Rev Dr Ramengliana
Hmanni social media-a thil rawn lang zawk, ka rilru fan deuh ngaih leh cham ta reng chu a awm a. Pakistana pastor naupang tak pakhat, a rawngbawlna avanga thah an lo tum tawh, December 5, 2025 -a an thah tak nghe nghe kha a ni. A fanu college kal tur a thlahna kawngah, a hmuh lai ngeiin vawi 3 kah a ni a, a thi ta a nih kha. Mite hi chuan an rawng bawlsak atan hian an tuar ngam mang e, ka ti vawng vawng. Pakistan Kristiante chu ‘vai’ kan tih ang kha an ni mai a, ‘vai’ Kristian pawh an lo huaisen hle mai, tih te thlengin min ngaihtuahtir a ni. Kan rama rawngbawltute ‘an nuam tawh lutuk’ tih kan hlawh mek lai hian thih huama bei tang tangtu an la awm zel a nih hi. Pathian ram pawh a zau zel ang.
1. Kamran Salamat chu tunge?
He ‘vai pastor’, chutah pawh ‘Pakistani’ lehnghal hi hriat chian lehzual tumin ka han google vel a. Ka duh anga chhiar tur a lo tam vak lo. An kah hlum thu report bak a chanchin hriat tam tur a tam viau lem lo a ni. Ka hmuh chhuah tak erawh chu kum 45 chauha upa, pa hmel fel vengvawng tak a ni tih hi a ni. A uiawm lehzual hle. Khawi hmunah pawh Pathianin a mi thianghlim, a mi rinawm, ama tana thi ngam a lo neihzia min hriat chhuahtir. Zopa rilruah chuan hnam dang Kristian, a bik takin ‘vai’ ngat phei chu han rin zawh loh deuhna a awm duh khawp mai a. He pastor martar ta thak erawh chu India vai rau rau pawhin an hmuh hniam tur ang chi ‘Pakistan vai’ ngat a ni lehnghal. A chanchin kimchang tak hre lo mah ila, ngaihsan loh theih loh a ni ve tlat mai.
Pastor Kamrana hi Kristian chhungkua atanga sei lian a ni a. Pakistana Punjab state, Kristian an awm ve nualna hmuna cheng an ni a. An chhungkua hi mi awmthei tak chhungkua an ni bik lo a. A naupan tet atangin rinna nghet tak vawng leh thawm na lo tak chi a ni e, an ti a. An chhungkua inzirtirna tha, rinna nun an intuh zawng zawng chu amahah a lang chhuak tha viau ni ngei tur a ni. Mi langsar a ni hauh lo a, mite thiltih sawisawp chi (activist) a ni lo a, chutiang lamah a inhmang ngai miah lo niin an sawi. Chutih lai erawh chuan Kristian nihphung dik tak pangngai – mahni awmna hmun apianga rinawm taka Chanchin Tha hril leh nun chhuahpui chu a ti ni ngei tur a ni. Mi helh tham a thling ta tlat a ni.
2. A martar dan tak chu
He Pastor naupang tak, thahnemngai taka rawngbawl thin, rawng taka an han kap hlum ta mai chuan mi a thawng nasa hle. Pakistan ram chhungah, Kristian ni ve lem chuang lo tam takin he tualthahna hi an dem a. Mihring zalenna dodal zawnga che anga ngaiin demna thu a ring hle. Chutih rualin Pakistan hi sakhaw zalenna hmun anga ngaih ni mah se an pathian biak lai sawi chhiat phal lohna dan, Blasphemy law an tih chu mi tam takin changchawiin Islam sakhua sawichhia anga lang te chungah nunrawn chhuahin hlei hial an len thin a ni. Blasphemy Laws hian Muslim-ho lehkhabu thianghlim Koran zah lo taka tihbawrhban te, Zawlnei Muhammad-a sawichhiat te hi na taka hrem (thihna thleng pawh) a phal avangin hmang sual duh tan remchang tak a nih dan a awm. Kristian tam takin an tuar phah tawh a ni.
He rawngbawltu rinawm hian Islamabad-ah a thawk thin a. Pawl hrang hrang nena rawngbawlho a thiamin Islamabada Pastor’s Alliance tihah pawh Chairman a ni thin a. September 2025 khan thah tuma silaia kah a lo tawk tawh bawk a ni awm e. Chuvang chu ni pah fawmin Km 244 vela hla Gujranwala lamah a insuan a. Hetah hian mi chhumchhe zawkte tana puanthui inzirtirna hmunah hna a thawk ta a ni. Thah lo tumtute khan an um zui zel nge tuna a beitute hi mi dang tih a la chiang lo va. Hetia kah hluma a awm ni hian a fanu kum 16 mi, college kal lai chu a thlah a. Motorcyclea chuang mi 3-in kawngah rawn nangchingin a ding lam ban rek, a beng ding lam leh a dul hnuai lam deuhah hian an kap ta a ni. A fanu hian huaisen takin a theih ang angin a chhan a, kut thlaktute chu an tlanchhe ta a ni. Damdawiinah tlanpui nghal niin darkar 3 hnuah tlin ta lo a ni. Salamata hian a nupui leh a fate 3 a kalsan a ni. A thih hma hian a kaptute a ngaihdam thu a sawi a ni awm e. Mite hi chu an ropui thin asin.
3. Pakistan-ah Kristiante
Rev. Kamran Salamat hi Presbyterian Church of Pakistan hnuaia minister pakhat niin an sawi a. Pakistanah hian Presbyterian kohhran hi an lian ve hle a, member 500,000 lai an nih thu report a awm. An thahna hmun a rawngbawlnaah hian Pentecostal lam te nena inzawmna deuh an nei pawh a ni mai thei ‘Pentecostal Pastor’ tia sawi te pawh an awm ve tho. Ani hi Chanchin Tha hril kawnga thahnemngai thei tak, mite ngaihsakna thuk tak nei mi a ni awm e. Pakistan kohhran tana mi uiawm tak a tling. Rev Reuben Qamar, Presbyterian Church of Pakistan Moderator chuan thuchhuah siamin, “Pastor Kamran Salamat tualthihna hi kan sun nasa hle mai. He thihna hi mimal chungchang thil a ni mai lo va, Pakistan Kristiante nasa takin a hliam a ni. Kan lusunna karah hian beiseina nghet tak erawh kan nei thung a. Isuan thimna zawng zawng a hneh tia innghatin remna leh hmangaihna thinlung nen khawvel hel tak hi kan hmachhawn mek a ni,” tiin. A rawngbawlpui Pastor Naeem Nasir pawhin, “Mi firfiak-ho hian a rawngbawlna hmun tinah an um zui a. Islamabad atanga Gujranwala-a a insuan hnu pawhin an lungawi chuang lo. Chanchin Tha hril hnaa a thahnemngaihna hi hmeh mih hmiah an tum tlat a ni,” tiin a lo tuihnih ve bawk.
Pakistan ram hi Kristian tihduhdah tehfung Open Doors hovin an siamah kum 2025 khan khawvel pumpuia 8-na a ni a. A ram mi 96% hi Muslim an ni a, Kristian chu 1.8% vel chauh an ni. Kan sawi tak ang khan Kristiante chu Blasphemy Law hmangin an nek chep nasa hle a, puhna chhe tak taka puh a remchang thin khawp a ni awm e. Kristian in tam tak halsak leh, biak in bomb-sak thu te pawh a tam hle. Kum 2011 khan Shahbaz Bhatti, sorkara Minister awmchhun chuan Blasphemy Law hman sual dan chi hrang hrang a sawisel avangin thah a ni a. Hemi kum vek hian Muslim lawyer Salman Taseer chuan Kristian nu Aisa Bibi a tan avangin thah a ni bawk. 2013 khan All Saints Church, Peshawar chu mi 2-in thihchilhin an bomb-a, mi 127 laiin nunna an chan a ni. Pakistanah hian ringtute tan khua a eng mawh hle a ni tih chu kan hre thiam mai a. Tawngtainaa hriat fo a pawimawh khawp mai.
Ringtute tan hun harsa
Tunlai hunah hian Isua Krista hnung zuia ringtu nih hi a harsa telh telh emaw tih theih a ni. Kristian ram hmasa Europe leh America lam te chuan mimal zalenna nasa lutuk an tuar a, sakhaw thil hnawk tihna a lian hle tih kan hria. South Asia an tih Afghanistan, Pakistan, India, Nepal, Bangladesh, Sri Lanka ramah te hian nek chepna a nasa telh telh tih a hriat bawk a. India leh Sri Lankaah hian ‘religious nationalism’ an tih ram leh hnam nihna leh sakhua thlun zawmna boruak a lian a, Pakistan leh Afghanistanah hian Islam sakhua firfiak taka kalpuina a nasa bawk. Nepalah hian anti-conversion law an hmang mek a, Bangladeshah hian sakhaw inleh duh lohna a lian hle bawk. Hetiang tehnuai boruak hian min hual vel avang hian ringtute pawhin kan puanven kan sawi chhin sauh sauh a, Kamran Salamat-a te anga kan Lal Krista tana martar huama kan beih a hun ta telh telh kan ti thei ang.

