Dr. Lallawmzuali Ralte
Dr. Joy Lalmuanpuia
Dr Devajani Deka
Dr. E. Motina
College of veterinary Sciences & A.H.,
Central Agricultural University, Selesih, Aizawl, Mizoram.
World Veterinary Day (WVD) hi kum tinin April thla Inrinni (Saturday) hnuhnung berah hman thin a ni a, kumin hian 25th April-ah hman a ni dawn a ni. Tun kum 2026 World Veterinary Day (WVD) hi a vawi 26-na a lo ni ve ta reng mai a, kumin WVD thupui (theme) chu “Veterinarians: Guardians of Food and Health” tih a ni a, a awmzia chu “Vety Doctorte hi ei leh bar (heng- sa, artui leh bawnghnute) thianghlimna leh mihring hriselna atan, a fawng chelhtu pawimawh takte an ni” tihna a ni.
Kum 1863 khan Europe-a Veterinary doctorte chu Prof. J Gamgee chuan a ko khawm a, inkhawmpui (Conference) a neih pui a, ran hriselna lamte, a bikin ran leh ran atanga inkaichhawn theih natna chungchang (epizootic diseases) leh chung natna laka invenna tur lam te a sawipui a, he conference hi khawvel pum huap ang pawha a hmasa ber a ni nghe nghe a ni. Kum 2000 atang khan World Veterinary Association (WVA) bul tumin khawvel pum huap angin he WVD hi khawvel hmun hrang hrangah a ruala hman tan niin, kum tinin hman chhoh a lo ni ta zel a ni. Tichuan He WVD denchhen hian tun kum chu Veterinarians (Vety Doctorte) kutah sa kaihhnawih, kan ei leh bar, a bikin heng sa, artui leh bawnghnute enkawl leh thianghlimna kawngin mihring hriselna a nghawng thui zia leh vety doctorte pawimawhna lam kan lo sawi zau dawn a ni.
He WVD 2026 thupui thlan in bituk (focus) bik a nei a, chungte chu:
Eitur thianghlim leh hnianghnar tak (Food Safety and Security): Ni tina kan ei leh bar (sa, artui leh bawnghnute leh heng atanga siamchhuah ei tur te) hi mihring tan a thianghlim tawk tur a ni a, natna a thlen tur a ni lo a, chaw tha tinreng fuankim tak a ni tur a ni. Tin, chung ei tur te chu hnianghnar takin mipuite tan chhawpchhuah a ni tur a ni tih a ni.
Mipui vantlang hriselna (Public Health): One Health Initiatives (Ran leh Mihring inkara natna awm thei laka in veng tur a thawh hona) hi khawvel pum huap pawha natna chi hrang hrang laka ran leh mihring venhimna kawngah a thawhpui tlat tur a ni a, mipui hriselna kan ngaipawimawh tur a ni.
Kumhlun leh tlo ngaihpawimawhna (Sustainability): Ram leilung tichereu lova humhalhna leh kan ranvulte hriselna ngaihpawimawh a, hun lo la kal zel tur thleng pawha inrin lawkna neih te a ni.
Tunlaiah mipui mimir ten hriselna kan ngaipawimawh tawh em em a, chuvangchuan kan ei leh in te hrisel leh thianghlim taka tharchhuah a nih theih nan ran hrisel atanga sa, bawnghnute leh artui te ei ngei kan duh theuh tawh a, chutih rualin mithiamte chhut dan in ran leh mihring laka natna inkaichhawn theih (Zoonotic diseases) hi 70% aia tam hmuhchhuah a lo ni ve chho zel bawk nen, mihring te kan lo hrisel zual zel theih nan Veterinary Doctote hi an pawimawh em em a ni.
Puipun nikhuaah leh mizo ten hun pui kan neihte a bikin Krismas leh Kumthar lawmte, mo lawm leh inneih ni te, birthday lawm te, lungphun nikhua leh a dang hrang hrang hun puiah te hian sa tel lovin a tih hleih theih tawh loh a, chuvang chuan sa thianghlim tak, bawnghnute leh artui thianghlim leh hrisel tha tak nei tur chuan uluk taka ran vulh leh enkawl sa kan in hlui a ngai tawh a, chuta tan chuan Veterinary Doctorte hi an pawimawhin an mawhphurhna mipui te tan a sang tulh tulh ti ila kan sawi sual tam awm love.
Hengte a nih avang hian Veterinary doctorte hi an pawimawh em em a, sa, artui leh bawnghnute; tin, sa leh bawnghnute atanga siam chhuah thil chi hrang hrang – sausage, paneer, dahi, lassi leh a dangte thianghlim leh hrisel taka thar chhuahna kawngah an mawhphurhna a sang hle a, mihring hriselna kawih pawi thei thil a nih tlat avangin.
Tunlaiah pet animals kan ti a, ui leh zawhte te min tihlim em em tu te an ni thin, heng kan ui leh zawhte vulh atangte leh ina ran kan vulh hrim hrim (vawk, bawng leh arte) lak atanga natna kan kai chhawn loh nan leh kan ran vulh ngeite pawh an lo hrisel chhoh zel theih nan Veterinary doctorate hi an pawimawhin an mawhphurhna a sang em em a ni.
Kan sawi hmaih miah loh tur pakhat chu kan ni tin ei leh bar himna leh hriselna (food safety) hi a ni a. Sa, artui leh bawnghnute hrisel, thianghlim leh tharlam kan tharchhuah zel theih nan leh mizo mipuite kan lo hrisel chhoh zel theih nan heng – sa, artui leh bawnghnute te hi natna hrik kai lo, damdawi tur hlauhawm chambang (antibiotic residue) tel lo, hrisel leh thianghlim taka tharchhuah ngeite kan ei a kan in theih nan Veterinary Doctorte an tangkaiin an pawimawh em em a, anni hi ni tina kan ei leh bar (sa, artui leh bawnghnute) hriselna leh thianghlimna, tharchhuahna kawngah a fawng vauntu a ni ti ila kan sawi sual awm love.
Mizo mipuite leh kan ran vulh te an lo hrisel nan leh kan ram sum dinhmunten hma a lo sawn chhoh zel theih nan Veterinary doctorte hi lo chakin, lo thang chho deuh deuh rawh se. Kan lawm e.

