Hamas te chuan Egypt leh Qatar tena inkahhai a awm theih nana rawtna an neih te chu an pawm theih thu an sawi a, mahse, Israel chuan an ‘core demands’ berin ngaih pawimawh a hlawh lo tiin southern Gaza a Rafah beih a tumna chu a kalpui zel thung a, mahse, Israel chuan inbiakna erawh kalpui zel a ni ang a ti thung.
Gaza indona thlasarih kalpui tawhah Israel chuan khawvel ram hrang hrang tena an nawr chungin Rafah luhchhuah a tum tho zia a lantir hnuah Hamas te mangang chuan inkahhai a awm theih nana hmalakna chu an pawm ta chung chung a ni.
Hamas tena inkahhai rawtna an pawmna chhan hi Israel-in Rafah atanga mi 1,00,000 te chu insaseng tura a tih hnuah niin a run dawn chiang tih a lan hnuah Hamas te chuan hlauthawngin inkahhai rawtna an rem ti tia sawi a ni a.
Mahse Israel War Cabinet te chuan Rafah operation chu an kalpui lui tho va, inkahhai a awm theih nana Hamas tena remtihna an pek chu ‘Israel core demand nen a inmil lo’ tia sawiin palai Egypt te chu ruahmanna tha zawk siam turin an ti zui thung.
Israel sipaite chuan eastern Rafah ah Hamas te lakah tum bik neiin chet an la zui zel dawn an ti bawk a. Eng tiangin nge Israel chuan chetlak a tum hriat a ni lo thung.
US President Joe Biden chuan Israel Prime Minister Benjamin Netanyahu chu biain US chuan Rafah run chu a duh lo takzet tiin a hrilh a. US State Department thupuangtu Matthew Miller pawhin American officials te chuan Hamas te rawtna siam chu kan thawhpuite nen kan zirchiang mek tiin a sawi bawk a. Hamas te remtihna pek chu Israel leh international negotiator tena an rawtna nen a inmil em tih te an enfiah dawn tiin a sawi.
Hamas tena remtihna an pek chu US Secretaryof State Antony Blinken an kar kaltaa Israel-in inkahhai a awm theih nana ruahmanna a siam tha tak leh thilphal tak a tih nen a inmil em tih chu hriat mai theih a ni lo thung.
Egyptian officials te chuan inkahhai a awm theih nana ruahmanna siam Hamas ten an pawmah stage hrang hrang siama ruahmanna siam a ni tiin chutah chuan Gaza atangin Israel sipaite a tahtawla inhnukdawkin Hamas ten Israeli mitang te a tahtawlin an chhuah zalen ang a ti bawk a. Indona tihtawp a nih theih nan leh Gaza atanga Israel a inhnuhdawh vek theih nan inbiakna neih chhunzawm a ni ang a ti bawk.
Hamas tena an demand ber chu indona tihtawp leh Gaza atanga Israel sipaite inhnuhdawh vek leh mitang te chhuah zalen a ni.
Mahse chu chu Israel chuan a pawm duh hauh lo thung a, Hamas te nuaichimih vek chu tihmakmawhah a ngai bur thung a ni. Hamas te chu nuaichimih an nih loh chuan hun lo la kal zel turah harsatna an siam zui zel dawn a ti thung.
Chutih laiin Netanyahu chu a hard-line partner te chaun Rafah bei turin an nawr reng thung a, Rafah a bei lo a nih chuan a sorkar thlawpna hnukdawkin hma an la dawntiin an vau bawk a. Chutih rual chuan mitang chhungte atangin nawrna nasa tak a tawng tho bawk.
Thawhtanni zan pawh khan Israeli sang tam tak te chuan mitang te chhuah an nih theih nana sorkar nawrin lungawilohna an lantir a ni.
Israel sorkar chuan Hamas-te chu Rafah khawpuiah la tawmkhawm angah a ngai a, Hamas battalion li vel te chu Rafah-ah an la inkulh mekah ngaiin nuaichimih an nih theih nan chuan Rafah chu beih ngei ngaiah a ngai thung.
Rafah luhchhuah a tumah Israel thawhpui leh thlawptu ber US chuan civilian tena an tawrh loh theihna turin hmala turin a ti a, US chuan Rafah beih hrim hrim chu a thlawp loh thu a sawi bawk.
Rafah khawpui Israel in a bei lui a nih chuan civilian te tawrhna nasa tak a thleng dawn tia sawi a ni a. Aid agenices te chuan Gaza indona avanga nunna chan 34,000 chuang awm tawh chu Rafah in beih a tawk a nih chuan a tipung nasa dawn a ni an ti a. Chumai bakah humanitarian aid operation Rafah a inbuna chumi hmanga Gaza Strip hmun hrang hranga Palestinian te puihna semchhuah chu a tikhaihlak dawn an ti bawk.
UN High Commissioner for Human Rights Volker Turk chuan Israel in Rafah a cheng te insaseng tura a ti chu ‘nunrawng’ tiin a sawi a. “Gazans te chu bombs, diease leh tam in a nuai tawh a. Tunah an awmna atanga insaseng tura tih leh an ni a. An awm mekna aia hlauhawm leh chhe zawkah dahin an awm dawn a ni,” tiin a sawi.
Israel chuan a hma in leaflets, text messages leh radio broadcast te hmangin Palestinians te chu Rafah khawchhak lama heng te chu insaseng turin a lo ti tawh a, insaseng duh lo te chu anmahni leh an chhungte dinhmun derthawnga dah an ni dawn a ti a ni.
Israel sipai te chuan Gazans te chu humanitarian zone a siam Muwasi ah kalkhawm turin a ti a, Israel chuan humanitarian zone a siam hi tuipui kamah niin a tilian zel bawk a, chuta kalkhawm te chu puan in, eitur, tui leh hospital te a pek tur thu a sawi bawk.
Muwasi ah hian Palestinians 4,50,000 vel an awmsa tawh a. UN agency for Palestinian refugees, UNRWA te chuan tanpuina an pek thu an sawi a. Mahse, harsatna tam tak an tawk tiin an sawi thung.
Jan Egeland, secretary-general of the Norwegian Refugee Council chuan Israel in Gazans te Muwasi a kalkhawm tura a tih chu dan kalh a ni tia sawiin a dem thu a sawi.
Israel in Rafah chhuahsan tura a tih leh avangin Palestinians te chuan thla tam puan in kaiha an chen lailawk tawhna hmun chu an chhuahsan a ngai leh dawn a ni.
Mohammed Jindiyah chuan indo tirhin northern Gaza-a an chennaah a awm luih thu sawiin mahse indo a nasat tak em avangin Rafah panin an tlanchhiat thu a sawi a. Tunah erawh Israel-in Rafah an awmna chhuahsan leh tura a tihna leh Muwaisi a kal tura a tihna chu zawm tur leh tur loh a hrethiam tawh lo a ti a. “Chhungkaw member 12 kan ni a, khawiah nge kalna tur chuang kan hre tawh lo. Gaza ah hian hmun him a awm lo,” tiin a sawi.
Sahar Abu Nahel, chhungkaw member 20 lai nei chuan a beidawn takzet thu a sawi bawk a. “Pawisa pawh ka nei tawh lo, ka chau em em tawh a, naupang enkawl an ngai bawk a. Mualpho reng renga awm ai chuan thi ila a zahawm zawkin ka hria,” tiin a sawi bawk.
Israel-in Gaza a beihna avangin nunna chan 34,700 chuang an awm tawh a, chung zinga hmun thuma thena hmun hnih lai chu naupang leh hmeichhiate an ni tiin Gaza health official te chuan an sawi. Gaza-a cheng mipui maktaduai 2.3 atangin 80% vel lawih chu chenna in chhuahsan lo thei lova siam niin a tam ber te chuan Gaza hmarlam pan khawmin am tuar thei reng an ni, tiin United Nations chuan a sawi bawk.
Hamas ten inkahhai rawtna pawm, Israel lungni lo

