Eng nge Mpox? A darh zau zual zel

World Health Organization (WHO) chuan Africa-a mpox leng mek chu public health emergency of international concern tiin a puang a. He natna inkaichhawn awlsam tak hi tun hma chuan monkeypox tih niin Democratic Republic of Congo-ah mi 450 nunna a la der tawh a ni.
Eng nge mpox ni a, eng tin nge a lanchhuah?
Mpox hi smallpox te nen virus family khat niin mahse hlauhawm lo zawka ngaih a ni thin.
Ransa atanga mihringa inkaichhawn niin tunah erawh mihring leh mihringah inkaichhawn awlsam tak a ni ta thung.
A tirah a lanchhuah dan chu khawsik, lu na, vung, hnung na leh tihrawl nate in a lang chhuak thin a.
Khawsik a reh hnuah pangtibawl vakin a zui thin. A tirah chuan hmaiah bawl a insiam hmasa ber a, a hnuah taksa bung dangah a bik takin kut leh kephahah te a taidarh thin. Taksa bawl chu a thakin a na em em bawk a, a inthlak danglam fe hnuah a khir zui ta thin a, a khir chu a tlak hnuah ser a siam zui ta thin a ni.
A natna hi amahin a reh mai thei bawk a, chuti tur erawh chuan ni 14 atanga 21 te hun a mamawh thin a. A thenah chuan hlauhawm tak niin a bik takin naupang lamin an la na zual thin a. A tuar na deuhah chuan taksa pum, a bik takin ka chhung leh mit bakah serhah te thleng pawhin a awm thei thin.
Mpox darh mekna ram?
Mpox hi West leh Central Africa a tropical rainforest a thingtlang khua kilkhawr a bik takin Democratic Republic of Congo (DR Congo) ah te kum tam tak chhung awm tawh a ni.
Heng lai region-ah hian kum tinin mpox vang hian mi sang chuang fein tuarin mi za telin nunna an chan reng thin a, a bik takin naupang kum 15 hnuai lamin an la na zual a ni. Tunah hian DRC leh a thenawm ram hrang hrangah mpox hi a darh zau zel a. Burunsi, Rwanda, Uganda leh Kenya ah te pawh a leng darh mek a ni.
Mpox hi chihnih awmin – Clade 1 chu hlauhawm zawk niin a hlauhawm lo zawk chu Clade 2 tih a ni. Clade 1 virus hian tun hnai kum tam tak chhungin DRC-ah nunna a la nasa hle tawh a, a la darh mek zel bawk a. Clade 1 hian puitling aiin naupang a nghawngna zawk bawk.
Tun hnaia ngaih tithalotu chu nikum atang khan mpox variant thar leh hlauhawm zawk Clade 1b leng mek chu a ni. Mithiamte chuan Clade 1b chu inkaichhawn awlsam zawk leh hlauhawm zawk tiin an sawi.
African Centres for Disease Control and Prevention (CDC) te chuan mpox infection 14,500 chuang awm mekin kum 2024 ah July thla thlengin nunna chan 450 chuang an awm tawh a ti a. Chu chu kum 2023 nena khaikhin chuan infection punna chu 160% niin nunna chân tamna pawh 19% lawih a ni bawk.
Kum 2022 khan mpox vang hian public health emergency puan a ni tawh a, puanna chhan kha Clade 2 vang a ni. Khawvel ram hrang hrang 100 chuangah a leng darh hman a, Europe leh Asia te pawh a thleng hman a, mahse, vaccine hmanga thununin a awm hman thung a ni.
Mpox inkaichhawn? Mpox hi a kai ten awlsam takin mipat hmeichhiatna hman, vun intawk leh hnai taka intawngkhum leh thawk hmangtein a inkaichhawn mai theih a.
Virus chuan vun emaw respiratory tract emaw mit emaw ka leh hnar atangin taksa a lut ta thin a ni. Hei bakah hian virus awmna thil bedding, thuamhnaw leh towel te khawihin a kai mai theih bawk. Mpox kai ransa zâwng, sazu leh thehlei te khawih hmang pawhin inkaichhawn theih a ni bawk.
Kum 2022-a a darh vak tum kha chuan mipat hmeichhiatna atanga inkaichhawn ber a ni thung a. Tuna DR Congo a darh vak pawh hi mipat hmeichhiatna kaltlanga inkaidarh a ni bawk.
A kai thei dinhmuna ding zual te?
He virus kai hnaiha awm te a bik takin health worker leh chhungkaw member te chu dinhmun derthawng ber ber an ni a. Puitling zinga mipat hmeichhiatna kaihhnawih chu he natna darhna chhan bera ngaih a ni.
Mithiamte chuan naupang zual te chu an immune system la insiam mek chauh a nih avangin an dinhmun a derthawng ber tia sawiin a bik takin nutrition lam tha lote chuan he natna hi an tuar lo tlangpui bawk.
Chu mai bakah naupang te chuan tun hmaa kum sawm li vel kaltaa smallpox vaccine pek ang te kha an la ve hman lo va, chuvang chuan an dinhmun a derhtawng bikah an ngai a ni.
Immune system chak lote chu he natna kai thei awlsam ber ber an ni bawk a, nu nau pai lai pawh dinhmun derthawng awm zingah an tel bawk a. Mithiamte chuan kut silfai that chu tihmakmawh an ti bawk.
Mpox kai te chu an kai tih hriat hnuah dah hran tur ni bawkin WHO te chuan mpox kai tawh te an dam hnuah kar 12-ah pawh mipat hmeichhiatna an hman dawnin condom hmang turin an ti bawk.
Mpox vaccine?
Vaccine chu a awm a, mahse dinhmun derthawnga dingte leh a kaite nena inhnim hnai ber ber te lak phakah a awm rih lo thung. Vaccine mamawh te pek vek tur mamawh tawk a awm lo tih a ni bawk a. WHO chuan tun hnaiah drug manufacturer te chu emergency-a hman atana mpox vaccine siam chhuak chak turin an ngen a ni.
Africa CDC in khawmualpui puma public health emergency a puan takah chuan sorkar te chuan tangrualin medical supply tam leh tha zawk te hri lenna hmunah an pek luh theih beiseina a awm ta thung a. Khawvel huap anga hmalakna a chak loh chuan Africa khawmualpui piah lam thlenga a darh theihna a sang hle a ni.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More