Haitian capital-a tharum thawhna nasa tak thleng meka mawhphurtu ber gang leader chuan prime minister Ariel Henry chu a bang lo a nih chuan ‘civil war’ a chhuak ang tiin a sawi.
Jimmy “Barbecue” Cherizier chuan Henry an ram dang atanga Haiti a luh loh nan an gang chuan Haiti airport chu luhchhuah an tum ang tiin a sawi bawk.
UN High Commissioner for Human Rights Volker Turk chuan Haiti dinhmun chu humtheih tawh loh tiin a sawi a. Haitian sang tam tak te chuan an chhuahsan tawh a ni.
Aid group te chuan tun hnaiah mi 15,000 vel laiin chenna in leh lo an neih tawh loh thu sawiin Turk chuan kumin kumtir phat atangin mi 1,193 thahin an awm tawh a, gang violence avanga hliam tuar 692 an awm tawh tiin a sawi.
Khawvel ram dang te chu Haiti in buaina nasa zawk a luh loh nana awmze nei tak chetlaa pui turin a sawm bawk a. United States chuan Henry chu inthlak danglamna tichak turin an ngen bawk a.
US State Department thupuangtu Matthew Miller chuan inthlanna zalen leh dik tak a awm theih nan ruahmanna siam vata inthlak danglamna kalpui ngai a ni tiin a sawi.
US chuan Henry chu Haitian mipui te thatna turin hma a la tur a ni tia sawiin mahse Washington chuan bang turin a nawr lo a ti thung.
Henry awmna chin hriatloh reng a nih hnuah Thawhlehni khan new Jersey atanga charter flight a hmang tih hriatchhuah a ni a. Haitian capital Port-au-prince a tum tum a ni a, mahse, airport chu gang ten luhchhuahah an vau avangin khar a nih avangin a thenawm Dominican Republic ah tum a chu remtihsak loh a nih hnuah US territory Puerto Rico ah a tum ta a ni.
Haitian media te chuan Henry chuan kawng dang dapin an ram luh a tum tho tiin an sawi a, chutihlaiin transitional government siam remti tura nawrna a tawng nasa hle bawk.
Hetihlai hian Haiti ah chuan boruak sosang hle in Jimmy “Barbecue” Cherizier chuan, “Ariel Henry a bang lo a nih chuan civil war a chhuak anga nunna chan an tam ngawt ang” tiin a vau lawk zui nghla thung.
Haiti a gang intelkhawm G9 alliance tih te chuan tharumthawhna nasa tak kalpui mekin police station te beiin haiti a lung in lian ber pahnih beiin lung in tang te an chhuah zalen vek tawh bawk.
Haiti hi gang violence in kum tam a tihbuai tawh a ni a. Prime Minister Henry chuan sipai tam zawk ngena Kenya karkalta a kal laiin Barbecue chuan a awm loh laiin boruak sosang a lo siam khum ta zawk a ni.
Henry tum ber chu Kenya kaihhruai multinational police operation awm nana inremna siampui a, Haiti a gang violence turu lutuk tukdai a ni a. Barbecue chuan Henry an thuneihna a chan zui chuan sipai chakna hmangin tukdawl a tum dawnah a ngai a ni.
Gang leader Barnecue chuan July 2021 a President Jovenel Moise thah a nih hnua inthlanna nei lova Henry an prime minister nihna a chelh atangin a duhlohna a lantir zui nghal a ni.
Sawiseltute chuan Henry sorkar chu dan kalh a ni an ti a. Chumai bakah kum hnih leh a chanve prime minister a nih chhungin inthlanna pawh a huaihawt duh lo an ti a, presidential election pawh a a thutiam angin a huaihawt duh chuang lo an ti.
Tharumthawhna chhuah hnuah prime minister chuan mipui nawlpui hriata thusawi engmah a la nei lo va, a tih awm chhun chu state of emergency a puan thu a sawi chauh a ni.
Hetihlai hian Barbecue rilru leh ruahmanna tak tak hriat a ni lo va, Thawhlehni khan Haitians te chu lungrual turin a ngen a. “Haiti hi kan zavaia tan paradise a ni thei a, hremhmun a ni thei bawk” tiin a sawi.
A hma pawhin prime minister thlak turin region hrang hranga civil society aiawh te thlangin ‘council of elders’ a lo din tawh bawk.
Haiti hian elected government officials a nei lo va, kum 2016 atangin inthlanna neih a ni tawh lo. Elected official awm lo ta na chu hmun ruak a piang gangs ten an hnawhkhat zel a, tunah chuan Haiti khawpui 80% vel an thunun tawh angaih a ni.
Inrukbo a hluar em em a, school leh damdawi in tam tak te chu security tiam theihloh avangin kharin a awm tawh bawk. UN Chief Humanitarian Coordinator in Haiti, Ulrika Richardson chuan mipui te chu hlauin an awm a ni a ti a. Gang violence chu midang te laka hleilen nan, hmeichhia leh naupang te leh mipat hmeichhiatna thilah te thlenga hmanruaa hman a ni a ti.
Haiti-ah civil war thleng thei reng ti

