Site icon The Aizawl Post

MIZORAMIN ZIRTIRTU CHI HRANG A NGAH BER EM?

Dr. C. Lalrampana

Tunhmain NEP hnuaiah kum 1987-88 khan National Policy on Education 1986 hnuaiah Operation Blackboard kalpuiin India sawrkarin primary sikul tihchangtlun nana a kalpui thin Operation Blackboard hnuaiah zirtirtu a la thin a, chu chu thlir phawt teh ang: 1. Additional Teacher /Second Teacher, Operation Blackboard bulthut ber chu single-teacher primary sikul zawng zawngah zirtirtu pakhat dah belh a ni thin. Sikul tinah zirtirtu 2 tal awmtir tum a ni.
Third Teacher: 1993-94 atanga revised-ah chuan zirlai 100 aia tam nei primary sikulah zirtirtu pathumna pek belh a ni. Zirtirtu pakhat chu hmeichhia NPE 1986-a a inziah dan chuan “sikul tinah zirtirtu 2 tal awm se, pakhat chu hmeichhia ni se” tih a ni. Teacher hlawh hi zirtirtu lak thar hlawh leh hmanraw lei nan 100% Central assistance pek a ni.
A tlangpuiin Operation Blackboard hnuaiah chuan primary sikul tan bik regular teacher lak a ni. An thil tum ber chu sikul tinah Single-teacher tihbo sikul tinah zirtirtu 2 tal dah; Zirlai 100+ nei sikulah zirtirtu 3 pek te, hmeichhe zirtirtu ngaih pawimawhte a ni.
Upper Primary sikul pawh 1993-94 atangin huam tel a ni. Hemi scheme hi contract emaw casual teacher lam ni lovin, government primary sikul-a regular teacher post siam belhna a ni ber.
Mizoram sawrkarin zirtirtu a lak zat hi chi hrang hrang a awm a, tun hnaia chhinchhiah dan chu hetiang hi a ni:
1. Contract Teacher
Tun hnaiah: ZPM sawrkar thar hian kum 2023-a sawrkarna a chan hnuah zirtirtu 1,507 a la thar. Heng zinga 1,188 hi state-run sikul tan a ni a, 319 hi Samagra Shiksha scheme hnuaia mi an ni.
Contract High Sikul Teacher seniority list pawh Sikul Education Dept-in a siam fel tawh. Samagra Shiksha hnuaiah P/S, UPS, H/S Teachers leh HSS Lecturers Contract Basis-a lak an ni.
MR Teacher (Muster Roll): Kum 2019 khan MR Skilled-II hmangin Primary Sikull Teacher 817 leh Middle Sikul Teacher 64 lak a ni. MR teacher hi MR Regularisation Scheme-in a huam lo a ni. A ngheta thawk tur chuan kum 5 chhungin MTET pass a ngai.
SEDP Teacher: Socio-Economic Development Policy. MNF sawrkar hmasa khan he scheme hnuaiah hian zirtirtu 1,042 a la a. ZPM sawrkar thar hian SEDP programme a titawp tawh a, March 2024 atangin SEDP zirtirtu 1,042-te hi an bang vek tawh a ni.
SEDP zirtirtute hi regular teacher an ni lo. An aiawh turin contractual/muster roll-a lakleh a ni.
Casual Teacher:
Tun hnai vai berah Directorate of School Education, Mizoramin Casual Teacher (Primary School) 234 lakna tur a puan kha, 17-01-2025 thleng dil theiha hawn kha a ni. Hlawh hi nikhatah Rs 570/- a ni. High Sikul leh Middle Sikull tan pawh Casual Teacher lakna Written Exam May 2024 khan a awm.
A vaiin tun dinhmunah
SEDP Teacher 1,042 la tawh, mah se, March 2024 atangin titawp a ni. Contract Teacher ZPM sawrkarin 1,507 a la thar. Samagra Shiksha hnuaiah pawh contract a lak belh zel. MR Teacher 2019-ah PS 817 + MS 64 = 881 lak an ni.
Casual Teacher: 2024-2025-ah Primary Sikul tan 234 lak a ni. HS/MS tan pawh lak a ni.
School Education Dept hnuaiah hna ruak 2,991 a awm mek tih Education Minister-in March 2024 khan Assembly-ah a sawi kha kan la hre theuh awm e. Heng hna ruak hnawhkhah nan hian contract, MR, casual teacher lak belh zel a ni.
OB teacher, MR teacher, contract teacher-te hi DPC full fledge kaltlanga lak an ni a, nghehna chance pawh a awm thin. Hetih lai hian SEDP Teacher hi phuahchawp limited period atan a ni a, chutiang bawkin Casual Teacher ni tin Rs. 570/- hlawh tura lakte hi a hmingin DPC hming pu, DP & AR aiawh tel si lova lak niin an lang a, sawrkarin trick haiin a la ni berin a ngaih theih. Cement mistiri helper hlawh pawh pha lova zirtirtu lak awmchhun an ni mai thei. An thiamna erawh vai helper chuan pha lo tak an ni. An thawh mekna sikul theuhah lah chhehchhawlah an tang zel niin a lang a, chutih laiin staff dangte leh zirlaiten Zirtirtu tak takah pawh ngai lovin a rukin an hmusit thin ni te hian a lang a, khawtlang leh zirlaite pawhin zirtirtu pangngaite tlukin an ngai hlei thei lo niin a lang.
Literacy percentage 98.20% niin sang filawr hle mah ila, Zirtirtu phuahchawp kan ngah lutuk hi chu thil zahthlak tak a ni. Department danga PE tura lak ang phunga Zirtirtu lak hi a tuartu tan chuan tawrh thiam har tak tur a ni. OB/MR/Contract/SEDP/Casual/Hindi/PP zirtirtu pawh ni se, an eligibility erawh kan tehkhawng a sang hle. Chuvangin, kan zirna hian “quality” aiin “quantity” a chher chhuak teuh a, Central Services abikin I.A.S inziak tling thei pawh kan chher chhuak hlei thei tawh lo a ni ber.
Hetia zirtirtu phuahchawp ngah duah lo hian zirtirtu nghet nghal tur mithiam tak tak fimkhur taka lak thin ni se, zirna pawh hian a thatpui zawk ngei ang. Zirtirtu theuh theuh an inthlau zung a, hei hian a ruka inthliarna nasa takin a siam a, thathona pawh an neih tlem phah thin a ni. Chuvangin, Mizoram sawrkar hian Zirtirtu lak danah hian bengsikin ngaihtuahna hmang thin se zirna tha kan nei thei ngei ang. Recruitment Rules fel tak awmsa hmang hian PS/MS/HS/HSS zirtirtute hi lak thin ni se, zirtirtu, zirlai, nu leh pa leh khawtlang pawhin kan thatpui zawk ngei ang. Zirtirtu phuahchawp hming hrang hrang kan ngah lutuk leh zirtirtu hna zahawm tak PWD labour lak dan kalphunga kan fawmkhawm chiam thin hian kan ram zahawmna pawh nasa takin a ti tlahniam mek a ni e.

Exit mobile version