Site icon The Aizawl Post

EIRUK KAN TIH FO HI

R.Lalrinkima
Hidden Lodge
Chanmari, A izawl

Thuhma
Kan thupuia kan luh hmain he chanchinbua SHP hnathawh loh vanga mipuiin sum kan hloh chungchangah ‘Maicham-I SHP leh Maicham-II SHP te-a Kundan in an hlawh tur leh State in free power kan chan tur te han tarlang leh law law teh’ tia ngenna ka dawn nual avangin han tarlang leh hmasa ta ila:- Power report ka chhinchhiah(kuthlei vangin)atang chuan kha power report atanga generation neih zat hlut zawng chu Maicham-I SHP=Rs 74,72,572/- a ni a, free power chu 20% niin Rs 14,94,514/- a ni a, Kundan chuan Rs 59,78,058/-(74,72,572-14,94.514) an puanhnuai ang. Maicham-II SHP atang hian 17% free power niin a hlutna chu Rs 13,68,914/-a ni a, Kundan chan tur chu Rs 66,82,521(80,52,435– 13,68,914) a ni ang. Han belhkhawm ta ila Rs 126,60,058/- lai anih chu! Hei hi chu hun kaltawha SHP thawh chhuah atanga zeldinna a ni a, a tak ram erawh a la thleng lo e.
Kan Zoram hian ‘eirukna’ hi a thuin kan buaipui em em a, a taka tih theih anih chuan, a tam zawk chuan tih ve leh mai pawh kan hnial lo awm e?. Eirukna thu hla ah hi chuan Pu Manzuala IAS(Retd) hi sawrkar Department Officer te zingah chuan felfaiah ka ngai tawp a. Pu KL Liana’n, ‘eirukna hi chu nula sawnpai ang a ni a, engemawchen chu zep nimahse a lan hun a awm tho tho’ a tih ang deuh khan eirutu-in ‘ka eiru lo’ ti ti mahse eiru anga lan theihna lai hi a awm thin leh bawk si a. Miin a ruk thei ang bera eiru na na na a an eiruk chhuichhuah kan han tum fo pawh hi a dik ber chiah em ka hrethiam lo? Mi hriatloh theih ang ber tura eiru an ni a, chhui chhuah te hi an har em em ang tih hi rin mai thain ka hria. A bikin sawrkar hnathawk eiru chhuichhuah chhun te pawh a hrem nan suspension te an han tawk a, suspension hunchhung a han zo a, an hna an zawm leh mai a,an pawisa eiruk kha an pe let ta chiah em kan hre ve phak lo nain heng thu hi chu suspension order ah khan tarlan pawh a ni mai thei a,an tarlang hran lo mai thei bawk a. Tunlaia ‘eirukna’ lian tak kan hriat mek chu PAHOSS hi a ni awm e, High Court thuchhuak hi engtiang chiahin nge Department hian a bawhzui tih hi lo ngaichang phawt mai ang.
Eirukna chu eng nge?
Eirukna thu leh hlaah hian mi pakhat chauh mawhpuh theih a ni lo a, midang engemawzat intiam rualin an tih anih vangin an fimkhur em em a, chhui ngaihna pawh awmloin an eiruk tlat avang hian a lanchhuahna atangin eiruah kan ngai mai thin anih hi !
Sawrkar hnaah – chuan a hmanna tura sum hmuh, a hmanna tur taka hmang ve nel nual,hna pawh lang ve si, mahse, hnathawh dan ni tura pawisa ruahman niloa hnathawh dan thehlep taka thawh hnua pawisa chuang lo puanhnuai a ni ang a. Hei aia nasa leh huatthala awm zawk chu, hnathawhna tura sum awmsa, thawk anga ziah fel a, thawh hauh siloh te hi a ni. Hetiang chiah hian, hmanraw supply turah entirnan Iron Rod 100 Quintal supply turah 60 Quintal supplied ni ta se, a thu leh ziak chuan 100 Quintal supplied ang a ni a, supply loh 40 Quintal man hi chu rod supply tu leh dawta lo dawngtute chu an ‘in thei sem’ ta a.
Sawrkarna a han inthlak chiah hian Department tam zawkte chuan ruling party mi leh sa, tunhmaa an hriat ngailoh pawh inleng an nei sup sup a. “Chumi kha mi chu ka ni a, kan hotuten I Department/Office hnuaiah hian supply thil tur an neih leh neih loh rawn zawt teh min ti a” tih hi an dawng sup sup a. Chutiang bawkin ‘hnathawh tur’ pawh an zawt luai luai bawk a. Hengho hian ruling party hmasaa an hmelhriatte, ruling party nih vanga bungraw supply hna leh contract hna hmu thei tak, biang ki ve bar thin, sawrkarna tawp lama biang ki mam ta hmak te an hmuh atanga an zirchhuah a ni fo. Chuvangin, eirukna hian mi engemaw zat a kaihnawih a, a tel hlawk deuh bik erawh chu an awm fo awm e. Department lama thawkte chauhin an eiruk ho theih a awm ang a, a lehlamah hnathawktu, Department pawnlam mi te nena inthuruala eiruk ho hi a tlanglawn viau mai thei bawk?
Sawrkar bungraw hman danah – hetah hi chuan a tlanglawn ber chu sawrkar motor, sawrkar hnathawhna niloa hman hi a ni. Tunhma deuh 1980 chho vel lai khan sawrkar khan naupang sikul kal hruai nana hman kha a khap a, Police te pawh hmun thenkhatah an duty kha a ni a. Mahse mahni fate hruai duh chuan motora an chuan ve ngaih miau avangin duhaia hma hmain office an kal phah nual hlawm asin? Department thenkhatin Truck engemawzat an nei hlawm a, a thawh chhuah hlawkna chu Department Officer/hnathawk ten an tel nasa hle a, sawrkar hnain a tangkai puina ai chuan Department Officer leh staff ten an tangkai puina hi a langsar zawk awm e. Veng pakhata kan thianpa chuan an thenawm maia Officer la senior vak lo In hmun lei thar hlim, a leina man pawh tlem vak lem lo, in RCC Building a sak zui chungchangah ti hian min fiam a. “Kan thenawmpa thar tur chu Department in a In sak nan truck an leisak a ni ngawt alawm le” min ti hial a, hetiang hi awm theih tak a ni awm e. Heibakah hian sawrkarin hnathawh nana LMV a kawl tir te chuan brick te, Balu te leh Cement te pawh phurh nana hmang kha tunhma khan an tam hle a. A changin pisa kai ni niloah feh nan te an hmang leh a, Holiday ni-a mitthi vuina,Inneihna leh lungphunna tih vela Designation Plate nena kal ching te kha an tam thin, hei hi chu a la reh meuh lo, mi zinga ropuina lantir tumna te pawh a ang lek lek? Hetiang hi chu ‘eirukna’ niloin ‘ei lanna’ te pawh a ni mah zawk awm e.
Kohhran hian engtinnge a ngaih
A thuphunga keima ngaihdan chuan,‘kohhran hian do angin lang mah se, eirute thawhlawm leh thilpek chu a nihna tak ngaihtuah loin,a thawhtuin a thawh duhna thinlung atangin an pawm mai’ niin ka hria. Kohhran inkaihhruaina bawhchhiaa ‘phuar’, kohhrana rawngbawlna engmah thil phalloh te pawh an ‘thilpek’ rawngbawlna chu an hnar phal chuang lo niin ka hria, keimahah hian ka chiang viau mai. HIV/AIDS chungchang te, Ramthar/Mission Project te, Buhfaitham chungchang te, Bible Society chungchang te leh ruihhlo/ruihtui chungchang te hi hunbi neiin Pulpit atang hian tlangau pui fo mahse he eirukna lak atanga fihlim tura kohhran mipuite inzirtirna hunbik ‘hlemhletna leh eirukna lak fihlim’ tura in zirtirna leh in hrilhhriatna ‘Ni bik” pawh hi kan la nei lo em aw ka ti? inkhawm hi ka thatchhe khawp a ka hresual mai thei bawk?
Engpawhchu nise, eirukna hi a te leh lian a awm hranin ka hre lo a, eiruk anih hrim hrim tawh chuan a dik lo ka ti ve a. Kan thenawmte lah hian kan khawsa zia hi mit tla dawn hian an lo thlir bawk si a, inthenawmna pawh hi chhungril takah chuan a in hlat tawh viau zel awm e?Vanduaithlak em em ka tih chu kan khawtlang leh ram hmasawnna atana dan leh dun tha min siam sak a,ro min rel sak tura kan thlan MLA ten ‘zinloh bill’ an la chur chur mai kha a ni?! A thente chuan intih rinawm anga lan nan an han pe let leh nain dawta zinloh bill tih hrerenga an lak duhna thinlung kha kei chuan ka ngaidam thei lo. Pe let leh engang mahse hetiang rilru pu mi an nihna hian ram tana ro an relna kawngah eiruk theihna kawng hi an hmuh phawt chuan mit an siai san lo ang tih hi ka ngaihdan a ni.
Tuna kan ram ro inrelna kalpui danah hian MLA te hian ram thatna leh hmasawnna aiin In leh lo leh sum leh paia chhungkaw ngel nghet taka siam hi tum an tam tih hi a chiang reng. A chhan chu MLA nih duh vanga party policy vahvaih pui a, chu policy an zawrha chu mi thinlungah a tlak nat em avanga MLA nih aiin suma in lei tling hi an la awm tlat alawm?Aizawl vengkhat pa hausa pawh Aizawlah in candidate ngam loin khawthlang lamah a kal daih a, a tling leh mai? Minister, MLA thenkhat In leh huan tha pui pui nei, an hlawh sumkar atanga sak ni lo tih kan hriatchian hi an awm ta nual mai, ram roreltute In ropui tak tak thlalak te pawh thawkkhat lai khan Calendar ang rengin an siam tawh kha?!
Duhtawk rih phawt ila, Departmental Work tam lutuk avanga GST tlahniam em em Taxation lam hotupain a sawi chhuak kha huaisen ka tiin khatiang mi dik kha sawrkar hian a mamawh a, a mamawhna aia a thusawi dik tak vanga a posting in a tuar a nih chuan sawkkar chuan a mawng a hlim mai ni loin ‘a kekawr a phelh thla’ a ni ang. He Departmental work vanga chhiah lut tur chan hnem a nih thu hian ‘eirukna langsar’ tak a nihzia te kan la suih zawm dawn nia.

Exit mobile version