BY Vee Mathara
Pre.,Foundation For Drug-Free Mizoram
Mizo ten ruihhlo kan hmelhriatna leh ruihhlo avanga thi hmasa ber chhinchhiah a nih atangin kum 40 dawn a lo liam ta a. Hemi hun chhunga Excise & Narcotics Department chhinchhiah danin; Mizoramah ruihhlo vanga nunna chan hriat theih hi mi 1,779 an awm tawh a. Chung mite chu mipa 1,567 leh hmeichhia 212 an ni awm e. Kuminah hian kum laihawl kan hmang mek tihin; nikum 2022 chhung zawnga ruihhlo vanga nunna chan chhinchhiah zat mi 43 chu kuminah pawh hian kan invui liam der mai. Heti khawpa ruihhlo vanga thihnain thla a zar mek lai hian; ruihhlo hmanga sumdawnna chu a hluar reng mai si a, ni tin chanchinthar kan hriat chamchi pakhat a lo nih takah chuan ruihhlo man chungchang thu hian min ti phawklek ta hauh lo mai. A man thintu Mizoram Police, Excise & Narcotics Department, Assam Rifles leh Y.M.A te inpekna erawh hmuh kan chi a ni lo ang. Tunhnaia thuthar kan lo hriatah chuan Ruihhlo tawlh avanga hausate thil hlu neih chhuhsak theihna, The Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act, 1985 kaltlangin Champhai District a mi pahnih ah he dan hi kalpui a ni tawh tih a ni a, ruihhlo tawlhna sum atanga anmahni leh an chhungte thil lei chhuhsak phalna a pek angin; kumina heroin manna pakhat chu Competent Authority & Administration hmalakna in, an pawisa leh inhmun te khawih chet theih lova laksak turin thupek tihchhuah a ni a, chinfel erawh a la ni lo thung a. Hei bakah hian kumina hnamdangin lirthei thar hlak ruihhlo phurhna atana hman chu Special Court ND&PS Act Judge chuan lilam turin thupek a lo tichhuak tawh a, insawifiahna hun ni 30 pek niin; Court thu anga tih riral a ni dawn a. Heng thu kan hriat hian ruihhlo a inhnamhnawih te laka dan tlawhchhan fel tak hmanga an chungthu rel a, hma chak taka lak chhoh thawm te hian ruihhlo a sumdawnna a inhnamhnawih te ti kimki zel se la, sumdawnna thianghlim lo kalsan tura fuihtu tha tak lo ni ngei se a duhawm hle mai.
Ruihhlo vanga kan tawrhna tikiam tur leh ruihhlo ti mek te chhanchhuahna lam hawia kohhran ang te, khawtlang ang te leh pawl ang te kan hmalakna te hi a ropui thlawt a. Hemi kawnga tha leh zung bakah insen kan hreh loh zia leh damna duh a kan beihna te hian rah duhawm tak a chhuah mek tih hi phat rual a ni lo ve. Ruihhlo dona ki hrang hrang awma Mizorama Sorkar department leh tlawmngai pawl hmalakna chhuanawm tak hrerengin; kum 2019, April ni 1 khan Dawrpui a V. Thanga Street ah Ruihhlo hi mi tam nun tichhetu anih avangin kan thalai ruihhlo la ti ve chhin lo te hnena tlangau a, ruihhlo that lohzia inzirtir hnathawh a, ‘Ruihhlo tel lo Nun Duhawm Zawk’ kawhhmuh kawnga hma la turin Foundation For Drug-Free Mizoram chu heti lama vei tu ten din a ni ve ta rup mai a ni. He pawl hian ruihhlo la ngai ve lote zingah ruihhlo dona ki khat ‘demand reduction’ chu a kalpui ta a, ruihhlo rawn ti thar tur te tihtlem hna chu ngawrh taka thawh a ni. Heti lama mithiam – medical doctor te, clinical psychologist te, psychiatrist leh social worker rual te nen tanghoin; anni mithiamte hian zirtirna pe in zirna in – School, College, Training Center leh Kohhran Sunday School leh Tleirawl Chawhnu Inkhawmah te hun hman thin a ni a. Kum 2019 atanga kumin July thla thleng khan naupang leh thalai mi 12,000 te hnenah ruihhlo laka fihlim tura beihna hna hi kalpui a lo ni tawh a, an duhthu ngeiin Signature Card ah Ruihhlo ti lo tura Intiamna hming an ziak thlap a ni. Foundation For Drug-Free Mizoram chuan he rawngbawl hna hi Pathian tanpuina a thawh zel a tum a. A pawl hming putchhan ang ngei a Mizoram tana pawl ding anih angin rampumah suartluan tum a ni. He pawla tel tur hian, heti lama tuimi tawh phawt te tan inthlahrung lova tel theih a ni a. Phone number tarlanah hian biak theih a ni ang. 8794765526.
Awle, Ruihhlo tel lo Mizoram ‘Drug-Free Mizoram’ hi suangtuahna thleng ngai lo tur nge thil thleng thei tih hi han sawi leh dawn ila. He pawl hian humsual dai hma ngei a naupang leh thalaite ruihhlo hmelhriattir loh tawp hi a tum bulpui ber a ni a. Thuziak tir lama tarlan ang khian, Ruihhlo vanga nunna chan zinga upa ber chu kum 65 mi a nih laiin ruihhloin a suat zinga naupang ber chu kum 11 a ni bawk a. Chuvang chuan ruihhlo laka fihlim tura beihnaah hian kum naupang lutuk emaw upa lutuk tih sawi theih a ni lova, naupang zingah emaw puitling zingah emaw ruihhlo laka fihlim tura beihna hian hmun pawimawh tak a chan zel a ngai a. Hemi kawnga Kohhran leh Zirna Ina thuneitute inhawn zelna hian rah tha tak a chhuah zel dawn a ni. Tichuan, khawvela mihring min tihnawk thei hrang hrang awm te hi kiam vek dawn lo mahsela, chung min ti buangbar thei lakah erawh chuan keimahni mihring zawka kha kan chhuak dawn a, kan zalen dawn a, ruihhlo tel lo nun duhawm tak thalai ruihhlo ti ve lo rualte chuan ‘Drug-Free Mizoram’ chu siamchawp ngai lo in; an nunphung ve reng a lo ni tawh dawn zawk a ni. A tawp berah chuan, pawl hrang hrangte tha thawhna kan lam mek lai hian; a bul tanna tak tak leh pawimawh ber chu chhungkua a ni tho tho a, chhungkaw hrisel leh hlim, a cheng ten nun tawt leh ipik ni lo, nun zalen leh anmahni hlutna an inhriat chinah chuan Ruihhlo Tel Lo Nun Duhawm Zawk chu a intan tawh reng zawk a ni.