K. Hmingthankaia
Health care scheme leh a kaihhnawih thawktute chu ka lo luhchilh ve nual tawh avang leh chanchinbu lamahte pawh ka lo ziah ve nual tawh avangte pawh kha a ni maithei, ‘A hun laiin MUHCS-ah kan lo inziaklut ve ta si lova, engtia tih tih tur nge ni ang?’ tih thu ka bula sawitu hi ka tawng ve nual tawh mai. Chutiang mite chu MNF an ni deuh zel lehnghal. Keiin, enge in inziahluh ve hman loh chhan chu? tiin, tha te tein ka lo zawt hmasa phawt thin a. Anni chuan, “A hun lai khan kan hman lo lutuk a” an ti tlangpui thin.
Mahse, chu’ng an thu sawite chu kei chuan an chhuanlam mai mai a ni tih chu ka lo hre reng thin si a. Sawrkar lai ZPM chu mawl taka an lo huat ve em em rikngawt vang leh, sawrkar thil tih apiang chu mawl taka an lo do ve em em rikngawt nghal zel avang leh, MUHCS ngei pawh chu lo haw em emtu leh mawl tak taka lo sawi chhe thintute an ni tih kha chu ka hre reng thin si a.
Chutah le, chu’ng ho ka ngamtlak zual hote bulah chuan ka’n ang ta thin a nih chu.
Khawvel ram sawrkar zawng zawng hian health care scheme tha neih tum hian nasa takin an bei theuhva. Ram changkang apiangin an nei tha a. Khawvela ram changkanglo ten ram changkang kan awhna ber pakhat pawh an health care tha neih vang a ni thin asin. Mahse, khawi ram pawh hian health care tha tak hi chu awlai taka neih chu harsa an ti ve tho asin. Nasa takin an buaipui ve tho thin asin. USA ngei pawh khuan a buaipui thin hle a nih khu. President an inthlak changte pawhin an ti danglama, a hmingte pawh an thlak phah hial thin a nih khu. A chang leh Obama Care te pawh an han tih kha. Mipui zawng zawng huap zo tura health care scheme tha neih hi chu chuti khawpa harsa leh buaithlak chu a ni asin.
Chutih kara keini ang India ram retheia awm leh, chutah pawh tribal ram rethei kilkhawr taka awm lehnghalin kan rin phak baka mak leh thain health care scheme kan han nei ta mai te leh, a tak ngeia mi tam takin an han chhawr thei ta mai te hi chu India ram pum pawh hian mak an lo ti ta zawk a nih hi. Hetiang taka kan ram phak bak tur scheme tha nei tur hi chuan kan sawrkar lu hi chu a hai nasa ve thin khawp anga, mipui hriat loh hian sawrkar hi a mipuite tan hian a tang nasain, chhunglamah hian an tuar nasa awm mang e, tih chu mi pangngai tam takte ngaih dan a nih lai hian, nangni tehchai hian engvanga he scheme hi lo haw ve em em ringawt mai leh engvanga lo do ve em em ringawt mai nge maw chu in nih le.
Ram changkangte neih ang deuh thawthang mai heti ang scheme hautak lutuk mai hi chu kan sawrkar tan hian phurrit lutuk a ni dawn si a, kan sawrkar hian rei a tlin lo mai ang a, kan sawrkar hian a tluk chhiat phah mai ang a, tia mi fing tam tak leh mi pangngai rilru hriselten lawm em em chung si, mahse, hlauthawng dep dep chunga sawrkar an lo venthawnpui em em lai hian, nangni hian a te ber atanga a lian ber thleng hian eng vanga he kan ram health care scheme tha tak mai MUHCS hi a chhiat loh mawlh mai hi in lo hlauh em em mai tlat chu ni le. He scheme chhiat theihna tur a nih dawn phawt chuan a te ber atanga a lian ber thleng hian in theihna zawn theuhah, a theih dan danin, in mawngkaw tha nen lam tan in han la hi chu eng mihring nge maw in nih le? Khawi ram leh khawi hnam mi nge maw chu in nih le? In thil tih chhan hi mawl taka in rilru chhiat lutuk vang a ni tih hi mi pangngai rilru hriselte thinlungah chuan a chiang em em tho tih hi hre rawh u, tih velten ka lo hau ta hrep mai thin a ni.
Ka ngamtlak lehzual deuhte phei chu, nangni phei hi chu sawrkar lai lo do ve em em ringawt tur pawh hi in ni lo, MUHCS phei chu a mamawh ber ber tur in nih hi. A mawl mawl hi in â a nih hi, te pawh ka ti tel ta hrep bawk thin a ni.
Aw le, heti tak maia kan ram phu loh health care scheme tha MUHCS hi heti tak maia MNF hoin an lo tuipui ve pawh hi a awm khawp mai a. Lal ve leh thuai thuai chakna hi anmahniah hian a thawk na em em mai kha a ni ve mai a. Chumi tur chuan mipuiin tha an tih apiang leh mipui tana tha tur apiang kha chu tihchhiat tum zel kha an tum kha a ni ve mai a ni. Setana pawh hian thil tha apiang hi a huain a do em em zel a, a that poh leh a do nasa sauh mai thin zawng a nih hi.
He MUHCS kalpui thei tur hi chuan kan ram budget pangngai leh kan kal dan phung pangngai ang put put ringawt kha chuan a theih loh tawp ang tih hi chu mi pangngai chin chuan an hrethiam vek tho ang a. Chuvangin, kan sawrkar hian a thiam dan hrang hrang leh fin dan chi hrang hrang leh tih dan hrang hrang chu a hmang ngei ang tih hi chu mi pangngai chin chuan an ring thiamsa vek tho a ni. Nimahsela, kan sawrkar chuan eng ang nasa pawhin thluak chu lo vawrh vir vel ta pawh chu ni se la, eirukna lam emaw, dan bawhchhiatna lam emaw pawh ni hlei lo, mipui bumna lam pawh ni bawk lo, keimahni mipui hamthatna tur lam kawk ngar ngar kha a ni tih hi kan hriat miau avangin sawrkar thil tih dan vel kha chu lo huat phet emaw, lo hriat ve phet emaw pawh kha tul kan ti ve lo a ni. Chumai ni lovin, sawrkar fin leh sawrkar thiam hi a tawp anga, he scheme tha tak hi a tawp ve mai ang tih mawlh mai zawk kha a ni kan hlauh zawk chu.
Chuvangin, MNF hoin Synod nen in inrem dan kan hre duh an lo tih ve kawisawi vel mai mai te hi chu engmah hlauthawng lovin kan sawrkar leh kan Synod hian an duh aia nasain entir ula hriatir ula, fiah em em khan hrilh vek rawh u. Mi zawng zawng hnena puanzar vek tul lem lo eng eng emawte pawh chu a awm ve thei tho ngei ang tih te kha chu kan lo ringsa thiam ve tho alawm. Mahse, eng ang inremna pawh chu lo siam ni ula mipui tam zawk hi chuan kan haw ve dawn chuang lo. Mak pawh kan ti hek lovang. A chhan chu mipui hmakhua in ngaih vang tih kan hre vek tho a ni. Mipui lam in hawi vang tih kan hre tho. Mipui pawisa chuti khati ek e bal e, te kha han ti vel ve mah se, enge pawi, a enga pawh chu ni ang hmiang, mipui pawisa chhawrtu chu mipuite tho alawm kan nih. Chuvangin, an duh aia nasain MNF ho chu han hrilh mawlh mawlh mai teh u. Synod nen hian mipui pawisa emaw, sawrkar pawisa emaw pawh eiruk tlan in tum lo chiang tih hi mipui mi pangngai rilru hrisel chin hi chuan kan hre vek tho a ni.
MNF ho khawsak dan avang zawk hian he in thawh dunna mai bakah hian he scheme pum pui te pawh hi a chhe vek mai ang tih hi kan hlauh ber zawk chu a ni. Chu chu an tum ber kha chu a ni tih lah chu hai rual a ni si lova.
Chuvangin, MNF ho thil hriat chak ngawih ngawih chu fiah em em mai khan han hrilh mawlh mawlh tawh teh u khai. Kum 2026 AMC inthlan dawn khan an hre chak em em tawh a, Corporator pawh 19 neih tum khan in hrilh duh si loh avangin khawngaih mark-in 1 chiah an neih phah ta kha a ni si a. Tunah chuan kan ram leh mipui an hmangaih em em avanga an thil hriat chak em em mai chu in han hrilh ang a, kum 2028 MLA inthlanah chuan MLA engzah nge an neih phah ang, tih te pawh hriat a chakawm tawh alawm maw le. An hriat chak ber an hriat hnuah eng ang takin nge hma an lak chhoh zel tih te pawh hriat a chakawm bawk alawm.
Tin, keinni ang ramah chuan duhthusama tha famkim health care scheme hi tu party sawrkar mahin an kalpui zo thei dawn chuang lo tih hi kan hria a. Chuvangin, duhthusam famkim ni lo mah se, kan ram phu lohva tha he health care scheme MUHCS hi in kalpui zel theihna tur leh, mipuiin kan lo chhawr zel theihna tur a nih dawn phawt chuan mipui sawrkar hian in thiam dan dan, in duh dan dan khan ti zel ula, hospital hrang hrang nen pawh in duh duh danin eng inremna pawh chu han siam zel teh u. Inremna inanglo nuaih pawh siam zel rawh u. A chhawrtu mipui kan nih chhung chuan kan thlawp zel ang che u. Tin, in inremna chu lo hre ve chak em em an lo awm a nih pawhin hlauthawng lo leh inthlahrung hauh lo khan in hrilh zel bawk dawn nia.