Site icon The Aizawl Post

US leh Israel-in Iran an beihrawn, Khamenei a thi, an la inkap zel

US leh Israel-in Iran an beihrawn, Khamenei a thi, an la inkap zel
Iran Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei chu Israel leh US-in Iran hruaitute leh sipaite laka beihpui thlakna nasa tak a kalpui mekah a thi ta a. Inbeihna nasa tak a la awm zui zel bawk.
US President Donald Trump-a chuan Iran sipaite chu an ralthuam dah turin a ngen a, mipuite chu an sorkar dodal turin a ngen bawk.
Iran hian a chhanletna atan US thil leh a thawhpui rama an hmunhmate chu ballistic missile leh drone hmangin a kap a. Israel, Bahrain, Kuwait, Qatar, United Arab Emirates leh Jordan te a bei a ni.
Pathianni khan Israel chuan ‘Tehran laili’ lakah beihpui thlak chhunzawm a nih thu a sawi a, Iran pawhin an chhehvela an hmelmate lakah beihpui a thlak chhunzawm zel bawk.
Engvangin nge US leh Israel hian Iran an beih?
Trump-a chuan beihpui thlakna hi Iran-in nuclear ralthuam a neih lohna tura tih a nih ber thu a sawi.
Inrinni tuk khan Truth Social-a minute riat chhung awh video a dahah, “An missile-te hi kan tichhia ang a, an missile siamnate chu kan phum bo vek ang,” a ti.
Iran sipaite chu ‘an dam chhuah nan’ an ralthuam dah turin a ti a, a nih loh chuan ‘thihna chiang tak’ an hmachhawn dawn tih a sawi bawk.
Iran mipuite chu puithiam rorelna paihthla tura inbuatsaih turin a ngen a, “Kan zawh hunah in sorkar hi la rawh u, in ta a ni ang. Hei hi chhuan tam tak chhunga in hun remchang awmchhun a ni thei,” a ti.
Sipai beihpui thlakna lian tak – US-in Operation Epic Fury tia a vuah hi kar tam tak chhung Trump-a’n Iran-in a nuclear programme chungchanga inremna thar siam a remtih loh chuan sipai chakna hmanga beih a vau hnua a tih a ni.
Iran chuan nuclear lama an hmalakna chu a muanawm zawngin a kalpui tih vawi tam tak a lo sawi tawh thung.
US sipai Central Command chuan ‘Iran sorkar venhimna hmanrua chu tihchhiat kan duh a, hlauhawm lo thleng tur hmunte chu dah bo hmasak’ an duh thu an sawi.
Hemi hma hian Israel Prime Minister Benjamin Netanyahu chuan Israel leh US chuan ‘Iran-a firfiak sorkar hlauhawm theihna tihbo tumin beihpui an thlak’ tih a sawi ve bawk.
Iran-a thil thlengte
Inrinni tuk atang khan ram chhung hmun zau takah bomb a puak a, province 31 zinga 24-ah a puak tih Iran Red Crescent thupuangtuin tual chhung chanchinbute hnenah a sawi.
Social media-a video darh zingah ram pumah hmun hrang hrangah puak leh meikhu dum a chhuak tih a lang bawk.
Islamic Revolution Guard Corps (IRGC) hmun, boruak atanga kahna invenna, missile leh drone kahchhuahna hmun leh sipai tumhmunte beih a ni.
Israel Defence Forces (IDF) chuan Iran chhim leh khawthlang lama missile leh an invenna hmunhmate beihnaah hian indo thlawhna 200 vel an tel tih an sawi a. Hmun 500 velah ralthuam tam tak an thlak niin a sawi bawk.
Inrinni tlai khan Netanyahu-a chuan television-a thu a sawinaah, “Tehran khawpuia mi râpthlâk tak, Khamenei-a compound kan tichhia,” a ti.
A hnuah Trump-a chuan Truth Social-ah, “History-a mi sual ber pawl, Khamenei chu a thi tawh,” tih a tar lang zui bawk.
A thih thu hi Iran Supreme National Security Council-in thuchhuah a siamah a puang zui a, he thuchhuah hi sorkar broadcast channel eng emaw zatin an rama Pathianni tuk khan an tichhuak zui.
Khawpui chhunga President Masoud Pezeshkian-a office pawh beihpui thlak hmasak berna nia sawi a ni a. Iran sorkar TV chuan president hi a him tih a sawi zui bawk.
Iran pum deuhthawah internet a chhe mek a, hei hian thil thleng chiang tak leh thleng thar hriat a tiharsa rih hle.
Iran Civil Aviation Organisation chuan an chung boruak chu hriattirna dang a awm hma chuan khar a nih thu a sawi.
Inrinni khan khan Red Crescent chuan ram pumah mi 200 chuang an thi tawh a, mi 700 chuangin hliam an tuar niin a puang.
Iran khawthlang lama school pakhata beihnaah mi 108 an thi niin tual chhung prosecutor chuan a sawi bawk.
Iran-in a chhang let
Iranian Foreign Minister Abbas Araghchi-a chuan Israel leh US chu indona kalpuiah a puh a, hei hi ‘dan bawhchhiatna’ a nih thu a sawi.
X-ah hian, “Kan sipai chak tak takte hi he ni atan hian kan inpeih sa a, beitute hi an phu tawk zirlai an zirtir dawn a ni,” tiin a tar lang.
Iran hian an ram hruaitu lawk ber a thih hnuah ballistic missile leh drone hmangin Gulf ram pumah US thil neihte chu nasa takin a bei zui ve.
US sipai hmunpui awmna – Qatar, Bahrain, Jordan leh Kuwait lam hawiin an missile kap a, thenkhat chu kah thlak an ni a, a tlakna lama chhiatna thlen pawh a awm nual.
Tasnim news agency chuan IRGC-in beihpui an thlakna hi Israel hmun hrang hrang bakah an ram hnaiah US sipai hmunpui lian panga – Qatar-a Al Udeid airbase, UAE-a Al Dhafra airbase, Bahrain-a US Fifth Fleet headquarters, Kuwait-a Ali Al Salem airbase leh Jordan-a Muwaffaq Salti airbase-te an kap niin a tar lang.
IRGC chuan US indo lawng pakhat chu missile-a an kah chhiat thu a sawi bawk a, Qatar-a US FP-132 radar system chu a chhe vek niin a sawi bawk.
Hetihlai hian he biala EU naval mission, EUNAVFOR ASPIDES chuan IRGC chuan Gulf-a ‘Strait of Hormuz chu lawng engmah paltlang phal a ni lo’ tia vaukhânna radio message a thawn tih a puang a. He lawng kawng hi khawvel puma tuialhthei leh boruakalhthei thawn zinga 20% vel kal tlangna a ni.
Centcom chuan an sipaite chuan ‘Iran missile leh drone hmanga beihna za tam tak lakah an lo kap thla’ tih a sawi.
US hmunhmaah hian thi leh indona avanga hliam tuar an awm lo tih sawiin he biala US thil chhia a tlem viau a, hnathawhnaah pawh nghawng a nei lo niin a sawi bawk.
Israel-ah chuan tual chhung chanchinbute chuan Iran-in Israel hawiin ballistic missile 150 vel a kap chhuak niin an tar lang a, a tam zawk chu a tenau niin drone tam tak a tel bawk niin an tar lang.
Air defence system-te chuan missile eng emaw zat an lo dang a, thenkhat chuan hmun awl laiah a tla niin an sawi bawk.
Khamenei thlaktu tur thlan dan tur
Iran-ah hian Supreme Leader hi direct vote hmanga thlan ni lovin puithiam senior 88 awmna pawl, Assembly of Experts tia hriat thlan a ni.
Kum riat danah direct vote hmanga thlan an ni.
Iran danah chuan puithiamte hian Supreme Leader thar hi a rang thei ang bera thlan a ngai a; mahse, indo lai a nih avangin a harsa mai thei.
President council, judiciary hotu leh Guardian Council thiltithei taka cleric member pakhat chuan hemi inkarah hian hruaitu mawhphurhna hi an la dawn niin Iran sorkar chanchinbuin tar lang.
Middle East-a zin buaithlak
Indona chhuah vang hian Covid-19 hripui len hnua khawvel pum huapa zin chhuahna buaina lian ber a thleng mek a, MIddle East pan leh haw tur thlawhna sang tam tak an ding mek.
Inrinni khan thlawhna 4,218 vel tum tura ruahman zinga 966 chu an zin tur thulhtir an ni tih aviation analytics company Cirium-in a tar lang.
Pathiannia thlawhna thlawk tura ruahman 4,329 zinga 716 chu thulh a nih leh bawk.
Wizz Air hian Israel, Dubai leh UAE-a Abu Dhabi-ah te, Jordan-a Amman-ah te, Saudi Arabia-ah te, Thawhlehni thleng a thlawhtheihna a thlawhtir dawn lo.
British Airways chuan Tel Aviv leh Bahrain-ah Nilaini thleng an thlawh dawn loh thu a puang.
Thuchhuah siamin Swiss International Air Lines chuan, “Swiss leh Lufthansa Group airlines-te chuan Tel Aviv, Beirut (Lebanon), Amman, Erbil (Iraq) leh Tehran-a thlawhna thlawk chu March 7 thleng an titawp dawn a ni,” a ti.
Kuwait aviation authority chuan Iran pan tur thlawhna zawng zawng chu hriattirna dang a awm hma chuan a titawp vek tih an puang niin sorkar chanchinbuin a tar lang.
Emirates chuan Dubai-a an kal leh haw chu hun eng emaw chen a titawp a. Lufthansa, Air India, Virgin Atlantic leh Turkish Airlines te pawhin cancel an tum thu an puang bawk.
Hemi biala ram thenkhat – Iraq leh Jordan-te pawhin an chung boruak an khar bawk a. UAE pawhin fimkhur nan ‘a then leh hun eng emaw chen’ khar a nih thu a puang bawk.

Exit mobile version