HLUTNA LEH ZAHAWMNA (Nun kawng tluang hrui)

Amtea Hauhnar
Zokhawthlir Run
Tlangnuam Vengthar

Aia upa zawkte zahna aia, aia hausa zawkte zahnain hmun chungnung zawk an chan fo tawhna khawvelah hian, a tute tan pawh mite hlutna hmu fiah thiam turin tehfung leh buklung khai thiam a ngai leh zual ta. Hlutna kan tih chu eng nge nih a, eng tianga hriat fiah chi nge tih hi thluak fim beng sik chunga ngaihtuah fe tham a awm ang.
Chutih rualin mahni chhehvel boruak leh ningkhawng chen hian kan zir chiana kan chik peih a tul fo bawk. Ni chhuak mawi tak pawh hi, alo thlawnin a chhuak mai mai lo a ni tih pawh chhut ngai lo mi kan nih chuan, vawiin hun hi holam takin kan hmang ral thuai mai thin a ni. Khawvel hian a hnena eng mah hlan nachang hre lo mihring chu eng ruai a hlan let bik lo.
Kan thil thlir liam satliahte hian hlutna hlu tak an nei fo a, eng he hua kan ngaih loh thilte hi tangkaina neia thuam ruk an ni tih hi kan hriat a ngai. Kan chik lem loh lung thenkhat hian, lunghlu leh rangkachak an pai fo va. Roh nachang kan hriat loh thing leh ramhmulahte ngei pawh hian, hriak rimtui leh damdawi chenin phum ruk an lo ni leh zel a. Heng thil, belhchian tul pawha kan ngaih loh hi a zir chiangtu erawh chuan a nihlawh phah fo thin. Hringnun formula hi algebra ang deuh a ni a, a man thiam chuan mitkhap kar lekin a dikna hi an chawk chhuak zung zung mai a. Kan man fuh loh laklawh tawh chuan kan fail ni tin leh mai thin a nih hi maw!
Engkim mai ngaia neih a, a hlutna chhut ngai lo mi chuan mahni hlutna tak ngial pawh a man lo va, awmze nei miah lova intlak ralin a hringnun chu lolam takin a hmang ral mai thin a ni. Hei hi kan hriat reng a tul fo thin. I kianga awm mek pawh kha ngun taka i en a, chik taka i chian a nih ngat chuan, hlutna hlu tak nei a ni tih i hrethiam ang. Lunghlu ngei pawh hian a enna chhuah turin eng chhete tal a duh ang hian, amah avang chauhva hlu i ni tih inhria ang che. Thufing pakhat chuan, “Midangte hlutna chhim ve tur chuan midangte tan kan hlut hmasak a ngai thin” a tihte hi dik deuh a sin! Khawvelah hian miten hre ve se kan tih ai hian, keini aia fing var zawk, kan hnemhnanpui tur leh kan tana hriat ve awm mi hretute hi an lo tam daih zawk. Fin leh varna kawngah hian a ber kan ni lo va, kawi tinah hian min daikhalh theitu a pui hi an tam khawp a nia.
Hmelthate hmelthat chhan chu hmelchhiate vang mai chauh a ni a. Hausa ten hausa hming an put chhan pawh an aia retheite vang bawk chauh a ni. Mi vantlang nihte hi zah duh hauh loh tur, he khawvel mihring tluklehdingawn riat chuang lai awmnaah hian Pathian hian mi naran a nia a siam tam ber ni, chung zinga lo tel ve chu thil zahthlak teh chiam a ni lo ve!
Sum leh pai leh hausakna te hi zahawmna tehfungah hmang ngai suh. Heng thilte hian an sal beh leh thluak an suk sak tawh mihring chu an dam chhungin an thunun a, zalenna an pe tawh ngai lo tih hria ang che. Chutiang mi chu nuamsain eng ang pawhin awhawmin lang mah se, nun inkharkhip chhunga khawsa a, midangte tana tukverh leh kawngka hawng ngai lo an ni a. Mite hlutna hrethiam duh lo leh an hlutna zar pawh midangte zo tir ngai lo an nih avangin, hreng chhunga khung beh saltang khawhar nen an dang lo. An inkharkhipna kawngka leh tukverh vek chuan anmahni chu thawpikin a siam leh thin. Hetiang mite hi alawm nun hahthlak neitu chu ni! Nang chu i ni ve lo va, i kianga awmte tan khan i hlu a ni.
Mamawhtute tana ban phak ni tur hian tingtang thuawih thei ang maiin, min tumtute thu ang ziaa rik ve zel a ngaih chang a awm thin. Chu chu tlawm thlakin lang mah se, beng titlaitu rimawi tluk zeta hlu nihna a ni fo thung. Chuvangin, heng thilte hi tlawmnaah ruat thlazen suh. I tlinga i tlak ve a nih phawt zawngin, mite tana khuangpui zaidam leh khawn hlawh seki nih hi hnial suh ang che! Mahse, i hlutna an hmuh fiah thiam theih nan erawh intlawhkhalh ve tlat tho la, he ti hian i hrilh nawn fo thin dawn nia,
“Thawm mawi chhuah turin min tum la, i tan rimawi ka ni ang. Mahse i tana ngaihnawm ni tura min duh chuan, duhdah takin min tum hauh suh ang che aw” i ti ve tlat dawn nia.
Chutih rual erawh chuan, an tana i hlutna hrethiam duh hauh lote bulah i hun tha khawh ral lo la, chinghnia leh sihalte chenna hmuna in ropui din ai chuan nangmah ngaihlutute kianga rap in chhawl buk satliah sual thluk mai mai pawh a thlanawm zawk a ni tih hi vawng reng rawh. Mi tin hian hlutna leh zahawmna kan pianken sa vek a, chung thilte chu inzahtawnsak tur leh inpuichhuah tawn fo tura duan kan ni.
Zahawmna hi hausakna hmanga teh chhuah chi a ni lova, sum leh pai hi thawh chhuah tam leh tam lohvah ni lovin, a thawktuin a thawh chhuah danah a innghat thui zawk tih hi hriat a tha. In leh lo thate leh lirthei man to tak takte hian ken tel eng emaw zah a nei a, chung zingah chuan zahawmna pawh hi a langsarin a chungnung lurh lurh khawp mai. Mahse, a famkimna tehfung erawh dikna leh rinawmna hi a ni. Dikna leh rinawmnate hi dinhmun zahawma mihringte hlangkai turin tui leh leitha ang an ni a, zahawmna hi an zara lo ding chhuak, an hrai tlei leh an chawm len a ni. Chhul khat chhuak, then hran theih loh lungthu pathum an ni. Heng thil pathumte hi kan hmuh thiam hunah chuan ngaihsan tur dik tak pawh kan thliar thiam leh zual tawh ang.
Tlangval rethei ve tê mai chu a nitin danin a rawn inhlawhfa a, kan thlir liam mai a. Veng khat awmthei deuh fa nikhat a rawn inhlawh ve a, kan ngaisang bik tlat. MLA pakhat chuan a tukchhuak fuh deuh tumin gas bur a pu ve a, a thlalak chu social media lamah a viral nghal. Doctor zirlai chawlh la in bawlhhlawh a paih a, kan han ngaisang khawp a, hahipin kan sawi leh a. |halai inkhawmah thusawina hun kan papek nghal zung zung bawk. Biak in chhung kil khata nula vantlang ve mai lam darh darh ai chuan neinung fanu lamin fel tih leh Pathian tih ta bik riau nih a hlawh leh bawk.
Zahawmna tehfung atana hausakna kan hmang fo te, ngaihsanawm kan tih zawng khaikhinna buklungah mi neinung zawkte bawk an buk a rit ziah mai hian mi tam takte thinlung dawrawm tawhzia a tarlang a; a mualpho zui nghal bawk a ni. Zahawmna chu eng nge tih leh tu nge ngaihsanawm chu ni ta le? Ngun takin lo chhut ve ta che? Lang lo ruama biru, belh chian tlak loh thinlung chikchet dawl si lo hian tlang hriata than mawi nan rawng mawi a duh tam thin!
Heti hian ka ngaihtuah fo thin. An laka beisei let tur awm miah lote kan dawnsawn dan leh an chunga kan rilru put hmang hian kan mize dik tak a tar lang thin a. “Mihring chu thuneihna pe la, a mize dik tak a lang chhuak ang,” tih a nih angin thuneihna chhe té atang hian thuneihna sang zawk nei tura inpeih lote hi an hriat mai thin a ni. Mahni hnuaia lengte chunga hlei lêna, bei let ve thei lote laka inlulin ching mi chuan chan tha chang rih mah se, a hliam takte thinlung natna belh khawm aia nasa zawk hliampui tawrh ve a hmabak a ni.
Hmanraw inang reng pawh hi a hmangtu azirin a hmanna a danglam a. Mimawl kutah meitalh hlan a nih chuan, khaw êngah pawh vahchap hal tur a zawng ruai a. Mifing hnenah chuan meichher alh vanglai pawh pek ni mah se, a tihmih dan tur kawng a dap nghal thin.
Kan kuta thuneihna, chanvo leh mawhphurhnate hi kan malsawm dawnte an ni a. A petuin dawng tlaka min ngaih avanga chelh ve mai kan ni. Chhan tha tak avanga a thu a zûk leh mai a nih chuan keimahni cho chhuah a ni ang!! Chuvangin, tlawmna hi a tlo a, mawlna meuh pawh a hmang thiam chuan finna-ah a chantir thin. Intihzahawm hi hranpain a ngai lo va, zahawmna chu ho têin kan hlawh chhuak thei reng a ni. Mahse, zahawmna kan zawn reng rengin hawi sang suh ang u aw, kan rap palh hlauh ang e. A awmna a hniam a nia!
Tu mah hi hnuaihnung bik kan awm lo va. Eng hna mah hi a thawktu azir zelin hna hnuaihnung a awm hek lo. Eng hna pawh a thawktu tan a pawimawhin a hlu em em vek a ni. Hriau hmanna turah ngunhnamin hlutna a nei lo, hriau aia a hriama a len zawk teh lul nen ti raw? Thuam mawi tak thui tur chuan, tê-in sin zawk hle mah se, ngunhnam sei tak ai chuan hriau te reuh te hian thil a ti thei zawk a ni. Chuvangin, eng hna pawh thawk la, mahni inhmu hniam ngai hauh suh ang che.
Kan awmna hmunah theuh hian hlutna sâng tak nei tur leh, midangte zah thiam a, an hlutna leh zahawmna hmu thiamtu ni tura duan kan ni e.