Mizoram State Legislative Assembly Session 9-na thutkhawm vawi hnihna chu Thawhtanni khan tan a ni a. House-a thu sawitu larsap Dr Hari Babu Kambhampati chuan House member-te chu anmahni thlangtlingtute laka an bat leh mawhphurhna hre turin a chah.
Mipui thlantlin ram hruaitute kaihhruaina hnuaiah Mizoram chuan remna leh muanna kawng zawh zelin, harsatna awm thei karah pawh economy than zelna atan, kawng tinrenga hmasawnna huapzo nei turin ke a pen zel a ring tih larsap hian a sawi a.
Budget tum ber chu, khawtlang leh sum hmasawnna atana thil tum hrang hrang tihlawhtling tura theihna (resources) kan neih hman tangkai a ni, tiin, “Budget tin hian kuthnathawktute, mahni kutkawiha eizawngte, sumdawngte leh eizawnna dang hrang hrangah hmasawnna boruak tha siamsak a, mi thenkhat tan chauh ni loin mipui zawng zawng tan hmasawnna thlen a tum tur a ni,” a ti. Tun atanga kum reiloteah state tan danglamna duhawm zawk a thlen angem tih a pawimawh ber tih a sawi.
Sum harsatna karah economy hmasawnna atan hma lak thuai thuai a harsa tih a hriat thu a sawi a. Chhiah atanga state sum lakluh a la tam tawk loh bakah kan expenditure sang zel avangin sum puk zat a tam lo thei lo a; chumi karah sawrkar laipui atanga sum hmuh a tlem tial tial a, private sector atanga investment hmuh kan nei tam si lo nen, leiba leh sum indaihlohna kan neih phah tih sawiin, harsatna a awmin a hmachhawn dan a awm zel thin tih a nih angin, ngaihtuahna thar nen hma thar lak a ngai tih a sawi a ni.
“Damdawi hmanga inenkawlna ang deuh bawkin, economic policy pawh kalpui a ngai fo a, hun reilote chhung atan a hrehawm thei a, a rei hnuah erawh kan tan rah tha a chhuah thin. Tunah hian thutlukna khirh tak tak siam ngai maithei dinhmunah kan ding ta a ni,” Dr Hari Babu Kambhampati hian a ti.
Kan state sum dinhmunah kan hmaah chona lian tak a inchhawp a. Kan zavaiin duhthlanna fimkhur tak siam a ngai tih a sawi. “Tunhmaa kan lo awm thin tawh dan ang bawk khan kan awm zui zel dawn nge, thil awlai a nih loh avanga thuthlukna kan siam ngam loh avangin thang leh tharte kan tuar tir mai dawn. Mi thenkhat tihlawm tum avanga sum khawhral chhunzawm kan duh zawk. Kan hmaa hnathawh tur inchhawp hi a harsa hle a; a chhan chu, hmasawnna hna thawk tak tak tur chuan kan insiamrem fe a ngai. Kan thil neih sa pawh inkhawnkhawm a, a tulloa kan hmanna titawp a, thil tula kan hman a ngai dawn. Kan thawhchhuah aia tam kan hmang thei lo tiha kan chian phawt chuan kan hnathawh tur hi a awlsam phah thei bawk,” a ti. Sum hman dan fir zawk kalpui a, sum dinhmun siamthat leh insawhngheh tum a ni dawn tih a sawi a ni.
Larsap thusawi thenkhat:
8 Economy than dan leh investment than dan nen a inzawm tlat avangin investor hip chu tun dinhmuna mamawh hmanhmawh thlak, ngaihven ran hmasak ngai a ni.
8 Investor-te rilruah hlauhna emaw rinhlelhna emaw awm theite, an tana tul lo leh nakina harsatna thlen thei tur ang chi inkaihhruaina khirh tak tak avanga hlauhthawnna awm theite sukiang turin kan policy-te chiang taka hrilhhriat a ngai a. Insumdawn tawnna awlsam, nelawm leh a tu ve ve tan pawha hlawkna thlen thei tur siam a tul.
8 Council of Minister-in a pawmpui Mizoram Sustainable Investment Policy 2024 chu economy sector hrang hranga investor hipna kawnga hmalakna pawimawh tak a ni dawn.
8 Agriculture hi thingtlanga chengte eizawnna pawimawh ber niin, Gross State Domestic Product 26% vel chu agriculture leh a kaihhnawih atanga thawhchhuah a ni. Ei tur mamawh phuhruk nan chauh nilo, eizawnna leh economy hmasawnna atana pawimawh a ni a. Sawrkarin agriculture leh a kaihhnawih sector-te hmasawnna a ngaipawimawh ber ang.
8 Sawrkarin ‘Bana Kaih’ policy hmangin agriculture leh industry tenau zawka theihtawp chhuaha hma la thinte tan institutional credit, a bikin microcredit awm theih dan tur a ngaihtuah dawn. He policy hi sawrkar laipui hnuaia programme, scheme leh hmalakna hrang hrang nena inmil leh rualkhai taka kalkawp tir tum a ni.
8 State hmasawnna ruhrel tihhmasawn, sak leh enkawl kawngah inkalpawhna kawngpui tha siam chu ngaihpawimawh hmasaka neih a ni a. Kawngpui tha leh tlo siam bakah thenawm state-te nena inkalpawhna kawngpui tha siam turin sawrkarin theihtawp a chhuah dawn.
8 Sawrkar chuan kawlphetha siamchhuah leh intodelhna atan theihtawp a chhuah dawn a, ni zung chakna leh hman nawn theih thil atanga kawlphetha siamchhuah a dah pawimawh bik ang.
8 Khawpuia chengte khawsak ti awlsam leh ti hmasawn turin kawng tinrengah tan lain sawrkarin ngaihtuahna a seng dawn a. Chutih rual chuan thingtlang hmasawnna tura hmalakna thlahthlam a ni dawn lo.
8 Thalaite tan professional leh vocational field hrang hrangah thiamna sang zawk neih theihna turin hmalak a ni anga, a tul angin incentive leh capacity building programme duan a ni ang. Entrepreneurship leh self-employment lam dah pawimawh a ni dawn a, chumi atan chuan skill development atana pawimawh, training leh awareness programme a tam thei ang neih tum a ni.
State Assembly Session nei tan Mipui laka bat leh mawhphurhna hre turin larsap-in member-te chah

