KAN PM A NGAWI RING BER MAI

By Rev Dr Ramengliana

Manipur buaina chuan thla thum zen zawn a awh ta. Reh lam lah chu a la pan chuang si lo va, a pawi hle mai. |henkhat chuan he buaina hian hmasawnna kawngah Manipur state hi kum 20 velin a hnuk let dawnin an sawi. Tunah hian remna pawh lo thleng ta se ngai awh leh turin hun duh rei ngawt ang le. Buai that lohzia leh tu tan mah a hlawk ber lem lohzia hi zir chhuak hlawm ila he thil tha lo tak atanga thil tha chhuak awmchhun a ni thei hial awm asin. Hetiang taka intualvuak leh inthah hmiah hmiah mai hi chu hmanlai changkan hma thil niin kan lo hre ngawt a, mihring thinlung sualzia hi kan lo ngaihaih thin. Hmasawnna leh changkanna kan tihte hian a titha thei lo a ni ber.
Silence is golden
He buaina chungchanga mak ber pakhat chu kan rama thuneihna sang ber neitu kan Prime Minister zahawm tak a ngawi tlat mai hi a ni. Thla thum chhunga law & order a chhiat vek, dan mumal a awm tawh loh, pawhin ngawih a chuh tlat a nih hi. |awng tam loh hi chu a tha, mahse hetiang hunah hi chuan ngawih chuh tur a nih hmel loh hle a ni. State chhunga rorelna thuneihna chang sang ber Chief Minister-in a ram enkawl mek a enkawl zo tawh lo va, in inhalsak leh kut inthlak mai bakah inthahna leh inkahna a thlen chur chur laiin a ngaihna hre tur ber leh mawhphurhna fung chelhtua ngaih chuan lehlam a hawisan ve mai mai a nih ber hi maw.
|hian tha tak pakhat chuan, “Politiciante hi mi â an ni lo tih hi hriat reng tur a ni,” a ti roh a. Han sawisel chiam chiam thin mah ila keini ho suangtuahna piah lam thil an lo hmu pha reng a ni fo. Amaherawhchu, he famkim lohna khawvel, mi fing ber pawhin a tihsual ve khut thinna hmunah hian mahni ram a buai laia hotupa ber lehlam hawia ngawih chuh tlat mai hi a awmzia hriat thiam a har. Eng political strategy tak ni ang maw? Eng ang takin hlawkpui dawn ni maw? Lo hlawkpui dawn lo pawh ni se, mi pangngai tan chuan tawng chhuah ve chu a hun tawh lawm ni? Fate an buai nuai nuai laia hre lo ang maia thil dang ngaihsak a hun tawh lo! Engemaw tak tih a hun! Ngawih chuh tawh zawng zawngah chuan a ngawi ring ber awm e. ‘Silence is golden’ a ti chut roh emaw ni dawn ni?
A thling bawk hawkin
He Manipur buaina – mi 179 dawn thia report (report loh engzah tak awm ang maw?), sakhaw biakna in 321 hal, raltlan 6,0152, in 3,662 hal, tun thlenga mi 40,000 vel relief camp-a awm tirtu (India Today, Aug 7) – hian Pu Modi-a ngeng a chhun pha lo hrim hrim nge, a tih ngaihna thlawt a hre bik lo ni ang le? A ngeng a chhun pha lo a nih chuan keini Hmarchhak ho tan chuan hruaitu ngainatawm tak chu a ni ngai dawn lo tihna a ni ang a, buaina tih reh dan tur a hre thlawt lo a nih chuan he ram ropui tak fung vuantu nih a tlin ngang lo tihna a ni thei bawk ang.
Politician nih ka tlin lohna ber tur nia ka hriat chu ram leh hnam hmasawnna ngaihtuah chunga inthlan leh huna tlin dan tur ngaihtuah tel a ngai tlat mai hi a ni a. Heng thilte hi a inkalh fo awm si a. Tun tum thilah hian Pu Modia te game-plan hi hriat thiam a har a ni. Hetiang taka hun lova ngawih chuh leh buaina tipunlun emaw tih hial khawpa Manipur state buaina a en liam mai hian a party engti takin tichak ang maw? Northeast tribal tan chuan vote ngaihna awm tawh lo hulhual awm a ni, nge tribal vote hi an lo it reng reng lo zawk? Writer lar leh Columnist Chetan Bhagat chuan Times of India, July 29-ah khan, “Hindutva nem zawk pawmtute hi BJP chak chhan a ni tih hriat a tul…Mite thenhrangtu politics-ah hi chuan tawlhpanal a tam a nia. Hmarcha ang hian tlem ei chuan a tui a, a tam lutuk chuan a ei tlak loh mai thin. Hindu voter te rilru puthmang i hriat a nga…” tiin Hindutva brigade hi a warning hial a ni awm e.
A rapthlak lai
India ramah hian hnam leh hnam, chi leh chi, sakhua leh sakhua kut inthlakna hi a awm fo mai. Ram chhung thil thlengah chuan tuna Manipura thil thleng hi a la rapthlak berah an ngai fo mai. Gujarat state Pu Modi-a CM a nih lai kum 2002–a Muslim 790 leh Hindu 254 (thenkhat chuan 2000 chuang an ti) an thih a, 223 bo leh hliam 2500 an awm tum nen khan an tehkhin deuh ber a. Miten Manipur buaina mak an tihzualna ber nia lang chu – Biak In hal, chenna in hal, Police station atanga sorkar silai 4000 vel chhuhsaka a han awm thei mai, lu inlaksak leh hmeichhe awm nem zawk saruaka inphelhtir, khawlai fanpui leh pawngsual te hi a ni awm e. A rapthlak bawk a ni.
Kristian sakhuain mihring thinlung sualna a zirtir chiang em em leh a ngaimawh em em hi a dikna kan hmu thar leh thin. Keini ho hi chuan tribal lam chet thatna lai chanchin inhlan chhawngin a mawi lam hlir kan dawng tih hre reng i la. Manipur phai lama cheng an kut kan tuarte nen khuan kan thinlung a sual tlang vek tih hriat tur a ni. Tunah pawh hian tribalte chuan zawldawh zawkin han hre hlawm mah ila an chet bawnra kut tuar mek an kat ve nuk tho a ni tih hriat a tha. Mihring nihna sual a lang chiang a ni ber e. Ngaihdam dilna chhan tur a tam hle tho ang. Mawl lai hun chauhva thleng thei tura ngaih vawiinah a thleng miau si a nih hi.
A kaikuang zawn a ngai
He buaina hi mi tam takin sakhaw thila buaina, Hinduism versus Christianity a nih loh thu an sawi thin. Tam tak erawh chuan Kristian sakhua beihna hi a tel ngeiah an ngai thung. Ni 2/3 chhung leka Biak In khati zah an hal mai khan a tichiang an ti a. An rilru puthmang hre tur khawpa Meiteiho zinga khawsa tawh tan chuan heti taka kut an thlak thei hi hriatthiam har khawp a ni. Chuti taka rawng chu an ni ngai si lo va.
Suangtuahna pakhatah chuan, Meitei lalin Vaishnavism (Hinduism chi khat) a lo pawm atang khan tribal-te chu Caste systema hnam hnuaihnung ber anga ngaiin thinhrik an hlawh daih tawh a. |hangtharte rilruah Hinduism hrim hrim a tlak nat loh telh telh avangin chutiang inhmuh hniamna pawh chu a tlem telh telh a. Tuna Hindutva zirtirna hian rawn chawk nungin thangthar zingah tribal ho leh an sakhua hnawlna boruak lian tak an tuh ni ngei tur a ni. Manipur buaina kaikuang ber chu India ram Hindu-te ta bik leh Hindu-te kalphunga kal tur anga ngai tlattu Hindutva firfiak ho tho tho hi nia hriat a awl hle a ni. Central leh state sorkar fung vuan mektute chu Hindutva party an ni leh zel bawk si a.
Chanchin |ha nunpui a tul
Hetih lai hian Manipur tlang mite hian an nihna pakhat – Kristian an nihna chu an phur chhuah zawh loh em avangin mualphona pawh a thleng nasa a nih hi hai rual a ni lo. Poppy ching hnam leh drugs buaipui hnam anga puh theiha Kristiante an han awm ringawt pawh hi thil zahthlak tawp a ni. Manipur ramah hian Meitei leh tribalte hi rin aiin thil tha lo lamah an inkangkai nasa tawh a. Corruption leh hlemhletna nun phai lamin an kai nasa a nih chuan tlangram lam pawhin ruih theih chin leh nun pawlawh lam an kai nasa a ni ve tho ang. Meitei leh Meitei an indo kan la hriat loh laiin tribal Kristian leh tribal Kristian indo te chu kan hre nek nuk a nih hi.
Ram leh hnamin Chanchin |ha lak thutak, hlimpui mai lova nunpui, a tulzia leh Chanchin |hain zung a kaih thuk leh ngheh a tulzia Zoram hian hre chhuak nasa lehzualin inenfiah nan hmang bawk sela; he buaina hian Kristiante zingah harhna dik tak thlen se tiin i tawngtai sauh sauh ang u.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More