Afghanistan-a Taliban-in an ro an rel chuan Inrinni khan kum nga an tling ta a, an sorkar chu tha taka inawpna kalpui anga lan an tum hle maiin tanpui leh mihring dikna chanvo humhalhtu tam tak chuan harsatna tam tak chin fel an la hmabak niin an sawi.
Kabul-a US embassy thin bulah Taliban hi an ralthuam lirthei nen an parade a, flag leh banner an keng a, sorkarin khawthlang mite thuhnuaina lakah ‘hnehna ni’ tia a sawi chu an lawm.
Interior Minister Sirajuddin Haqqani-a chuan video-a thuchah a sawiah thuneihna an chang let chu ‘tumna, huaisenna’ leh ‘thlarau puihna’ vang a nih thu a sawi a. A sawi ngai loh sawi tel neiin ‘harsatna leh buaina erawh la awm thei a ni’ tih a sawi.
Khawvel huap pawl leh UN chuan Taliban hian Afghanistan-a khuarel leh mihring mamawh bulpui nei tura beihnaah kum nga chhung khan hlawhchhamna an nei tih a sawi a. A langsar ber chu hmeichhiate an khuahkhirhna a ni.
Taliban hian kum 2021-a US leh an thawhpuite an insaseng rual khan thuneihna chang zuiin an thunun hmasak hun lai, kum 1990 chho tawp lam leh 2000 chho tir lam aia khirh taka ro an rel aiin an rorelna zalen zawk an kalpui dawn tih an sawi a. Hetih hun lai hian vantlang hmuha mi tihhlum te, Osama bin Laden-a hum leh Bamiyan Buddha an tihchhiatte an larpui hle.
Mihring dikna chanvo humhalhtu pawlte erawh chuan an intiamna hi thuneihna an chan hnu atangin engmah lo a ni nghal niin an sawi thung a. Taliban hian kum 2021 atangin hmeichhia leh hmeichhe naupangte khuahkhirhin hmeichhe naupang maktaduai 2.5 zette chu secondary school leh universitu-a an kai an phal lo niin UNESCO chuan a sawi a. An veivah pawh an khuahkhirh nasa hle.
Afghan hmeichhe zahve vel hi thla khatah an in atanga an chhuah vawi khat emaw, vawi hnih emaw chauh phal a ni tih UN Women chuan Nilaini khan a sawi.
Taliban erawh chuan hmeichhiate dikna hi Islamic sharia law tlawhchhanin an zah hle niin an sawi thung.
Thuneihna an chan atangin kum nga liam tawh mah se Russia tih loh ram dang zingah an sorkar pawmpui an la awm lo.
An thawhpui tha ber ni thin, Pakistan nen pawh an inkar a tha lo hle a. Islamabad chuan an rama inlak hran duha ralthuam nena che leh an rama pawi khawih thin firfiakte humtu-ah a puh a, Kabul erawh chuan a pha thung.
Ram pahnihte hi ramri-ah an inbei zauh zauh va, sipaite bakah civil mi thi pawh an awm teuh tawh a ni.
International Rescue Committee chuan Zirtawpni khan Afghanistan-a mihring mamawh thil mamawhna a san dan chuan record a thleng tih a sawi a, hei hi khawkheng, lirnghing leh an thenawma Iran leh Pakistan atanga Afghan thawn haw an tam vang a ni pakhat niin an sawi.
Ram dang atanga puihna sum a tlem zel a, kum 2021 atang khan Afghan zinga puihna mamawh zat chu maktaduai 3.5-in an pung niin an sawi bawk.
Taliban rorelin kum nga tling, hmabak an la ngah

