Kan SHP-te midang kuta hlan a |ul ta si a maw…

K. Hmingthankaia

Kan Small Hydel Project thenkhat sawrkarin outsource a tum chungchang keia ziah ve mai mai chu, chhan tlak tur pawha ka ngaih loh avanga chhan tur zawnga ka ziah pawh ka hriat loh laiin, Engineer thiam tak, pension thlenga hydel project lam enkawltu chuan taima takin a rawn chhang, kan ti dawn nge, a rawn sawifiah hlauh mai a, ka lawm hle a ni. Ngaihdan thar dang pawh min neihtir phah a ni. Pension thlenga thahnemngai taka chenchilhtu thu rawn sawi leh figure a rawn tarlante hi dik thlap turah ka ngai a, keia lo sawi kawi buai phak tur a ni lo.
Mahse, heti chunga sawrkarin SHP-te outsource a tum tlat leh tha zawk nia a ngaih tlat hian chhan a nei a ni mai a. Chu chu sawrkar emaw, department lam emaw, mithiam dang tuin emaw an rawn sawi chiang turah ka ngai a. Mahse, an rawn sawi chiang emaw, sawi chiang lo emaw; tin, sawrkar leh department tan hian a nihna dik tak sawi fiah thiam a harin, sawi a nuam chiah lo pawh a ni maithei. Chuvangin, kan state sawrkar kal tawhte leh tuna sawrkar laite nena ka phak tawka ka lo hmuh ve dan leh, SHP-te midang kuta hlan a tul chhan niawma keima rin thiam dan chu tihian tehkhinthuin sawi ta ila-
Chhungkaw pakhat an awm a. Chu chhungkua chu ngelnghet lo tak, eizawnna mumal leh sum lakluhna tha nei lo an ni. Mahse, chu chhungkua chu hman atang tawha khawsak dan thiam lo, khawsak tinuam leh tisang, awmawl leh eitui ngaina mi an ni. Mi hmuha nalh tak leh changkang tak anga lan tum tlat an ni a. An chhung lam kawrawk leh derdepzia hai der luia ropui tak anga lan ching leh nuam ti mi an ni. Mahse, eng mah neih an neih loh avangin pawisa lakluhna tha ve deuh neih erawh chu an duh ve tho.
Chutichuan, midang puihna leh puk chawp ti tih deuhin eizawnna tur motor thar an lei thei ta hlauh mai a. An motor chuan a thawk chhuak tha hle reng a ni. Ama oil man vel leh driver hlawh tur bakah tam tham tak a la hlawh chhuak thei a ni. A neitute pawh a tirah chuan an lawm khawp mai. Mahse, chutia an motorin thawhchhuah a neih ve takah chuan a hma aiin an inren lo sawt a. Kawng tinrengin an khawsak an ti hautak sauh a. Pawisa khawl leh a dang thawh chhuah reng reng an tum lo.
An motor thawhchhuah sa chu man to taka in an luah manahte, an tu leh fate sikul man to taka kaltir nante, ei leh in man to tak tak leh nawm chen nan an hmang zo nghal zel a ni.
Chutih lai chuan an motor chu zawi zawiin a lo awngrawp ve tial tial a, part thlak leh repair a lo ngai tam tial tial a, driver-in hlawh sang zawk a lo phut ve zel bawk nen. Mahse, chumite chhungkaw khawsak dan buarchuar laklawh tawh chuan an motor thawhchhuah sa chu chhungkaw khawsakna atan bak thil danga hman theih a ni si lo. Thil danga an hman vaih chuan buaina nasa tak leh mualphona mai bakah, chawnghei hial pawh hmabak thei an ni si. An in luah atanga hnawhchhuahte, sikul atanga hnawhchhuahte an hmabak reng a ni tih an hre ve si a. An motor erawhin ni tin a thawh chhuah a ngai reng tho bawk si a. Mahse, enkawlna tur pawisa awm lo leh enkawl loh na na na chu a awngrawp nasa telh telh a. Tin, an chhungkaw khawsak fel lo laklawh tawh avang chuan petrol man vel leh driver hlawh tur takngial pawh an harsat ta telh telh a. Tichuan, an motor pawh chu hman hleih theih loh leh dah tawl, off road a la ngai hial dawn tih chu pa ber chuan a hmu thiam a ni.
An chhungkaw khawsak dan fuh tawh lo laklawh chu pa ber chuan hreawm a ti a, a lungngaia, a siam that dan tur ngaihtuahin a rilru a seng nasa thei hle a ni. Mahse, hman atanga thil kal dik tawh lo leh, an chhungkaw rilru kalsual laklawh tawh chu chuti maia chawplehchilha siam that vek theih a ni si lo. An khawsak dan lah vawilehkhata thlak thut theih a ni bawk si lo. Kawng hrang hrangin an chhungkaw khawsak dan chu zawi zawia tih danglam a tum zel a.
An mamawh em em an motor pawh chu chutia hluihlawn ngawt thei an ni lo tih chu hriain, a tih dan tur kawng dang tha ber tur a ngaihtuah nasa a ni. An motor chu tha taka enkawl theituin enkawl hawh se la, thawhchhuah pawh tam zawk a nei thei anga, keinin engmah sengso ve lovin a thawhchhuahsa chu lo chang then ve zel ila tih chu a thutlukna awm thei chhun chu a ni ta a ni. Chutianga ti duh chu a hmu fuh hlauh bawk a. Chauh thu ba rawhah, a chhe ber thlen ai chuan chutia tih mai chu finthlak pawh a ti letling zawk a ni. Anmahni’n enkawl thei se tih chu duhthusam ni mah se, an chhungkaw kal dan fel lo tawh laklawh avangin, ui chung chungin loh theih lohva midang enkawltir a lo tul ta a nih chu.
Hman atanga kan ram awm dan chu khi mite chhungkua ang deuh chiah khi kan nih hmel ka ti a. Mahse, tu mah hi indem khawtlai thei kan niin ka hre tawh lo. Kan fuh lo laklawh tawh a ni ber. Mahse, insiam that nan tlai lua a awm lova. Tun atang tala kawng eng eng emawa, a theihna apianga engkim siam that leh tih danglam leh tih dan thlakthleng hi a tul tawh a ni.
Mi thiamten hringnun chu risk a ni a, risk ngam lo chuan hma a sawn ngai lovang, an lo tih angin, eng eng emaw hi chu risk a ngai ve bawk a ni. Tu mahin engkim erawh an risk fuh nghal vek bik kher lo.
Khi mite chhungkaw motor neih dan ang deuh khi kan SHP neih dan pawh hi a nih duh hmel ka ti a. Chuvangin, tun atang chuan outsource tha titu mipui leh sawrkar pawh hian, kan SHP-te hi kan hlawkpui lo ti tawh lovin, kan hlawkpui hle naa, kan dinhmun leh kan kal danin a zir ngang hrih si lova, a thawchhuahsa hi thil danga hmanral a ngai zel bawk si, kan enkawl zo ta ngang lo a ni, lohtheihlohvin midang kutah ui chung chunga kan hlan a tul ta a nih hi, ti mai ila. Mipui pawhin an hrethiam em em ang.
Tin, annin an sawi anga an lo enkawl tha thei phian a, power tam zawk an siam chhuak thei a nih a, keinin engmah sengso ve lova, a hlawkna kan lo fanghma no ei hmak hmak a, kan lo êng tha thei ta phian a nih hlauh phei chuan kan tifuh a lo ni mai dawn si a.
Amaherawhchu, midang kuta hlan loh theih hram dan chu awm se kan ti vek ang. Sawrkar tan pawh enkawl zawh loh vanga vai kuta hlan ngawt chu a nuam bik kher lovang. Engineer ka ti ti-puite pawh khan, “Ama thawhchhuah tal hi chu amah enkawl nan hmang zel thei ila chu a tha a ni mai a. Mahse, chu chu a theih ngawt si loh,” an ti hlawm.
Tin, kan lo hlan dawn a nih pawhin, article hmasa lama ka sawi tawh angin, sawrkar hi fimkhur hle sela. Kum 25 lai atan kan inziak awk laklawh tawh si anga, annin an ti tha leh duh lo emaw, thei lo emaw leh si anga, kan buai hle palh ang e. Chuvangin, pakhat emaw chauh hlan hrih ni sela, kum hnih vel enchhin ila, a lo tih chi ta phian a nih leh a tahtawlin hlan zel zawk mai ila te ka lo ti ve deuh a ni.
Thil hi a nih dan tur ang taka dik taka tih hi hmasawnna leh changkanna, kan nawm tlanna mah ni se, kan tlin hrih lo a ni si. SHP enkawlna tur sum pawh budgeta dah vek pawh ni se, khi mite chhungkua ang deuhin, motor ke man tura dah kha in luah mana pek a ngai a, driver hlawh tur kha naupang fee-a pek a lo ngai a, major repair nana dah kha nu ber ram thim leh ram thianghlima kal nan hman a lo tul zel a nih hi. Chuvangin, tun atang chuan a theih dan dana a tha zawnga inthlak leh danglam i tum tawh ang u.
Khi mite chhungkua nen khian kan dinhmun a inan hmel em avangin a lungchhiatthlak zawk ka ti a, a thupui pawh khi ka’n ti lungkuai deuh raih a nih khi.