Site icon The Aizawl Post

ZOFATE NUNAH KHAWI A|ANGIN NGE EIRUKNA A LO LUH?

Rev. Dr. Zaichhawna Hlawndo

Kan ramah rorelna thar, kan hmelhriat ngai loh a lo piang a. Kan Zosap missionary leh British hotute thurawn awih lovin India (milembia) kan tih maite rorelna hnuaiah kum 1947-ah kan lo lut a. Hnam dangte awpbehna hnuaiah lutin Assam State hnuaiah District Council pakhat – Lushai Hills District Council angin kan awm a. Kum 1954 khan Lushai Hills District Council chu Mizo District Council-a thlak a lo ni. Kum 1972-ah chuan Mizoram Union Territory-ah puan kan lo ni leh a. Kum 1987-ah Mizoram State ah hlankai kan lo ni leh ta a ni. He rorelna hi Democracy – mipuite siam leh mipuite ta ti a vuah hmanga siam a ni. Chu Democracy-ah chuan party politics hmangin rorelna kan siam a. Party MLA tling tam berin sawrkarna an siam a, a neitu nihna an chang a. Party mal MLA ten an sawrkarna siam tura an daihloh pawhin party dangte nen inzawm pawhin an siam thin. Chu Party politics leh Sawrkar atanga ‘corruption’ lo luh dan leh intan dan kan sawi dawn a. Tunah chuan chipchiar takin kan sawi rih lovang.
Zofate chenna ram, kan ram Zoram chu India ram chhunga rin luh kan ni a. India rorelna hnuaia kan kun atang chiah chuan sum leh pai chu keimahni kut zalah a tla ve ta a. Tangka sum ngainatna thlemna hlauhawm tak chu kan dawhkanah a rawn inchhawp ta rup mai. Chung rorelna dangdai kan pi leh pute hun a kan la hmelhriat ngailoh chu kan hmang tan ta a. Chu rorelna kan chunga lo tla ta chu, kan hmang thiam lova, kan do zo lova, sum pathianna chuan kan zonunmawi a rawn thiat tan a, kan Kristianna pawh a tichhiain a tidal tan ta a ni. Milembiate’n an thupui ber leh an pathian ‘SUM’ chuan kan nun chhungril ber a rawn luah tan ta a ni. Hei eirukna (corruption) hian Politician leh Sawrkar hnathawkte ah bu a khuar hmasa kan ti thei awm e.
Engtin nge politician-teah ‘corruption’ a luh tiin kan zawt ngei ang. India ram politics chu sum hmanga khelh a ni tlangpui a. Politics a inhnamhnawih tur chuan sum neih a ngai a, sum neilo pawhin sum neite hmangin politics khelh a ngai tlangpui. A tawi zawngin -sum hmangin lal leh thuneihna inchuh a ngai ta thin a ni. Lal leh thuneihna an lo chan chuan sawrkar sum lo lut chu an kut zalah a lo tla ta a, an politics khelh an hlawhtling ta maw tihah sum ei let theih dan tur chu an zawng ta thin a ni. Hruaitute chauh ni lovin anmahni puitute pawhin sum hmuh leh neih theih dan an ngaihtuah ta zel a, chutiang chuan mahni thawhchhuah ni miahlo sum neih duhna leh chakna party politics khelh chu a lo piang ta a ni. Chuvang chuan, eirukna (corruption) tobul chu party politics hi a ni ti ila kan sawi sual tam lovang. Chu party politics chuan sum chauh ni lovin thuneihna dik lo taka hmang a, a chang tur leh phu zawkte an chan tur chang lovin an mi duhsak zawngte chanvo tha zawk pek duhna te a lo piang ta zel a ni.
A pahnihnaah chuan ‘Corruption’ tobul chu ‘ sawrkar hnathawkte’ an ni kan ti thei ang. District Council hnuaiah chuan Sawrkar hna tau a lo tet a, engkim mai chu sawrkar hna anga kalpuiin sawrkar hnathawkte pawh kan lo pung ta thur thur mai a. Department hrang hrang te a lo piang zel a, chung department hrang hrang te kutah chuan sum khawih tur tam tak a lo awm ta. Kan dawhkana sum lo lut thur thur ta mai chu a hman dan turte ruahman a lo ngai a. Kan entawn leh min enkawltute eiruk tur zawng leh eiruk dan thiam em em maite tihdan entawn tur chu a lo inchhawp ta. Zofate chu mi tihdan zir lamah chuan kan lo duai lo nasa mai si a. Anmahni aiin tihdan pawh rei lo te chhungin kan thiam zawk emaw tih mai tur a lo ni ta. Sawrkar hnathawkte chuan an thlabi hlawh bakah ‘side income’ tur an zawng a, ‘Side income’ kha ‘corruption’ eirukna a ni tih pawh an ngaihtuah lo. An hlawh baka pawisa lakluh tur eiruk tur a awm loh chuan keini chu kan chan a tha vak lo te an ti ta daih thin a nih chu. Chuvang chuan ‘corruption’ bul chu Sawrkar hna thawh dan dik lo atanga lo intan a ni tihna a ni.
Mipuite pawhin corruption lo luhna bul chu kan hria, anmahni party politics khelte ngei ngei pawhin an hre lo a ni lo. Party politics atanga sawrkarna chu kal a nih tlat avangin sawrkar hnathawkte pawh a nghawng lo thei lo. Hla siamtute pawhin hlain he corruption chungchang hi an lo phuah chhuak ta hial a. ‘Kohhran sum a him a, Sawrkar sum a him si lo’ tiin. Chuvang chuan kan ramah corruption a lo luh dan chu kan hria a, tuna a awm mek dan pawh kan hria, tihbo pawh kan duh tlang. Corruption tunah chuan bo chu sawi loh a zual zel si a ni. Kan Chief Minsiter hlui Pu Hawlan ‘Curruption chu a zung a phawi a, phoro va, hal tur a tih hi a taka thlen tir tur chuan eng tin nge kan tih tak ang? Party politics a zung ber chu thiah a ngai tihna a ni mai em? Beng sik meuhvin ngaihtuahna i seng ang u.

Exit mobile version