ZPM sawrkara zirna kalphung thar tur kha!

Dr. K. Remruatfela
Chamber of Liberty

Mizorama zirna hnukpui, Mizoram Board of School Education (MBSE) in kumin atang chuan Matric result bu-ah Top 10 result leh pass division tarlan a nih tawh loh tur thu leh mahni mark hmuh zat hre duh chuan MBSE website kaltlanga en mai tur a nih thu an rawn puan kha ka lo ngaithla ve a. Chumi hnu lawkah zirlai pawl thenkhat ten he zirna kalphung thar hi an duh loh thu leh sut tura sawrkar an ngen thu ka lo hmu leh a. Hemi chungchang hi tun hma atanga ka lo vei ve em em tawh thin a nih avangin ka ngaihdan dik tak ka rawn puang chhuak ve ang e.
Zirna kan tih hi a saptawng tak chuan ‘Education’ tih a ni a. Chu chu Greek tawng atanga lakchhawn ni lehin a awmzia dik tak chu thiamna leh finna zirtirna tih a ni. A thil tum chu zirtute hnena mahni intodelh a, ram leh hnam tana hmasawnna neia hmang dik turin ngaihtuah thiamna te, hmangchang hriatna te, mahni inthununna te, mi hmantlak nih tirte hi a ni kan ti thei ang. Zirlai tam tak chu lehkhathiam thei tak tak te an ni a. Mahse, ram leh hnam tana mi tangkai leh chhawrtlak an ni leh der si lova. Mahni tanghma chiah an hai a, thenkhatin an nun hloh nan te an hmang thin a, a pawi khawp mai.
Tunlai khawvel competition sang tawh takah hian thil chhinchhiah theih ringawt emaw, by-heart chak ringawt emaw hriatna (knowledge) neih that ringawt emaw hi hlawhtlin nan leh he khawvel ‘Survival of the fittest’ dinhmunah hian damkhawchhuah nan a tawk tawh lova. Thu leh hla thiam hmingthang Longfellow-a`n ‘He khawvelah hian pa dar ben mai nih tum lovin pa biakrawn nih tum zawk ang che’ a lo tih angin midangte khum tur chuan suangtuahna ril leh thuk (Creative idea or Rational thinking) hi kan neih a tul tak meuh meuh a ni. Chu chu zirna kalphung tha chauhin min pe thei a ni.
Result tha neih duh vang chauha hrethiam chiang mang hlei lova pawngpaw by-heart vak vak thin hian zirna run piah lama mahni inhai kaw thei turin a pui dawn reng reng lova. Kan result tha tak takte kha min la ti zaktu a la ni zawk palh ang tih pawh a hlauhawm hle. Kan zirna kalphung a fuh tawh loh laklawh avangin zirlai tam tak chuan mahnia thudik haichhuah hranpa pawh tum lem lovin kan text book a awm ang ang leh kan zirtirtute zirtir dan ang ang hi thudik pumhlumah kan ngai mai thin a. Keimahni ina a dik nia kan hriatchian ngei thil pawh kan din tlangpui ngam lo fo thin. Hei hi a pawi tak zet a ni.
British Novelist ropui, Virginia Wolf chuan, thil dang zawng aia ngaihtuahna thuk leh ril (critical thinking) in ram hmel a sawi danglam theih zawkzia chu “Odd how the creative power at once brings the whole universe to order” tiin a lo sawi a. A ni lah taka suangtuahna ril nei mi tluka kan zoramin a mamawh tumah an awm lo. He ngaihtuahna ril zempui ‘Creativity’ tih hi Latin tawng ‘Creatio’ tih atanga lakchhawn a ni a, a awmzia tak chu ‘thil satliah emaw, suangtuahna satliah mai mai hmanga thil tih nilova, suangtuahna tha leh dangdai, ril leh thuk, thinlung chhungril ber ngaihtuahna atanga chhuak ngeia thil duanchhuah ti ila’ a sual lutuk ka ring lo e. Chu chu zirna kalphung tha chauhin min pe thei a ni tih kan hriat chian a pawimawh hle.
Ram changkang leh fing zawk apiangten he suangtuahna ril ‘creativity’ pawimawhzia hi hriain an ngai pawimawh a. Zirlaibuahte pawh zirlaite ‘Creativity’ ti chak tur zawngin zawhna an siam hram hram thin a ni. Tuna kan education kalphung hi chuan kan Indian puite el tur leh competition sang han hmachhawn tak tak tur chuan min tanpui zo tawh lo chu a ni deuh ber a. Hemi kawng thuah chuan min awptu hmasa British sawrkar hi ka dem deuh ber thin. A chhan chu anni anga hmasawn tak tak tura min duh loh avangin tun hma pawha an lo kal pui tawh thin, a that lohzia an hriat hnua an lo bansan daih tawh ‘Learning by rote’ system in hmathar min lakpui a. Chung chu hun rei tak thlak danglam lovin kan lo hmang ta reng mai a, kan lo harhchhuah tlai mang e tih mai te pawh a awl.
University kan rah ve lai khan kan exam system kha dangdai thei khawp a. Subject pakhat exam hun atan khan nileng deuhthaw hun min pe thin a. Duh duh lehkhabu ken luh phal a ni a. Duh leh exam laiin skype (kha tih hunlai kha chuan skype kan la ti deuh kher thin a. Fela) te hman phal niin coffee in tura exam hall pawna in relax te kha phal a ni bawk a. Zawhna pakhat ka la hriat reng chu – ‘Modi sawrkar tharin Foreign Direct Investment lam a uar thar ta viau hi India ramin hma a sawn phah i ring nge ring lo, i ring emaw ring lo emaw, a chhan word 5000 pel lovin han sawifiah la’ tih a ni a. Tun hnua ka ngaihtuah let hian a lo changkang ru mang e ka ti. Kha University-a ka zirpui thenkhatte kha tun hnuah chuan ram pum ang pawha mi lar tak tak an awm nual tawh a, a lo fuh viau a ni ang e.
A khaikhawm nan, kan sawrkar tharin tun hma atang tawha kan lo vei ruk em em thin, exam-oriented system, result leh percentage sang duh vanga zirlaitena an lo pawngpaw by-heart vak vak thin thlakna tura Matric result bu-a Top 10 tih lan tawh loh leh division tarlan tawh lo a rel thar hi ka thlawp tak zet a. A bul tanna chauh a nih angin selna leh dodalna nasa tak karah pawh chak tak leh huai taka kal zel turin ka duh tak meuh meuh bawk a ni. Thil dik lo do a, thil tha erawh thlawp tlat tur thalai tam tak kan la awm a nia. Zam reng reng suh u…

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More