm.

