HMASAWNNA RUALKHAI ZAWK NAN: AIZAWL CHAUH HI MIZORAM A NI LO

Dr.Lalsiamhnuna

Kan thupui hi dengkhawng deuh hlek angin lang mah se, awn lam leh nger bik nei lo, ram pum huap hmasawnna ngaih pawimawh vang liau liau a ni tih min lo hriat sak dawn nia.
Hmanni chu kan thian pakhat sawrkar hnathawk hi Aizawl atanga hla vak lo, District khawpuiah an transfer a, chu thu chu thian dang hnaivai zualten an han hriat chuan pawi an ti khawp mai a, an ui thu leh a insawn tur pawi an tih thu an sawi liam liam hlawm a, kei lah pek chuan, “Ka va’n lawm tak! Kan hnate hi rawngbawlnaah ngai ila, rawngbawlna hmun kan zauh a ni mai, Aizawla kan duh ang tho kha thingtlang lamah pawh an duh ve tho; Aizawl khawpui chauh hi Mizoram a ni hlei nem, kan khawhawi kan tih zauh a ngai a ni mai…” te ka ti luam a, za vak lo vin an nui ni tain ka hria. Transfer & posting hian khawpui lam rilru a pholang chiang thin khawp mai. Khawpui lam kan ti tak nain kan ram mipui rilru sukthlek (mentality) tilang chiangtu ber a ni tawh hial zawk awm a sin maw le.
Zaithiam Idol/Icon kan thlan chhuahte thingtlang lam mi an ni tlangpui thin. Thlanchhuah an nih hnu-ah erawh khawpui luh chu tih makmawh a ni zel. |hat pawh an thatpui na rawh. An kang awk awk mai zel. Kohhran lamah ni se, thing tlang lam chu Pastor patuai deuhte chan a ni a, an senior deuh hunah khawpuiah an lut zel a, pension nan an hmang tlangpui thin. |awng mawi lo ni suh se, Kohhran thenkhat phei chuan hnawk tham Pastor (pensioner) an kawl tawh, an la kawl belh zel dawn ni pawhin a lang. Thingtlang lamah han insemdarh hlawm se an tangkai dawn teh reng nen, chu lah chu a remchan hmel bawk si lo.
Ram pum huap mi lar leh lar tum tan, politics thilah pawh, khawpuia luh ngei ngei a ngai, Khawpuia lo awm nghet tawh sa leh awm mekte tan chhuah loh hram dan zawn chu tih mak mawhah kan ngai tawh bawk. Tlawmngai pawl YMA, MHIP, MUP leh Zirlai Pawl ah pawh khawpuia awm te tan lo chuan hruaitu nih chu vana rah ang a ni. Sawrkar leh Kohhran lamah pawh Committee Lian/ Board-ah Khawpui mi an ni deuh zel. Tlemlai deuh khan hetia, kawng tin renga Aizawl khawpuiin min khai (centralised) vek mai hi chu a ni em em tawh lo ve tiin, Lunglei YMA te chu an rawn au chhuak a, Central YMA lakah lungawi lohna an rawn lantir a, a sawt khawp mai. A tirah kha chuan ‘an ti ang lo’ ti an awm nual a, mahse, a lo tha phian, District Headquarters tinah YMA Sub-Headquarters din niin, mi tangkai an chhuah hnem phah.
Kan ram dinhmun mekah hian, ram pum huap thlir ila, zirna tha duh vang te, sawrkar hna leh ei zawnna dang avang te-in, khaw te-in khaw lian, khaw lian deuh ten a aia lian zawk kan pan sup sup a ni tih kan hre thei ang. Kohhran thilah pawh thing tlang lamin pem lehkha an pe chhuak char char a, khawpui lamin an lo dawng ve char char thung. Khawpui pawn an hek a, khawpui chhung an pung thung. Trific jam a pung chak hle bawk. Dan naranin khawi hmun leh ramah pawh, thingtlang lam tlem hret hret leh khawpui lam buk tual tual dan (urbanization trend) chu a awm vek. Kalphung pangngai a nih avangin ramin a tuar lem lo. Mizoramah erawh kan ei leh bar zawnna, khawtlang nun, sakhua leh ram inrelbawlna nen lam a nghawng vek avangin ngaihthah chi a ni lo vang.
Eng tin nge kan tih tak ang? Rawtna:
1. Hmasawnna rualkhai zawk kan thlen tir ang. He mi chungchanga nghahhlelawm em em mai chu Sawkar tharin flagship program atana THLAI THAR LEI a neih hi a ni. Ram mipui 70% vel kuthnathawkte thlai thar lei sak an nih ngat chuan, kan ram economy-in a san phah ngei ngei ang, abikin thingtlang lamah a ni leh zual ang. Hman kum lawk khan thingtlang lam, (khawpui hlat lam deuh) Presbytery 15 leh Khawpui kaihhnawih Presbytery 9 te Pathian Ram/Synod sum lut chawh ruala mi pakhat zel thawh zat ka chhut chhuak a, thingtlang lam let sarihin khawpui lam an sang. Chumi awm zia chu khawpui lam hmasawnna hi kum 7 chawl se, thingtlang lamin an umpha dawn chauh tih na, Khawpui lam hmasawnna lah a chawl dawn tawp si lo. Hei hi dik tawk chiah lo mahse, kan inthlau hle tih erawh a chiang. Sawrkarin a intiamna a tihpuitlina thlai thar hralhna a that ngat chuan rampum hmasawnna hmel thar, thing tlang lam changkanna kan hmu ngei ngei ang.
2. Decentralization policy atakin kan kal pui ang. i) Kan MLA zawng zawngte anmahni Bial chhung theuh vah chenna in (residential quarters) an nei vek ang a, a lo berah an term chhung chu an awm ang a, bial mipuite tan a remchang khawp ang. Kerala CM phei chu an state Capital-ah aiin thingtlang khua-ah awm nuam a ti zawk an tih kha. ii) Sawrkar hnathawk, in leh lo nei lo te tan quarters atam thei ang kan sa anga, dinhmun inangah a hla leh hmun hrehawma awmte hlawh kan tisang ang (allowance belhin), transter & posting ah harsatna a tlem phah ngei ang. iii)Phus Two leh a chung lam zirna hmunhma nei tha te chu tihchangtlun zel ni se, a remchanna hmunah chuan department pawh hawn belh zel ni bawk se. iv) Office/Department State Capital-a awm ngei ngei tur bak zawng chu sawn chhuah a hmun rem laiah dah vek ni se. An dahna hmunah chuan changkanna nasa tak a thlen anga, ram pum hmasawnna tirualkhaitu chi khat a ni ngei bawk ang. v) Zirna Insang-Plus Two leh College-te Principal dinhmun siamthat ni se, Khawpui lam Principal aiin thingtlang lam Principalte hlawh/allowance tam zawk ngei se. Principal nei lo Zirna In zawng zawngah a rang thei ang berin Principal nghet dah vek ni bawk se. Thawk tha peih lo leh mahni thawhna tur a ruata awm tha duh lo chu compulsory retirement/pension pek zel mai ni se. vi) In biakpawhna leh inkalpawhna a that tawh avanga, tun hmaa thingtlanga awmte harsatna thin tam takte kha a awm tawh dawn loh avangin, Sawrkar, Kohhran leh NGO hrang hranga State-Level Board/Committee etc..ah khawpui pawn mite pawh ruat hreh tawh lo ila, kan thatpui tawh zawkin a rinawm e. vii) District, Sub-Division leh RD Block zawng zawngte tihchangtlun ni bawk se, Facilities a that phawt chuan khawpui tawt lutuk aia thingtlang lam thlang zawk an awm nual tawh mai thei a sin.
Hengte hi han tihlawhtling hlawm ngat ila chuan,‘KALPHUNG THAR MIPUI SAWRKAR NGE NGE’ kan tih hlawm ngei a rinawm.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More