RK Dawla
Mb 9366095658
1. February thla laihawl a ni a. Cambium season intan chho kan tawng mêk a. Hetih lai hi farmer tam takin kan hriat lâr thlai zar tihpun hun kha a ni. Thing leh thlai kâwr hnuai chiaha a hamda hi Cambium chu a ni a, helai tak hi zung thar chhuah tura mawhphur lai tak chu a ni. Environment siamsak deuh a ngai nâ a, pot-ah thlai tang vih-nun hun a intan bawk. Air layering (kolom) hun lai a ni mêk bawk. Kumkhatah hian cambium season (thlai kumhlun kung, a chum zâwnga than rûnpui) hi vawihnih a thleng thin a. A hmasa zawk chu nipui thaw tantir niin a hnuhnung zawk hi favang a ni thung. Favang than ai hian nipui than hi a nasa zawk bawk a ni.
2. Eizawn nâna huan kumhlun din tum emaw, din mêk pawhin kan hriat mâkmawh chu, dangdaihna hi a ni. Thlai chi khat, zing leh bit taka chin tlur hi enkawl a hahdam zawk a, hun nei vak lo tân chuan thil remchâng tak a ni. Mahsela, hei hian hun lokal zelah harsatna min thlen chho dawn chiang a. Mi tam tak phei chu a thlen dêr tawh zawk a ni. Thlai mal chin tlur hi chuan thlai chaw engemaw bik tlakchhamna a thlen thin a. Chumi monitor tur chuan farmer tam takin kan tlin leh thin si lova. Buaina a thlen tawh chuan, a kiang leh mai mai thei tawh lo fo thin. Siamtu duan dan, thil chi hrang inpawlh hi a lo tha zel a. Hnim pawh, chi hrang inawmpawlh nuai kha a leilung a tha zel a. Chi 2/1 tlim hmur kha a leilung a dik lova, thlai an tar zung zung thin. Thlai kan chinpawlh hian leitha an kham lovang, châwm a hautak tih ngaihdan a awm fo thin. Hei hi chu a dik lo deuh. Thlaite hi species inanglo an nih chuan, chawtha chungchangah inelna a awm vak lo, an inpuitawn zawk thin. Amaherawhchu, engtenge chinpawlh chi erawh kan zir hmasak hlek a ngai ve thung.
3. Thlai chin tur kan thlan thiam chuan, ram awih lutuk, thlai chin theih lohna hi a awm thei lo tluk a ni. Ram rem kan neih loh hi chhuanlam a tling lova, a rem lo hmang tangkai tura thluak hmang turin chhia leh tha hriatna pêk kan ni. Thil rem lo siamrem hi mihring pangngai nihphung a ni a. Leilung kan siamrem thiam loh lai chu, keimahni kan insiamrem ve thung ang. Kan tihdanglam theih chu tidanglam tura beih leh kan tihdanglam theih loh chu pawm mai hi hringnun kalphung a ni ve hrim hrim bawk a. Hei tak hi farming-ah pawh a pawimawh êm êm a ni. Thlai engpawh kan chin dawna pawimawh ber chu a leilung siamrem hi a ni. A enkawltu chêt velna tur te, thlaiin leitha leh tui a dawn tam theih dan tur te etc etc, thui tak thlir a ngai thin. Kum 10 chuang huan enkawl tawh, tui khawlna leh tuipek tur pawh la nei mang lote kan ni fur mai. Mawhchhiat tur kan zawn dawn chuan an tam lutuk, a sâwt hek lo. Huan siam kan tum rual khan tui kha ngaituah hmasak tur a ni daih zawk a. Mizoramah hian November atanga April thleng, thla 6 chhung ruahtui kan dawng lova. Kum chanve tawp thal kan nei chunga kan farm planning-ah TUI a tel lo hi thil mak tak zawk a ni… Huan chu mihring siamchawp ecosystem a ni a, a chawmna tur a ngai. Natural ecosystem (ramngaw) chuan tui leh leitha hmanga châwm a mamawh ve lo… Huan kan siam a, thlai kan chin fê tawh hnu-ah, “Organic chu a hautak, a hlâwk lo” te kan ti mai mai a! Organic farming rêng rêng, hlâwk lo a awm ve ngai lo!