A tum khat nan global warming chuan kum khat chhung tawpin 1.5C a pel ta tiin EU climate service te chuan an sawi a.
World leaders te chuan kum 2015 daih tawh khan long-term temperature chu 1.5C a pelh loh nan hma an lo la tawh a, chu chu nghawng chhe tak a neih loh nana tihmakmawh a ni.
Tunah erawh a tum khat nan kum khat chhungin 1.5C a pelta a, chu chuan ‘Paris Agreement’ a bawhchhia tihna a ni chuang lo chungin khawvel in lumlam a pan zel dan erawh chhinchhiahtlak a ni thung.
Khawvel ram hrang hrang tena carbon emission an tihtlem zui zel erawhin khawvel lum zual zel tur chu nasa taka ven theih a ni tiin scientists te chuan an sawi thung a.
“Kum khat chhunga average a laka 1.5C pelh chu chhinchhiahtlak a ni” tiin Prof Liz ventley, chief executive, Royal Meteorological Soceity chuan a sawi a. “Kawng dik lova kal chhinchhiahtlak a ni a, eng nge kan tih tur kan hria” tiin a sawi.
Long-term warming ‘pre-industrial’ level 1.5C pelh tir loh chu tum ber a ni a. Industrial level intan hnu atang khan mihring ten fossil fuel an hmang nasaa chu chu climate change thlentu bera ngaih a ni.
Kum 2018 khan UN report chhinchhiahtlak tak chuan climate change chuan heatwave turu tak, sea-level tihsan leh wildlife hlohna nasa tak a thlen thei tiin an lo sawi tawh bawk.
Mahse temperature chuan san lam a pan zel niin EU’s Copernicus Climate Change Service te chuan data an neih an zirchian atangin an sawi a. February 2023 atanga January 2024 inkar khan 1.52C a kai tiin an sawi.
Chu chu thil mak a ni hauh lo va, January kha a zawn zata thla riat chhung a lum ber thla a ni chiah bawk a. Science group pakhat Berkeley Earth te chuan kum 2023 kha pre-industrial level 1.5C aiin a sang zawk an ti a. Science body dang Nasa te ang chuan thla 12 kalta kha 1.5C hnuai deuh chiahah a awm an ti ve thung.
Hetianga science body tena tehna in ang lo hret hret an neihna chhan hi global temperature tehna chu kum 1800 hnulam atanga chhut vang niin teh fo pawh a nih ngailoh vang a ni.
Mahse science body tena ngaihdan thuhmun an neih chu khawvel lumna chu nasa tial tialin hun pawh a awh rei dawn tih a ni thung.
World sea surface chuan a san ber lai a tawng tawh bawk a, chu chuan nasa takin harsatna a thlen zui thei dawn niin scientist te chuan an sawi bawk.
Long-term warming trend hi mihring te chetlakna velin a hrin a ni a, a chhan bulpui bera ngaih chu fossi fuel niin fossil fuel hal chuan khawvel tilumtu gas heng carbon dioxide te a pekchhuah nasat vang a ni.
Chumai bakah natural climate-warming phenomenon El Nino chuan air temperature chu a ti sang zual bawk a, mahse, El Nino in a tihsanna hi chu 0.2C ang vel chauha ngaih a ni thung.
Global average air temperature chuan kum 2023 kum chanve hnu lam El Nino intan hnuah 1.5C chu nitin a khum char char anga ngaih niin kum 2024 ah pawh a la khum chhunzawm zel a ni. El Nino hian thla eng emaw chen a la awh dawn a, chumi hnuah chuan global temperature chu a ngelnghet deuh tur leh tlahniam hreta 1.5C hnuai chiah velah a awm theih beisei a ni bawk.
Mahse mihring chetlakna avanga temperature sang chu a nasat zel chuan leh hmalakna chhinchhiahtlak a awm lo a nih chuan kum reilote hnuah temperature chuan san nasat zual a pan dawn tia sawi a ni a.
“Greenhouse gas emission tihtlem nasat hi global temperature tihhniamna awm chhun a ni” tiin Samantha Burgess, Deputy Director of Copernicus chuan a sawi.
Tuna emission pekchhuah ang reng hi chuan 1.5C chu single year ang mai ni lo long-term average a khumna chu kum sawm hnu velah a thleng mai dawn tiin scientists te chuan an sawi a. Climate change nghawng chu nasa zual zelin extreme heatwaves, khawkheng, ram ngaw kang leh tuilian nasa lutuk khawvel hmun hrang hranga thla 12 kaltaa thleng kha a aitechhinna chauh tiin an sawi bawk a.
Greenland leh West Antartica Ice-Sheets te chu a pan tial tial a, a kehdarh a nih chuan global sea-level chuan a san phah dawrh dawn tiin scientists te chuan an sawi bawk.
Mahse khawvel chuan hmasawnna nei zelin green technology heng renewable leh electric vehicles te uar sauh sauh a nihna chuan beiseina sang tak a siam mek thung a. Green technology lama intlansiakna leh hmasawnna zel chu beiseina siamtu a ni.
Get real time updates directly on you device, subscribe now.
Prev Post
Next Post