Site icon The Aizawl Post

US Secretary of State hlui Henry Kissinger boral

US Secretary of State hlui Henry Kissinger, Cold War laia US foreign policy kalpuia sulsutu pawimawh tak chu kum 100 mi niin a thi.
Nixon leh Ford administration laiin America top diplomat leh national security adviser nihna a chelh kawp a. Kum 1970 laihawl vel khan office a chhuahsan daih tawh chungin kum sawm bi tam thangthar zawk te pawhin thurawn lak nan bera an la hman zui zel a ni.
German-a piang niin a chenna Connecticut-ah a thi a. US President hlui George W Bush chuan US chuan ‘foreign affairs thila rintlak ber leh danglam tak kan chan a ni’ tiin a sawi.
UK Prime Minister Tory Blair pawhin ‘artist of democracy’ tia sawiin Kissinger chu ‘khawvel zalen leh humhim ngai a nihna’ chuan a tichak a ni tiin a sawi.
President Richard Nixon a fanu, Tricia Nixon Cox leh Julie Nixon Eisenhower te chuan Kissinger life story chu “danglam bik leh American hliah hliah” tiin an sawi.
“Henry Kissinger kha remna a duh avanga hlawhtlinna tam tak a tawn vangin hriat reng a ni ang,” tiin thuchhuah chuan a tarlang a, “a character ber kha kan theihnghilh ngai loh tur a ni” tiin a sawi.
Kum 1923 khan Germany-ah a piang a, school zirtirtu fapa niin Nazis hlauin kum 1938 ah US an an tlanchhia a. Kissinger hian a native Bavarian accent a hloh thak miah lo.
Kum 1943 khan American khua leh tui nihna neiin a hnu kum thum chu US Army-ah a tang a, a hnuah Counter Intelligence Corps-ah a lut leh bawk.
Bcahelor leh master degree a lak leh hnuah PhD a tichhunzawm a, a hnuaiah Havard-ah international relations a zirtir zui bawk.
Kum 1969 khan khatih laia President Nixon chuan national security adviser-ah a ruat a, he dinhmun hmang hian US foreign policy chu nasa taka her danglam a ni.
Kum riat lai 1969-77 inkara national security adviser leh secretary of state a nih laiin US chuan Vietnam War-a a inhnamhnawihna a inhnuhdawh fel thei a. China nena inlaichinna siam thain leh 1973 Yom Kippur War Middle East a Egypt leh Syria tang dun leh Israel inbeihna tihtawpin a awm bawk a, chu mi a hmalakna leh thil kalpui dan chu shuttle diplomacy tia sawi a ni.
Israel President ni mek Isaac Herzog, tuna Hamas te nena indo mek chuan Egypt nena inremna an neih theih chhan chu Kissinger a hnathawk vang a ni tiin a hma lo lak tawhna rah Israel ram pumin kan tel a ni tiin a sawi.
China-ah pawh tun hma atang tawhin Kissinger a lar hle a, a thih thu chu China-a social media platform lian ber Weibo-ah chuan a trending hle a ni.
China Central Television chuan ‘legendary diplomat’ leh ‘living fossil’ tiin a sawi a, US-China inlaichinnaa Kissinger hnathawh pawimawhzia an sawi lang nasa hle.
|um tam tak chu Kissinger ngei pawh Soviet Union nena inhmelmakna la vung si mahse human rights bawhchhiatna leh inrahbehna Augusto Pinochet an Chile a a kalpui mek te haw leh tawk si lo an tih phah a ni.
A policy kalpui avanga thinrim tam tak an la awm reng a, a bik takin Cambodia leh Argentina a policy a kalpui chuan a thih hnuah pawh a la umzui zel tho. Rolling Stone chuan obituary headline an siamin “Henry Kissinger, War Criminal beloved by America’s Ruling Class, Finally Dies” an ti a, left-leaning Huffpost te chuan ‘The Beltway Butcher’ tiin an home page ah a thlalak chungah an ziak lang thung.
Kum 1973 khan Nobel Peace Prize chu North Vietnam’s Le Duc Tho nen hlan an ni a, mahse, Le Duc Tho hi chuan a pawm duh lo va. Nobel committee member pahnihin an ban phah zui a ni.
Kissinger-an kum 1977 a government service a chhuahsan khan public affairs thilah commentator pawimawh leh turu zet a ni zui zel a. US president John F Kennedy atang Joe Biden thleng leh lawmaker thahnem tak ten thurawn an lakna ber a ni.
Chhinchhiah tlak deuh chu Kissinger hi American zinga Chinese leader Mao Zedong atanga Xi Jinping thlenga mimala hmua titipui vek awm chhun a ni bawk.
A dam laiin company tam takah board member niin foreign policy leh security forum-ah sawm hlawh ber a ni a, lehkhabu 21 a ziak bawk.
Kum 100 a tlin hnuah pawh Kissinger kha a la active hle a, kumin July thla pawh khan Beijing-ah Chinese President Xi Jinping a la hmu a. Ram pahnih inkungkaihna chhiat vanglai pawhin Kissinger meuh chu China sorkar pawhin a ngai pawimawh hle a ni.
Kissinger a tlawhna chuan White House tilawm lo thungin National Secueity Council thupuangtu John Kirby chuan US sokar in Chinese leader te an hmuh theih loh laia ‘private citizen in a hmu thei hi a vanduaithlak a ni’ a ti hial.
July 2022 a ABC tena a book tour kaihhnawiha an interview-naah a thutlukna lo siam tawh zawng zawngah te theih se hnuhkir duh a nei em tia an zawhna chu, “Khang harsatnate kha ka nuna thleng vek a ni a. Ka hobby a nih piahah ka eizawnna a ni bawk. Chuvangin rawtna ka siam leh thlente kha a tha thei ang ber vek zawk a ni,” tiin a sawi.
Kissinger hian kum 50 dawn a nupui ni tawh Nancy Maginnes Kissinger bakah a nupui hmasa laka a fa Elizeth leh David te bakah tu panga a kalsan a ni.
Kum 1977 a office a chhuahsan hnuah Columbia University chair luah tura tih chu zirlai ten lungawilohna an lantir avangin inhnuhdawh leh a ni a.
Jimmy carter lrh a hnuah Bill Clinton foreign policy te sawisel nasatu a ni bawk a. 9/11 hnu khan george W Bush chuan New York leh Washington beih a nih dan chhui chiang turin a ti a, mahse, consultancy list-a a pekchhuah duhloh vaangin kalpui zui a ni lo.
Kum 2003-a Iraq run a nih khan Bush leh Dick Cheney te kha thurawn a pe thin a. “Hel pawl te laka hnehna chak mai hi exit strategy awm chhun a ni,” tiin a sawi nghe nghe.
Influential em em mai a ni a, kum 2017 khan Donald Trump pawh foreign ffairs kaihhnawihah thurawn a pe a, chung zingah chuan Russia-in Crimea a awp pawmpui te pawh a tel.
Mahse um 2023 a kum 100 a tlin meuh chuan Ukraine a thlir dan thlak tawh thungin Russia-in a run hnuah President Zelensky chuan Nato zawm se a ti tawh thung.

Exit mobile version