British Prime Minister Rishi Sunak chuan China chu ‘kan tun huna harsatna siam thei lian ber’ tiin khawvel huap security leh hnianghnarna lama harsatna siam thei tiin a sawi a, ‘ram chhung leh pawnah a thuneihna nasa zawka sawhngheh a tum’ a ti bawk.
Khawvela demcoracy ram hausa ber ber leader te chuan Beijing chu sawisel hlawh Indo-Pacific leh Taiwan chungchangah te an dinna an hrilh nawn a. Mahse, China laka an sawi pawimawh ber zawk chu ‘economic coercion’ an tih chu a ni.
Tun hnaiah Beijing chuan amah tilawmtu ram te laka hrekna kalpui a hreh hauh lo va. Chung zingah chuan South Korea te pawh an tel a, Seoul-in US missile defence system a bun a duh loh avangin Beijing chuan a hrek hmiah a, Australia nena an inlaichinan pawh a tha lo hle bawk.
Baltic ram Lithuania-in an rama Taiwan-in embassy a bun a remtih avanga China-in Lithuanian export a dangchat chu European Union chuan a ngaimawh em em bawk a.
Hei vang hian G7 ram te chuan inlungrual takin China chu ‘economic lama derthawnna hmanruaa hman tum’ tiin an puh ta reng a, chu chu ngaihmawhawm tak tiin an sawi bawk a. Hetianga innawrluihna hian ‘G7 ram te foreign leh domestic policy namnulin an zawlpui ram te pawh a namnul a ni’ an ti.
Hei vang hian he summit-ah pawha tel ve von der Leyen in ‘des-risking’ policy a tih chu kalpui ni se an tia a, chu chu US-in China nawrtawm nan ‘decoupling’ a tih aia nem zawka ngaih a ni bawk.
Hei mai bakah hian innawrluihna tihtawpa economy thanglai mek te humhim nan ‘coordination platform’ siam ni se an ti bawk a. Tunah chungte chu hrual mum a la ni lo chungin China-in a duh ang thala chet a lakna dodalna leh khuahkhirh nana ram hrang hrangte thawhhona tha zawk a awm thuai rin a ni.
G7 te chuan bungrua pawimawh zual bikte heng minerals leh semiconductor angte supply chain tihthat an tum bawk a, technology inruksak a awm loh nana hmalak an tum bawk.
An hmalak tumna lian tak chu multilateral export control siam niin he mi hmang hian an technology tunlai ber ber te military leh intelligence tena an hman chu misualte kuta a luh loh nana hmalakna a ni.
Chumi tur chuan US chuan chips leh chip technology te China hnenah a thawnchhuak duh tawh lo va, Japan leh Netherlands ten an zawm ve bawk a. Beijing ion a dodal nasa hle chungin G7 te chuan nasa zawkin hma an la zui dawn a ni.
Hei bakah hia industrial espionage tih mai technology inruksak te chu tihtawp a nih theih nana hmalak an tum bawk a, US chuan China tana tech secret te rutu nia a ngaih te chu lung inah a khung an awm nual tawh bawk.
China hi tun hma atang tawhin khawthlang ramte intellectual property chhuhsaka puhin a awm tawh a. China chu mihring tamna niin sumdawnna atana hmun tha a ni sia a, mahse, khawthlang ramte China-a sumdawng tur te chuan an sumdawnna thuruk, thil siam dan thuruk te chu China thuneitute hnenah an theh luh a ngai an ti thin a, chu chu a hmang tangkai thin tia puh a ni.
G7 ram ten China laka chet nat tum

