Sheikh Hasina chuan Bangladesh Prime Minister atanga ban a duh lo va, ram puma lungawilohna tukzawl a nih theih nan security forces te chu che na zual se a duh bawk a. Mahse, security boss te chuan tharum hmanga lungawilote chu hmehmih theih an ni lo an ti thung tiin Prothom Alo newspaper chuan a tarlang.
Newspaper report chuan kimchang takin Sheikh Hasina-in military aircraft hmanga Prime Minister official residence a chhuahsan dan a tarlang a. Hasina chhuah hnu lawk hian mipui thinrim pungkhawmte chuan prime minister chenna chu an luhchhuah zui a ni.
Prothom Alo report chuan zing lamah Awami League leader chuan security leh police force te chu a chenna inah a kokhawm a. Nunna chan an pung zel bawk a, chutih lai chuan a advisor te chuan Army-te hnenah thuneihna hlan mai turin an ngen a. Mahse, kum 76-a upa Prime Minister term nga chelh tawh chuan a duh tlat lo, curfew puan sa tawh chu khauh zawka kengkawh turin a ti zui zawk a. Mahse, kawtthlerah thil a inthlak danglam nasa si, curfew chungin mipuite chu an pungkhawm belh zel zawk bawk si a ni.
Security boss te nena meeting an neihnaah Hasina chuan eng vangin nge mipui pungkhawmte chu an dan theih loh tiin zawhna a zawt nghe nghe a. Security forces te chu che na tawk lovah puh bawkin a rin hlawm avanga an dinhmun chu chelh an nih thu a hrilh zui bawk.
Meeting neihnaah Sheikh Hasina chuan police te chu fak thungin mahse police chief chuan tun ang renga thil a kal a nih chuan police te chuan an thunun zui thei dawn lo tiin a hrilh fak thung.
Security forces te chuan tharum thawhbelh chu channa a ni lo tiin Hasina an hrilh a, mahse, Hasina chu a tlawm duh chuang lo. Chumi hnuah officer te chuan Sheikh Hasina unaunu Rehana chu room dangah thil awm dan hrilhfiahin prime minister chu bang tura nawr turin an ti a, Rehana chuan Hasina a titipui ngeia awmzia a nei chuang lo. A tawpah Sheikh Hasina fapa US a awm mek Sajeeb Wazed Joy chu inrawlhin a nu chu a hmin thei ta a ni.
Joy chuan, “Ka nuin Bangladesh chhuahsan a duh lo. Awm a duh a, ram chhuahsan a duh lo a ni. Mahse, ama him nan a ngai kan tia kan hmin thei hram a. A taksa himna ngaih pawimawh hmasak ber niin chhuahsan turin kan hmin thei hram a ni,” tiin a sawi.
Joy chuan, “A dinhmun a tha a, a lunghnur thung a. Bangladesh developed rama siam a tum ber niin tun hnai kum 15 chhungin a thawk rim em em bawk a. Helna leh firfiakna te lakah Bangladesh chu him taka dahin tunah erawh opposition leh militant ten thuneihna an chang ta a ni,” tiin a sawi.
Lungawilo mipui pungkhawm an tam zel a, intelligence te chuan Prime Minister’s official residence Ganabhaban chu luhchhuah an tum tih an hria a. Sheikh Hasina chu minute 45 hun an pe a, Hasina chuan ram a chhuahsan hma in a tawp nan thusawia record a duh a, mahse, hun a awm tawh lo. A unaunu Rehana in kalpuiin Bangabhaban-ah a banna lehkha tifelin an chawl zuai thung a.
Tlai lam dar 2:30 velah Hasina chuan military aircraft hmangin Bangladesh chhuahsanin kum 15 a rorel tawhna chu tihtawpin a awm ta a ni. Bangladesh a chhuahsan chuan thil thlak danglam dawrh bawkin a pa leh Bangladesh hruaitu ngaihsan ber ni bawk Shikh Mujibur Rahaman an kum sawm nga kaltaa Bangladesh a indanpui hnuah Hasina chuan Bangladesh a chhuahsan ta thung a, lungawilote chuan a pa lim te pawh an tichhia a ni.
Bangladesh-a buaina hi thla kalta atanga intan kha niin quota system hmanga sorkar hna ruaka 30 per cent lawih chu kum 1971 a Bangladesh war of independence-a tel family member te tana hauhsak duhlohna atanga irhchhuak a ni.
Lungawilote chuan he system hian ruling Awami League thlawp tute a duhsak bik tia sawiin merit-based system a thlak an duh a ni. Chu mai bakah Hasina in “Freedom fighter tu leh fa ten hlawkna an tel lohin tu ten nge quota benefit la chuang ang? Razakars tu leh fa te em ni?” a tih chuan thinrimna a siam nasa hle bawk a. Razakars te hi kum 1971 liberation war a Pakistan army tena paramilitary force an rawih te niin mi tam tak thatin, pawngsual leh mi sawisak an kalpui nasa a ni.
Reservation chungchang chu kum tam tak Bangladesh-a chai hlawh ber a ni a. Kum 2018 pawh khan lungawilohna lian tham tak kalpui tawh niin sorkar chuan reservation system en that phahin tam tak chu a hnawl phah tawh reng bawk.
Tun buaina pawh hi kum 2018-a sorkar circular tihchhuaha freedom fighter thlahte hnena 30 per cent quota pek tihtawp chu High Court-in a hnawlsak atanga lungawilohna intan a ni a. High Court order chu Supreme Court in hnawlsak thungin Supreme Court chuan sorkar hnaa 93 per cent chu merit-a lak tur leh a bak zawng chu freedom fighters chhung leh khatte tana dah tur a ti tawh chungin lungawilohna lantirna kal mek chu a daih phah chuang lo a ni.
Tuin nge Hasina thlak ang?
Interim sorkar, Nobel laureate Muhammad Yunus advisor atana hmang tur bawk din a nih hmel a. Bangladesh President Mohammed Shahabuddin chuan temporary administration siam remtihna a pe tawh a.
A chenna inah meeting neih niin chutah chuan Army, Navy leh Air Force chief te bakah political party leader leh civil society member te an tel a ni.
Hasina ban hnuah mi pathum hming langsar tak tak awmin an zinga pahnih chu Army mi leh sa an ni bawk a. Prime Minister hlui kum 2018 a eiruk thubuai avanga thiam loh chantir leh President-in a chhuah zalen Khaleda Zia chu hming langsar zingah a tel.
Kum 1991 khan Khaledazia chu Bangladesh Prime Minister hmeichhia ni thei hmasa ber a ni a, tunah erawh kum 78-a upa a ni tawh thung.
Kum 1996 khan thlan tlin leh a ni a, mahse, kha inthlan kha a felfai lo tiin opposition tena an boycott a ni thung a. A second term-ah ni 12 chauh rorelin inthlan that hnuah Hasina chuan chakna a chang a ni.
Kum 2007 khan corruption charge siamsakin man a ni a, kum 2018-ah lung inah khung niin mahse a hrisel loh avangin damdawi In ah hun a hmang tam zawk thung.
Khaleda Zia lova langsar em em chu kum 2006-a Nobel Peace Prize dawngtu leh Grameen bank, microfinance organisation dintu Mohammed Yunus a ni. Yunus chu zirlai tena an duh ber nia sawi a ni bawk.
Tennessee, United States Vanderbilt University atanga PhD nei niin Bangladesh-ah let lehin Chittagong University-ah a thawk ren rawn a.
Kum 1983 khan Grameen bank dinin rural Bangladesh-a hmeichhiate chu loan tlem te te an sumdawn tan nan a pe thin a ni. Grameen Bank hmang hian mi maktaduai tel rethei bakberh ata khaichhuah niin a model chu ram 100 chuangin an kalpui tawh a ni bawk.
Yunus lovah chuan langsar dang pakhat chu Khaledazia kaihhruai Bangladesh Nationalist Party mi leh sa ram danga awm mek Tariq Rahman a ni bawk. Rahman hian Bangladesh a luh thuai rin a ni a.
Heng mite lovah chuan Dhaka University student tun lungawilohnaa hruaitu bera ngaih Nahid Islam chu a langsar bawk.
Islam chu Sociology student niin quota system tihtawp a nih theih nana Students Against Discrimination’ Movement kalpuia National Coordinator ni bawk a ni a.
Nahid hi Sheikh Hasina party langsar taka sawiseltu langsar ber a ni a, July thla kha police plain clothes-a inthuam mi 25 ten a chenna in atangin an hruai chhuak a.
A mit tuamsak niin a kut phuarsak bawkin an sawisa nasa hle a, an rukbo atanga ni hnih hnuah Purbachal bridge hnuaiah nikhaw hre lova chhar a ni.
A hnuah pawh intelligence agencies ten an rubo leh a, he rukbonaah hian Dhaka Metropolitan Police a Detective Branch te an inhnamhnawih tia sawi niin mahse police te chuan an puhna chu an hnawl thung.