RK Dawla
Mb 9366095658
1. 2025 hian ruahtui kan dawng tha a – kan dawng tam a, kan dawng rei bawk a. Hei vang hian tuihnâ leh leia hnâwng châmbâng a la tam tha a, tun ang December thlaah pawh. Chutih laiin khuhtu thilto nei tha lo te, soil texture fuh lo leh leia organic matter tam lo leilungah chuan, a khawro tawh viau thei thung. Engpawhnise, Mizote hi kan hnam naupan deuh vang nge, thil rei leh tlo tur hi kan hisâp lutuk lo fo thin a. Hetiang rilru pû kan la tam avang hian, kum hnih khat chhunga lehlan mai theih leh ramngaw thiata bultan that fova thlai chin kan la bansan hlei thei lova. Kan rilru a hmanhmawh thin avangin kan teirei peih lova, hmasawnna ruangâm kan thlirna pawh ‘lang nghal thuai’ ang chi kha a ni fo thin. A àwm viau e – mihringte hi chu ‘kum 100 tling lo’ daih tura duan kan ni a, kan leilung leh khuarel thilte hi chu kum sang tam tak daih tura chher leh duan kha an ni miau a. Kan danglam ve êm bawk a. Chutih rual chuan, inthlahchhawng zel kan ni a, kan tu leh fa lo la awm turte hmakhua thlir tela ngaihtuahna leh chêtvelna kan neih a tul hle a – hnam upa zawkte tihdan entawnin. Chuvangin, farming system-ah pawh MLA term khat daih mai lo deuh, tu leh fate rochun tlâk hmunhma kan din a pawimawh hle a. Chutiang atân chuan SUSTAINABLE FARMING an tih hi a tul ta a. Tlo leh daihrei mai ni lo, kawng chi hrang hranga hlâwk tam zawk tura farming kalpui kha SUSTAINABLE FARMING chu a ni ber a.
2. Kan sawi fo thin a, Sustainable Farming kalpui tur hian pawimawh hmasa ber chu ‘sustainable mindset’ kha a ni a. Sawrkar anga kan hmalakna chi hrang hrangte han ngaihtuah lêt pawh hian, sum leh hun tam tak sênga infrastructure kan din ni si, hluihlawn tâk mai mai kan ngah hle. Aizawl leh khawpui lian dang chhunga kan inbenbel dan en pawh hian, suatainable mindset a awm lo hle tih a lang chiang viau àwm e. Thingtlang lamah pawh, khawvela farming method upa ber leh thing ber – jhumm (slash & burn) kan la sim hlei thei lo. Tichuan, Kristian tam êm êmna ram, khawvela inkhawm zing berte ramah hian, sustainable mindset mai ni lo, sustainable thlarau kan chan a pawimawh ta riau a. Kan mindset hi a pet-lâwr êm êm, hei vang hian kohhran leh pawl chi hrang hrang pawh kan ngah phah niin a lang. Population kan thawl ang chiah hian, kan thluak pawh hi, hnam dangte ngaihtuah chuan, a thâwl a, kan hmasawnna pawh a satel bik a nih duh hmel riau a. A thuhrimin, Mizote kan tawng muan dan êm êmte hi ngaihtuah tham a awm – kan khawlai kal muang lutuk nên hian. Chhungrilah min turtu, hmanhmawh chhan tur kan nei lutuk lo thin nge, kan muang riau a. Social media/Internet kaltlangin hnam dangte khawsak phung leh tawng chenin kan hmu teuh thei tawh a. Han ngaihtuah kual vel ta ila, Mizo nawlpui kawngkal aia muang leh Mizo nawlpui aia tawng muang sawi tur engzatnge kan neih le? Kan ni tin nunah pawh hian a chiang àwm e – Mi tawng muang tak pawh hi kan hmanhmawh deuh chuan, kan sawi zung zung a. Khawlaia ke-a kal hne hne-te pawh hi, tlai an hlauh deuh chuan, an kal sawk sawk ve tho. Engatinge, kan normal hi a muan êm êm deuh vek mai tih hi zirchian tham a ni riau!
3. Kan tawng leh ke-a kawng-kal a muan tlangpui avang hian, hnam fimkhur, rilru nghet leh bawh sual ngai lo tak kan ni chuang hauh si lo! Thil tha lo lamah chuan kan rangin, kan advance êm êm lawi si! Tunhnaiah sawrkarin, a hnathawkte tur hmanhmawh nân Ofis kai hun mumal neihtir a tum a, thil lawmawm tak a ni. Mahsela, 5G era-ah hetianga tan lâk kan la ngai chauh mai hi, khawvel dangte ngaihtuah chuan, Zoram khawvel hi a zahthlak lek lek thei ang. “Man is a social animal” tih hi khawvel hnam zawng zawngah a tidik pawl tak kan ni hial ang tih khawpin – social-na tur pawl kan ngah êm êm a. Chutiang pawl chi hrang hranga inhmang tamte chu society-ah FAK kan la hlawhtir kawkalh a! Kan va muang tak êm! Nihna ngah hi mihring tha tehna tur a ni lo, mawhphurhna hlen tha zawk hi mihring tak tak…zâwk a! Hnam ropuite u, harh a hun e…