Bawlhhlawh Paih Kan Fimkhur Lo

“Páwn lam incheinaah inti changkängin nalh viau mah ila, kan chènna, kan khawtláng, kan tuihâwk luan kawrte a \awpa a hnawk tenawm viau si chuan kan màwina leh kan nalhnate chu eng tihna mah a ni lo.”

R.Zomawia

Office kal tùrin ka insiam a; ka office bag nèn ka chhuak a. Kan step chhuk thlàah ui ek ka rap pherh…
Tuihâwk luan kawr ka en leh, tui bawtawl ruak, thil eina káwr leh bawlhhlawh dang a lo inhnawh khat; tui a tling, a luang Tha thei lo. Ka theih ang angin ka kutin kan Thäm chhuak ta nawk nawk a. 
Bawlhhlawh, a paih lohna hmun tùra paihtu leh dahtu chu tù dang an ni lo; keimahni kan ni. Inchei nalh ringawta, mahni inlâk changkàn tum ringawt hian màwina min pe lo. Kan khawlái enkawl dànah, kan in chhúng leh a vêl kan enkawl dànah kan Tawp hle si. Kan la changkäng tâwk lo hle tihna.
Ran Vulh Kan Inthlahdah: 
Ui kan vulh—zawhte nèn, ár nèn, vawk nèn kan ni nuaih mai. Ui pawh Tha taka kan enkawl thei dáwn a nih chuan kan vulh tùr a ni. Inkhap ngawt theih a ni lo vang. Ui kan vulh chuan Tha taka enkawl kha kan tih tùr a ni. Páwn lamah anmahnîin kan tlattír tùr a ni lo. A neitûte’n kan chhuahpui a nih pawhin kan kài tùr a ni. Kawng láiah, kawng sírah pawh an lo e thei; chûvàngin, an êk thenna lehkha khawng emaw, remcháng eng pawh kan keng ngèi ngèi tùr a ni. 
Mi kawtah te, bathlàrah leh step-ahte ui êk hmuh tùr a la tam hi chuan a mi chëngate kan la changkäng lo a, kan nun a la hniam hle tihna a ni.
Mi dang tána hnawksak leh Tawp taka an awm hi dàn lamah a zualko daih theih a nia. Khawpui chhúnga chènna in bula vawk kan vulh Thìn pawh hi mi dang tán a hnawksak a; chû chauh a ni lo, a rim chhe lutuk kha mí in chhúngah thlíin a beng luh chuan an hrisèlna chenin kan tih chhiatsak tihna a ni.
“Ka ram chhúng aläwm, duh leh ka vulh ang chu...” tìin Tan kan khawh thei, a dik reng. Mahse, an vawk vulh rim chhia khân mi dang nun a tihbuai si chuan an hrisèlna chenin a nghawng thei si a, hei tak hi thil pawi chu a ni. AMC-te’n khawpui chhúng then faina an han kalpui hian eng emaw chen chu a ti ziaawm nìin a lang.
Tui Hawk Luan Kawr: 
Kan khawpui chhúng, chènna in bit tak tak kárah hian tuihâwk luan kawr mümal lo, kawngpui sírah pawh mümal taka siam loh, ruah a lo sùr hleka bawlhhlawh chi tinréng inchhêk khâwm nghâl vak theihna, tui luang Tha thei lo a tam lutuk! Hei hian chhiatna tam tak a thlen thei a ni. 
Chènna in aTanga tui chhe paih chhuahna pawh mümal lo tam tak hmuh tùr a awm. Tui hâwk luan kawr leh tui chhe paihna kan enkawl dànah pawh kan la fímkhur tâwk lo. Bawlhhlawh paihna tùr emaw tia paih mai mai tâwk hmuh tùr kan la tam lutuk. Kawngpui sír kam tuihâwk luan kawra bawlhhlawh paih mai mai tâwk lah bo lo. En rëng rëng pawha bawlhlawh paihna hmun tùr a ni lo tih hriat reng hi a nih vei hlawm nèn, kan pawlawh tláng a ni. Mi tin hi fímkhur Theuh ila, bawlhhlawh then fài hnatláng koh pawh tam tak kan pumpelh ngèi dáwn a ni.
|an Rual A Ngai: 
Fàina leh thianghlimna kawngah hian keimahni Theuh kan pawimawh a ni. Kan chènna in chhúng leh a vêlte hi fäi takin enkawl Thìn ang u. In pakhatah ka léng lût a; an sitting room chu a lo hnawk hle mai. An sofa Thutna tùr berah an thawmhnâw leh thil dang a lo awm hnawk nuaih a; Thut pawh a tuiawm loh thei.  A rim pawh a tui vak lo bawk. Fäi taka kan enkawl hian keimahni tán tho chèn a nuam a; kan kawt vêlte chu—tui hâwk luan kawrte thlenga a fài hian hmuh a nuam a; mi dang tán pawh hmuh a hahdam Thìn a ni. A zahawm hle bawk.
Vàntláng Zun In leh Ek In: 
Kawng síra vàntláng zun in hi kan enkawl uluk lo hle a; Tawp êm êm hmuh tùr a tam lutuk. Vawi khat chu ka zun a chhuak hle mai a; kawng síra vàntláng zun inah ka lût a; zun chi a ni lo; a Tawp lutuk. Mihring êk a lo awm niaih nuaih mai! Ka luak lo chauh a ni. 
Engati nge vàntláng zun in heti êm êma kan tihTawp Thin mai le! A ti Tawptû hi tù dang an ni lo, keimahni bawk hi kan ni si a. Vàntláng zun in tam tak hi an siam duhdah hle a ni. Hma lam kaw huau...in a lo awm...tukverh an lo hawn phei chuan zun ngamna chî pawh ni lo. Zun in kawngkhàr chhe êm êmte hmuh tùr a la tam. Zun in hi a la tam tâwk lo hle bawk. Vàntláng êk in phei chu a tam lo hle lehnghâl. Zun in awm reng sî, kawng sir ualáu tâwka lo zung kawh tur tur hmuh tùr an la awm rengte hi kan changkàn lohzia ti langtu a ni.
Fai, Thianghlim Hi Pathian Duh Dan A Ni: 
Fài leh thianghlimna hi Pathian an teuhna ber tìin an sawi Thìn (Cleanliness is next to godliness). Kan Pathian hian thianghlim a duh, fài a duh. A mîte hian fàina kawng leh thinghlimna kawngah theihtawp i chhuah ang u. Kristian ram chu kan fäi tùr a ni. Kan thianghlim ngèi ngèi tùr a ni. Kan rilru a changkàn chuan páwn lam lan chhuah dànah pawh kan changkäng ngèi ngèi dáwn.
Hmänah khán Pu Buanga khân Mizote chu hnam bàl min ti a nih kha. “Khawvêla hnam ka hriat tawh zínga hnam bàl ber an ni,” a ti. “Sâpho vawk vulhte chu Mizo naupangte áiin an fäi zâwk,” a la ti ta deuh deuh. (Nilai Zàn bû 2009). Khâng hun lái khán Mizote chu Tawp min lo ti viau a nih pawhin a àwm tho mai. Tünah erawh chuan khawvêl ram changkäng kan hmù, kan hria; lehkha thiam tak tak kan awm tam tawh; kan fäi tawh tùr a ni. Kan thianghlim tawh tùr a ni. Keimahni hi inti changkäng viauin hawi sáng viau mah ila, kan khawpui kawtlái te, kan chènna in leh a chheh vêl leh kan tuihâwk luan kawrte hi a la Tawp chhúng chuan eng mah kan ni lo. Kan la changkäng tâwk lo tihna mai a ni.