Union Home Minister Amit Shah chuan sorkar chuan Myanmar nena ramri 1,643 kilometre chu pinphui vek a tum thu a sawi.
Shah chuan “Modi sorkar chuan border tihchiat theihloha pinphui a tum a ni” tiin a sawi a.
X a post a siamah Minister chuan, “Sorkar chuan Indo-Myanmar ramri pum 1,643 kilometer chu pinphui a tum a. Surveillance tha zawk, patrol track te ramri ah siam a ni ang” tiin a sawi bawk.
Surveillance system
“Ramri pum atangin Moreh, Manipur-ah 10 km a thui chu pinphui a ni tawh a. Hybrid Surveillance System (HSS) hmangin pilot project pahnih kalpui mek a ni tawh bawk a. Arunachal Pradesh leh Manipur ah 1 km a thui an pingphui ang” a ti bawk a.
Chumai bakah Manipur ah 20 km pinphui tur chu pawm fel a ni tawh bawk a, hna tan vat a ni ang, tiin Shah chuan a sawi bawk.
Shah hian January 20 khan Assam-ah Myanmar ramri pinphui a nih tur thu a lo sawi tawh a. Khatah chuan India sorkar chuan Free Movement Regime (FMG) agreement Myanmar nena an siam pawh ennawn a nih tur thu a lo sawi tawh bawk.
Tuna Shah an ramri pinphui tur a sawi nawn leh hi Manipur Chief Minister N. Biren Singh nena Delhi a an titi dun hnu lawka a sawi a ni a. Meeting neih zawh veleh khan Manipur Chief Minister Biren Singh chuan Centre ch uan Manipur tan thutlukna pawimawh tak a siam tiin a lo sawi tawh nghe nghe a ni.
Ramri pinphui a nih chuan Free Movement Regome (FMR) chu a tawp zui nghal tihna a ni dawn a. FMR hnuaiah hill tribe member tin te India khua leh tui emaw Myanmar khua leh tui te pawh ni se ramri atanga 16 kilometer huam chhunga cheng te chuan border pass neih chuan zalen takin ramri an kan thei a, border pass chu kum khat nungin kar hnih chhung an cham thei bawk.
Free movement tawp dawn
India leh Myanmar ramri bula cheng te chu hnam khat tam tak awmin hmel pawh in ang leh ziarang in ang tak an nih avangin kum 1970 chho atang khan free movement kalpui a ni a, kum 2016 khan pawhsei a ni leh bawk.
Manipur Chief Minister chuan tuna Manipur a chi leh hnam anga intihbuaina May 2023 atanga intan tawh leh nunna 200 chuang chan tawhna chhan berah ramri kana zalen taka tribal hnam te inpawh tawn nasat vangah a puh a ni.
Manipur sorkar chuan FMR hi kum 2020 khan Covid-19 pandemic denchhenin a lo titawp tawh a. September 23, 2023 khan Manipur Chief Minister Biren Singh chuan Ministry of Home Affairs (MHA) chu India-Myanmar ramri a FMR chu titawp turin a lo ngen tawh bawk.
Mizoram leh Nationalist Socialist Council of Nagaland- Isak Muivah (NSCN-IM) te chuan FMR tihtawp chu an duhlo thung a. Centre chu Naga hel pawl group lian ber Centre nena kum 1997 atanga inkahhaina nei tawh NSCN-IM te nen inbiakna nei lai mek an ni bawk.
NSCN-IM te chuan thuchhuah siamin ramri pinphui chu an duh loh thu sawiin ‘kan ramah chhungkua kan nihna anga kan rights bawhchhiat kan remti lo’ an ti.
Mizoram leh Nagaland chuan ramri pinphui duh lo viau mahse Manipur BJP sorkar chuan Centre a BJP kaihhruai sorkar chu an kar reng thung