EIGHT SCHEDULE

Mahmuaka Chhakchhuak

March 9, 2026, Thawhtanni-ah khan Education Minister chuan Mizoram Assembly-ah official resolution “Eight Schedule of the Constitution of India-ah Mizo tawng hi telh tura hmalak ni rawh se” tih chu sawi ho turin a chhawp chhuak a, sawi hona neih a nih hnuin lungrual taka pawm a ni. Education Minister sawi dan chuan NGO lian tak tak: MUP, MHIP, YMA, Mara Youth Association (MYA), Chakma Association, Bru Association, MZP, MSU, Chakma Student Union, Bru Student Association, Lai Student Association, Mara Student Association, Bawm Student Association, Pang Zirlai Pawl, Ranglong Student Association leh Siamsinpawlpi Student Association te pawhin an lo thlawp tawh a, Mizo Language Development Board din pawh Eight Schedule-a Mizo tawng dah a nih theihna tura buaipuitu mumal tak a nih thu a sawi bawk.
Mizoram rorelna sang ber Assembly Session-a 8th Schedule-a Mizo tawng telh lungrual taka pawm a nih thu kan hriat rual hian March 9, 2026 niah bawk hian MZP leh Joint Hnampual Students’ Organization (HSO) hruaitute chuan Aizawl Press Club-ah thuthar thehdarhtute kawmin Eight Schedule-a Mizo tawng dah chu an pawmpuina an neih loh thu an sawi. Education Minister-in NGO hrang hrang a lamchhuahte nen hian Nov. 25, 2025 chawhma dar 11-ah inkawmhona hun hman a niin hetah hian 8th Schedule-a Mizo tawng dah pawmpui thu an sawi loh thu an sawi ve thung a. Minister thusawi leh MZP thu sawi dan a inang chiah lo a, MZP te hian 8th Schedule-a Mizo tawng tel chu an duh chiah lo a ni awm mang e a tih theih a, an duh loh chhan erawh chiang taka hriat a ni lem lo.
Heng bakah hian Pu Lalbiakzama, Assembly Speaker pawhin January 2025-a Patna khawpui Bihar-a 85th All India Presiding Officer’s Conference neihnaah Lok Sabha leh Speaker leh ram hruaitu dangte hnenah thurawn alo thlen tawh a. Mizo Language Development Board (MLDB) hnuaiah “Eight Schedule Study Group” a lo din tawh bawk. Heng bakah hian kum 1991 Assembly Session ah khan pass alo ni tawh bawkin a bawhzui lamah kan chak tawk loh vang a ni mai thei a, a reh vang vang hnuah kuminah pass a ni leh ta a. Mizo tawng hi kum 1975 daih tawhah khan official language atan pawm alo ni tawh bawk a. Chu thu bawk tlawhchhana June 25, 2021-a Pu JC. Ramthanga, Addl. Chief Secretary to the Government of Mizoram, GAD-in thu chhuah a siam thar lehah chuan ‘Mizoram sorkar hnuaia department/ office zawng zawngte chu sorkar hna thawk tam zawk leh mipui vantlang tam zawkin an hriat tur ang chi sorkar thu chhuah (Government instruments, notification, office memoranda, etc) an siam reng rengin Sap tawng leh Mizo tawnga chhuah ve ve thin tur tih a ni nain vawiin thleng hian official lamte hian Mizo tawng aiin Sap tawng an la hmang uar zawk fo a.
Eight Schedule-a Mizo tawng dah luh chungchang hi thil pawimawh tak a ni a, sorkar, pawl leh mimal tinte thawh hona tur thil pawimawh tak a ni bawk ang. Eight Schedule tih awmzia chu India Danpui (Constitution)-ah hian Schedule 12 a awm a. Chung zinga Eight Schedule {Articles 344 (1) leh 351} bik chu India rama tawngte chawikan leh humhalh nana tih a ni. Danpui chuan India rama tawngte hi Eight Schedule hmang hian a humhalhin a chawi kang a, hetianga humhalh bikah hian tunah tawng chi hrang sawmhnih leh pahnih (22) a awm mek a ni. Chung tawng 22-te chu hengte hi a ni a; Assemese, Bengali, Bodo, Dogri, Gujarathi, Hindi, Kannada, Kashmiri, Konkani, Malayalam, Manipuri, Maithili, Marathi, Nepali, Oriya, Pubjabi, Sanskrit, Santhali, Sindhi, Tamil, Telegu leh Urdu-te a ni.
Heng bakah hian Eight Schedule-a telh tur hian tawng eng emaw zat chu beih mek a ni a, chungte chu; Angika, Banjara, Bishnupriya, Bhojpuri, Ladakhi, Bhotia, Bandelkhandi, Chhattisgarhi, Dhatki, Indian English, Indian French, Garhwali Kachachhi, Kamtapuri, Karbi, Khasi, Kodava (Coorgi), Kokborok, Komaoni (Pahari), Kurak, Kumali, Lepcha, Limbu, Mizo (Lushai), Magahi, Mundari, Nagpuri, Nicobarese, Himachali, Pali, Rajasthani, Sambalpuri/ Kosali, Shaurseni (Prakrit), Siraiki, Tenyidi leh Tulu-te hi a ni a.
Eight Schedule-a Mizo tawng tel hi a thatna leh that lohna a awm thei dawnin a lang a, hetiang hian a that lohna tur lam hawia sawina hi han thlir hmasa ta ila;
8Th Schedule-a Mizo tawng telh a nih chuan India hnampuite zingah chhiar tel kan ni tawh ang a, inangkhat vekin India sorkar chuan min enkawl a tul tawh dawn a, chutiang a nih chuan tuna hnam tlem zawkte himna tura India sorkarin min pek special protection dan hi thiah a tul mai dawn si a, Inner Line Permit (ILP) nei lo an back load/ push back chung pawhin khumvar vai leh khum varlo vai hetiang a tam Zoram nuam leh zalenah hian an khawsa mek a ni.
8th Schedule-a Mizo tawng telh a nih chuan zalen taka inneih pawlh kan tam ang a, kan tawng hman a inpawlh dal bawk ang a, tawng a inpawlhsawp tawh chuan a dal tihna a niin a dal chuan tawng original a bo ang.
8th Schedule-a Mizo tawng telh kan nih chuan tribal quota tih tawp a ngai dawn a, Central service kan tlem ang.
Tribal hamthatna zawng zawng hi a tawp vek ang a, tuna Mizoram sorkarin NEC atanga sum a hmuh thinte hi kan chan vek tawh dawn a ni
8th Schedule-a Mizo tawng telh a nih chuan hnam hnufual zawk min rahbehna leh tha lo zawk tam tak la awm thei dawn bawk
A thatna lamah ve thungah chuan:
8th Schedule-a Mizo tawng telh a nih chuan India hnam puite zingah chhiar tel ve kan ni tawh ang a, kan Mizo tawng hi a bo mai mai tawh lo ang. India sorkarin tawng pui (recognized language) dangte nen angkhatin min enkawl tawh dawn a ni
Central service-ah Mizo tawng hi optional subject-ah kan thlang thei tawh ang a, central service tumte tan a tangkai hle ang
Development of Information and Technology lamah kan tawngin hma nasa takin a sawn tawh ang.
India rorelna In sang pahnih; Lok Sabha leh Rajya Sabha-ahte Mizo tawng ngeiin thu a sawi ve theih tawh ang.
Sorkar laipui Ministry of Culture hnuaia din, Sahitya Akademi (National Academy of Letters) hi India rama ziakmite hamthatna atana hma latu leh ngaihtuahtu ber an ni a. Tunah hian Sahitya Akademi hian tawng 24 pawm bik (language recognized) a nei a, chungte chu Sap tawng (English) leh Rajasthani bakah 8th Schedule-a tawng 22-te an ni. Heng tawng hmanga thu leh hla ziakte tihchangtlun leh tihhmasawn hi a tum ber a ni.
Heng bakah hian Film lamah pawh malsawmna tam tak awmin tawngpui 22-te pual bik liau liau hian Best Feature Film thlan thin a ni bawk a, thil dang tam tak pawh sawi tur a la awm. Hetiang a nih vang hian 8th Schedule-a Mizo tawng telh hi thil tul tak a ni a, hmasawnna atana rahbi pawimawh tak a ni. India ram chhunga state leh UT zawng zawngah hian Mizote kan awm veka sawi a ni a, chutiang taka kan awm darh a nih phei chuan kan tawng hi Hnampui tawng ni tur pawhin a inhmeh viau mai thei bawk.

Lehkhabu rawnte:
Vanglaini & The Aizawl Post, March 10, 2026 Thawhlehni chhuak.
ZORAM THLIRVELNA, K. Sachho 2013 Edition, page 109, 110.
Mizo tawng leh 8th Schedule, chhuahtu Mizo Academy of Letters (MAL), 2019.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More