MIZO TAWNG CHUNGCHANG

George L.Ralte
Member
MAL, Mipoty,MASC

Mizote hian tawngkam hman dik loh kan neih thenkhatte hetiang hian i han thai leh teh ang. ‘A dawtah’ tih turah ‘a dawhah’ tih ching an tam. Dawt hi chu modify loh niin a dawtah tih tur a ni. ‘Tawlh thlu’ tih turah pawh ‘tawlh tlu’ tih ching an awm. Tlu chu verb niin adverb form chu tlu a ni. Thi adverb form hlum ang chiah hian. Tawlh tlu chu ka vaw thi tih nen a dik loh dan a thu hmun. Nam thlu, tawlh thlu, kit thlu, ti thlu tih zel tur a ni.
A hrim hrimin tih leh a hrim hrimah tih hi hmang awm mah se pawm a la har. A thu hrimin tih leh a thu hrim ah tih zawk tur a ni. Mai mai tih turah mei mei tih te chibei tih te bawlhhlawh ka peih tih te hi a dik lo. Chu tih laiin ‘a’ hmanna turah ‘e’ an hmang leh ringawt bawk. Hna ka thawk paih lo, ka damdawi ei ka ngaih, a vir ngaih hle mai te an ti hi a dik lo bawk. In lung tat a par a mi? Tunlai hian zawhna an siamin em ni tih tur ah a mi an ti ta zel mai hi chu a pawi tak zet a ni.
Zawhna kan siam reng rengin em ni tih hi hman hram ni se a tha khawp mai. Tunlai thangthar thenkhat ten atangin tih tur ah atang tih ching an awm tan leh ta hei a dik lo a ni. Khawi atang nge i lo kal? Entirnan Lunglei atangin tih ngei tih ngei tur a ni. A zawng zawngin tih hi mi thenkhat chuan an hmang uar tawlh tawlh leh nghal a, a vaiin emaw a pumin emaw tih zawk tur a ni. A zawng zawngin tih hi Standarh Mizo a pawm a har. Tarmit hi bun lovin an vuah thin a, bun tur chuan kut leh ke hmawr lam deuh a ngai a ni.
Lu-ah pawh bun lovin vuah mai tur niin beng dar te pawh an bun ngai lova an vuah mai zawk a ni. |hangthar te hian sat leh chek hi an hre hrang lovin an hre thiam ta meuh lo. Chemin kan sat a, tuthlawhin kan chek a, hrei puiin kan chek bawk a, hmanrua azir zel a ni. Naupang mai bakah puitling thleng te pawhin a ni ang chu sam met tih ching hi awm mah se, kan Mizo tawng pangngaiah chuan lumet niin lumet tih hi tun thlengin a la dik reng a, met hi tan chhum tihna ni lovin ti fai tihna lam zawk a nih avangin hman char char ni se a lawmawm ngawt ang.
Nichin tih turah nachin tih ching hi naupangah leh puitlingah hriat an awm tan leh ta. Nachin a awm lova, nichin a awm a, nakin a awm bawk.Mitthi nge kan ral mitthi chhung te tih ah hian kan hriat dan a inang lo a awm nualin a rinawm. Mi thenkhatin khuaivah, khuaivanrial, khawizu tih an ching hi a dik lo. Mizo tawng kalphungah chuan thumal hi a mood a, dan dawn te zawmtu a awm awm te hian tih danglam a tul thin a ni.
Sial pawh se tih tul chang a awm thin. Se pui, se pa, se no, se la, se ki te kan ti thin. Mizo tawng kalphung dik a ni. Chutiang zelin bal pawh ba tih hun a awm. Bal ka kang tih a dik laiin bal kang kan hmeh tih erawh a dik lo. Ba kan kan hmeh tih tul hun a awm. Khuai pawh zawmtu a awm dawn chuan khawi tih thin a ni. Khawisanghar, khawipui, khawi te, khawihnun. Thumal thenkhat chu a sipel danglam lovin a rik dan a dang thin a ni. Ban pahnih kan nei tia ban hi ri sei niin banrek tih a ban hi chu a ri tawi thung.Banrek, banpuam, tih a ban thluk sei ho hi chu Mizo tawng thiam lo an ti thin.
Vawiin tih mai turah vawiin ni tih ching an la awm nual mai. Vawiin ni tih hi a hman hun a awm. Vawiin chu ni a va sa ve kan tih chuan sap tawnga SUN kan sawina a ni. Vawiin ni chhinchhiah rawh kan tih chuan DATE kan sawina a ni. Vawiin ni ropui takah hian kan tih chuan DAY kan sawina a ni. Vawiin chauh ni lo hun kal tawh eng emaw lai atanga vawiin rawn hawlh thleng uar deuh va sawi duhin an hmang thin. Ka dilna chu ka theh luh atangin thla thum a ni tawh. Vawiin ni thlengin an la ngaihtuah lo. Hemi a sawisel ngai lai chu vawiin chauh sawi dawn a, vawiinah hian tih aia vawiin niah hian tih thlak zen hi a tul lo a ni. Vawiin zan tih te tun zan tih te hi zanin tih sawi fiahna niin puitling Mizo tawng thiam pangngai chuan zanin tih mai tur a ni. Zanin tiha zan pawh hi lam sei lova lam tawi zawk tur a ni.