Rev Dr Ramengliana
Pathian thu hriatna lama Mizo thangthar chhuan hnih/thum lo kaihruai tawh Rev Dr Chuauthuama leh Rev Dr H. Vanlalauva ten kan inrin hmain min chawlhsan thut mai a. Suntu an tamin a bik takin Pathian thu ngaihsak miten an ui zual awm e. An hnung zui zo an vang pharh mai thei a ni. Hetih lai hian hmanni lawk July 14, 2025 khan Los Angeles, California-a Pastor ropui John MacArthur Jr., Krista mihrang huaisen leh kut chhuak ngah em em mai chu kum 86 niin a lo liam ve leh ta. Khawvel hi kan kumhlunna hmun tur a nih loh avangin hetiang hun hi chu thleng tur a ni reng a. A lo thlen meuh erawh chuan an hlutzia a chiang zual thin.
Pastor John F. MacArthur (1939-2025) chu
Kristian lehkhabu English-a chhiar thin chuan John MacArthura an hre deuh vekin a rin awm. Lehkhabu tha tak tak 150 chuang a ziak/buatsaih a. Chung zingah chuan chhiar hlawh tak tak a tam mai. MacArthur Study Bible (1997) phei chu copy maktaduai 2 aia tam ngawt zu hralh tawh a! Thuthlung Thar bu tin commentary a ziak vek bawk a. Thupui pawimawh deuhah chuan lehkhabu a ziak deuh vek mai! Grace Community Church, Los Angeles -ah hian Pastor hna kum 56 chhung a thawk a. Lehkhabu mai piahlamah tunhmain cassette tape, tunlaiah youtube leh an website gty.org lamah te a kutchhuak hmuh tur a tam khawp mai. Ani hi chu a huai a, a chiang a, Bible tana zirtirna dik a ngaih pawimawh em em avang hian ringtu tam tak ngaihsan a hlawh lo thei lo a ni.
A lehkhabu zinga lar ber chu The Gospel According to Jesus (1998) hi a ni e, an tia. He bu ringawt pawh hi copy 1,000,000 chuang an hralh tawh a ni awm e. Zirtirna thenkhatin, Isua chu Chhandamtu atana rin a tawk, Lal atana pawm kher lo pawhin chhandam a nih theih, tia an sawi thin dik lohzia a hai chhuahna a ni a. A masterpiece a ni hial awm e. Hemi chhunzawm nan leh sawhngheh nan The Gospel According to the Apostles leh The Gospel According to Paul tih te a ziak leh a. Chhiar manhla tak tak an ni. Kan ramah ngei pawh mi thenkhatin ‘Kan sual kan sim kher a ngai lo, Isuan min simsak zawk!’ tia an au thin te pawh kha heng lehkhabute hian a lo chhang hneh hle awm asin. Mizo Kristianna-in Isua Kristian rin chu amah Lal leh Chhandamtu atana pawm, kan lo ti mai hi a lo tha khawp mai.
Reformed/Calvinist mihrang
John MacArthur-a pa hi Baptist Pastor a ni a, ani erawh chu a inti-Baptist chhunzawm tehchiam lem lo a. A enkawl Grace Community Church hi 1956-a First Presbyterian Church of Hollywood tia an din, a hnua pawl tih bik nei lo ‘Independent’ niin an insawi. A chhandamna a sawi dan kalhmangah ‘strong Calvinist’ a ni a, baptisma chungchangah erawh chuan Baptist tih danin puitling, hnim phum khera baptisma chantir hi an kalpui dan a ni. Chuvang chu aniang ‘Reformed-Baptist’ tiin an sawi thin. Kohhran lian tak Pathianni apianga mi 8000 vel inkhawm thin an nia. Hmun khata Pastor hna thawk rei pawl tak a ni awm e.
Kan sawi tak ang khian MacArthura hi chhandamna chungchangah ‘strong Calvinist’ tih theih a ni a. Engkim chunga Pathian thuneihna, Pathianin amah ringtute a ruatlawkzia, Chhandamna mihring thiltih that avanga neih theih a nih lohzia, Chhandamna nghehzia, ang te hi a zirtir vek a, a ‘champion’ nasa hle a ni. Reformed zirtirna ngaina tan chuan ‘hero’ pakhat a ni lo thei lo. Mak angreng deuh chu ‘Reformed/Calvinist’ nih tum reng vang leh chumi zirna background neih avanga lo ni ta a ni lo va, “Chutiang zirtirna tuipui chu an awm tih pawh ka lo hre em em chuang lo va, Bible ka zirin chhandamna chungchanga a zirtirna chiah nia ka hriat avangin ka zirtir ve mai chauh a ni,” tiin a sawi. Reformed theologian leh Calvinism tilartu ber pakhat RC Sproul nen an inkawp thain an tang dun tha hle thin a nih kha.
Thlarau hnathawh leh thilpek lam chai nasa
MacArthura lar chhan tak pakhat chu Charismatic/Pentecostal rawngbawlna leh thurin ang chi a beih nasat vang hi a ni a. Kum 1992-a chhuah Charismatic Chaos phei kha chu chhiar leh sawisel pawh a hlawh nasa hle a ni awm e. Kum 2013 khan khati lam tho Strange Fire tihin a chhunzawm bawk a. Tunlai khawvela Thlarau Thianghlim hnathawh nia kan chhal leh heti zawnga rawngbawlna leh rawngbawltute chungchang hre chiang duh chuan chhiar ngei chi a ni. Keini angte hi chuan MacArthura ngaih dan hi kan thlawp viau a ni. Chanchin |ha fir, bumna leh tihderna awm lo, a phawvuak leh a haw haw lam ni lo, mahni inphata Pathian Thu ring ngam leh thu awiha nun a duh a ni ber mai. “Thutak chu kan duh zawngin kan thut bet a, thurin chu kan hlimpui thilin kan palzut a, thil nihna dik tak chu kan duhthusamin kan hliah bo thin,” a ti.
MacArthura hi chuan huaisen takin tunlai khawvelah thilmak tih theihnate hi pek bik an awm tawh lo, a ti hmiah mai. Hei hi tun hma atanga Reformed ngaih dan pangngai a ni awm e. A chhan pawh ‘sign gifts’ an nih avangin Bible an khawr pum hma khan a pawimawh a, tunah erawh chuan Bible-ah Pathian inpuanna kan neih tawh avangin mamawhna a awm tawh lo, a ti mai. Pentecostal hovina Thlarau Thianghlim khah chhinchhiahna anga tawnghriatloh an ngai hi a haw hle bawk a. Zawlnei hrilhlawkna tih velte phei chu hnawl hneh tak a ni. Pathian Thu, Bible khawpkham tawk lohna niin a ngai thin. Prosperity Gospel an tih mai – ‘Word of Faith’ leh ‘Health and Wealth Gospel’ hriltute phei chu ‘Gospel Suak’ hriltu angin a sawi bawrh bawrh thin.
Bible ngaisang lawr
Miin John MacArthur Jr -a Pathian thu zirtirnate hi a pawm emaw pawm lo emaw, a hnawl theih miah loh chu he Pastor hian Bible hi a dah sang em em tih hi a ni. Kohhran Siamthat hun laia Bible tawkzia (sufficiency), thu a neihna (authority) an lo sawi thin chu a pawm bur mai. A chang chuan a approach hi a mawlmang mah mah deuh te pawhin a hriat thin. Mahse ani chuan Bible thu, Pathian Thu hi engtik lai pawha nunna thuchah nei, culture inthlak zel piah lama chatuan thu niin a ngai hmiah. A thupui berah pawh “Unleashing God’s Word, One Verse at a time,” (Pathian thu chang tin mal te tea phelh chhuah tur) tih a ni reng a. Hemi kawngah chuan ‘the greatest expositor’ (Bible hrilhfiahtu ropui ber) tih te pawh a hlawh hial. A thawhpui thin Steve Lawsona phei kha chuan ‘Modern Day John Calvin’ tiin chhuang takin a sawi hial.
John F MacArthur Jr rawngbawlna hi a zauvin Pathian Ram tan a thawh hlawk khawp mai. A lehkhabu ziah zawng zawng pawh hi ro a tling a. Kum 1977 khan radio-ah a thu sawite an chhuah tan a, tun hnuah hian TV leh online resource te zawng zawng nen hian khawvel mi maktaduai tel chu a thleng a ni. |awng tam takin an letling bawk. Tunlai khawvel media that tawhnaah phei hi chuan a hma ang deuh thovin a la pawimawh reng dawn a ni. A kohhran kalsan mai bakah a din The Master’s Seminary te, The Master’s University atangte hian Pathian mi tangkai leh rinawm an chhuak zel turah ngai ila. Khawvel pawlawh tak kara hetiang mi ropui leh nghet Pathianin a chher chhuak hi a lawmawm takzet a ni. A rawngbawlna sawiin Christian Research Journal chuan, “MacArthur brings light to a confusing area of modern Christianity,” a ti hial a ni.