Site icon The Aizawl Post

March thla kha March thla lum ber

Kumin kum tawp ruala temperature te a tlahniam lo a nih chuan Climate change chuan dai ngailohna ramah min hruailut thei tiin scientists te chuan an sawi.
Scientists tena inralring tura hriattirna an tichhuahna chhan hi March thla kalta kha record china a la lum ber thla a nih vang niin temperature lum lam chuan a zawn zatin thla 10 chhung record a khum char char tawh a ni.
Hei vang hian khawvel chuan climate change bungthar duhawm lo zet a chuangkai ang tih hlauhna a lian hle a.
Khawvel lum zual chhan hi weather system El Nino vang a ni pakhat bawk a. Temperature te chu El Nino thla rei lo te hnua a zuai hnuah tlahniam tura ngaih a ni chungin scientists te chuan hlauhthawn an nei a ni.
“Summer tawp rualin North Atlantic emaw hmun dangah pawh record khuma temperature a sang zel a nih chuan tawn ngai loh ruamah kan lut tihna a ni ang” tiin Gavin Schmidt, director of Nasa’s Goddard Institute for Space Studies chuan a sawi.
March 2024 kha ‘pre-industrial’ hun lai aiin 1.68C zetin a lum zawk a, pre-industrial hun lai kha mirhign tena fossil fuel kan la hal tak tak hma a ni.
Tunah chuan khawlum zel dan tur hrilh lawkna te chu a thleng dik zui zel a, mahse researcher tam ber te chuan climate chuan bung thar a la chuangkai lovah an ngai thung.
Mahse tichung chuan scientists te chuan eng vanga kum 2023 kum tawp lam kha lum em em nge a nih an sawifiah thei chuang lo.
March record chu beisei lawksa a ni a. El Nino chu nikum June thla tawpa intan niin December kha a vanglai a ni a, El Nino chuan fossil fuel avanga khawvel lum zel chu a tihbelh nasa a ni.
Nikum September thla atang khan temperature record lian tham zetin a thleng ta reng a, chutihlai chu El Nino insiam tirh vel lai chauh a la nih bawk si avangin eng vanga lum em em nge chu a chhan leh vang an sawifiah rih mai thei lo.

Hmalam hun hrilhlawk har
Dr Schmidt chuan, “Kan hrilhlawknate chu kum 2023 khan a hlawhchham hle a, a hmaa statistics kan neih behchhana hrilhlawkna te a dik lo a nih chuan hma lam huna thil thleng tur sawi lawk a har” tiin a sawi.
“Nikum kum laihawl atanga thil inthlak danglam thut dan kha a chhan leh vang hriatfiah tumin kan la bei mek a, engtiangin nge thil a awm zel dawn tih kan sawi thei lo” tiin Dr Samantha Burgess, Copernicus a thawk chuan a sawi bawk.
Tunah El Nino chu ral tial tialin thla rei lo te hnuah a thamral mai tawh dawn thung a. Pacific a thil thleng tur chu sawi lawk theih a ni lo va, tuna sawi lawk ang chuan El Nino chu cool phase La Nina in a thlak tur a ni.
Sea surface vawt zawk chuan a tlangpuiin global air temperature a tihniam thin a, kuminah erawh engtiangin nge a inlailan dawn chu hunin a hril tur a ni.
“El Nino zuai mek chu kan tawng mek a, mahse, zawhna awmta chu engtiang zelin nge ni ang tih a ni” tiin Michelle L’Heureux, NOAA climate prediction centre chuan a sawi.
Scientists te chuan thil pakhat chian tlan an nei, chu chu khawvel lum zel tur danna kawng awm chhun chu planet tilumtu emission tihhniam a ni bur.
“Kum lo la kal turah climate change nghawng te kan pumpelh theih nan tihtheih kan neia chu chu emission tihtlem a ni” tiin Dr Angelique Melet, Mercator Ocean International chuan a sawi a.
“A harsa dawn tih pawh ka hria a, mahse, hma kan la lo a nih chuan kan hma lam hunah kum 2023 kha new normal kan tih hun kan thleng ang. Engtianga rangin nge tih pawh kan kuta innghat a ni,” tiin a sawi.

Exit mobile version