PRINT MEDIA LEH MITHIAMTE TAN CHONA

James miahlung

Online social media chi hrang hrangin min run mek karah chanchinbu(print media) hlutna tlahniam anga sawi awm thin mah se, print media-te hi chanchin thar rintlak ber ber chhawpchhuaktu an nih piah lamah Editorial leh thuziah (article) kal tlangin mipui ngaihdan (public opinion) chhertu pawimawh tak an nih avangin an pawimawhna leh hlutna a ngai reng a. Social media platform hrang hrangah thu dik tawk lo thehdarh a tam thin avangin print media-te mawhphurhna pawh a sang chho zel dawn niin a lang.
Electronic media(News channel) leh online news portal tam tak rawn chhuah hnuin ni tin chhuak chanchinbu(Local dailies)tan chona a sang telh telh dawn a. Thil thleng thar (current events) ngawr ngawr bakah chhiartute tan thil thlengte chik zawka sawi zauna (News analysis) te, local leh national politics, khawtlang nun leh ram inrelbawlna kaihhnawihah mi thiam (Subject expert)leh zirchikmi (Researcher)te thu ziah tam zawk an chhawpchhuah thiam a tul dawn a ni.
India ram pum huapa chhuak chanchinbu (national dailies)zingah The Hindu leh Indian Express te hi mite ngaihhlut leh darh zau ber an ni a tih theih awm e. Heng national dailies pahnihah hian current events pangngai bakah editorial leh subject hrang hranga mithiam te, politician leh sawrkar hna atanga pension tawh tawnhriat ngah tak tak te, sawrkar thawk laite leh commentator te thu ziah bengvarthlak tak tak chhiar tur a awm thin a. Mipui nawlpui bakah competitive exam hrang hrang hmachhawn turte pawhin national dailies-a editorial leh article hi an chhawr tangkai hle thin a ni.
Mizoram print media ten news tharlam leh rintlak chhiar tur min chhawpchhuahsak thin laiin sawrkar inrelbawlna (Governance) leh policy kaihhnawih chungchangah a tha zawnga mipui rilru sukthlek(Public opinion) kaihruai thei tur leh chhiartuten an hlawkpui theih tur thu ziah kawngah erawh chuan hmasawnna tur a tam niin a hriat a. Article thawhtute zingah mahni line emaw subject a thiamna thuk tak nei (Expert)anga ngaih theih tur an tam lova, a tam zawk hi chu mi nawlpui(layman )kan tih ang hi an ni. Article zingah zaa 80 hi chu Mizoram local politics chungchang a ni ti ila kan sawi sual lo mai theih. Local politics lam hawi bakah ram economy leh nungcha humhalh te, Mizo nationalism leh hnam inpumkhatna chungchang thu ziah hmuh tur a awm zeuh zeuh thin bawk.
Zirna in sang-MZU leh college-a mi thiam(Academics)te thu ziah chhhiar tur awm ve zeuh zeuh thin mah se a tam lem lo. Chutiang bawkin pensioner emaw la thawk lai emaw buaipui bik nei NGO emaw advocacy group a member te thu ziah chhiar tur a vang hle bawk. Medical doctor thenkhat atangin mipui tana tangkai tur hriselna lam hawi thu ziah hmuh tur a awm ve leh zauh thin a. Heti lai hian hun awl nei vak lo turah ngaih pastor leh pathian thu zir(Theologian) thenkhatin ram leh khawtlang inrelbawlna chungchangah an ngaihdan huaisen takin an auchhuahpui thin a, an fakawm hle.
Aiawhte kaltlanga mipui rorelna (Parliamentary democracy)ah mipuiin sawrkar dinglai that leh that lohna te, tanlak ngaihna lai te, politics leh khawtlang nun kal chho zelah siamthat ngai te leh ram economy dinhmun te an hriatfiah theihna tur chu mithiam leh zirchikmite te thuziah a ni. Entirnan, Mizoram sum leh pai dinhmun(State finance) hrechiang ber ber tur chu university leh college-a Economics ziritirtute leh research scholar-te emaw finance department-a rei tak lo thawk tawhte leh a thawk meka te an ni. Amaherawhchu, ni tin chanchinbuah hian academic pahnih khat thuziah tih loh state finance chungchangah mithiamte thu ziah hmuh tur a awm mang tlat lo. Chutiang bawkin politics leh khawtlang nun zirchiang a, national leh international journal thlenga pawha thu ziak theih tura ngai political scientist leh sociologist te thu ziah hmuh tur a tam lem lo.
Local daily emaw magazine leh online portal a chhuah tur article ziah hi rin aia harsa, rilru leh ngaihtuahna sen tulna thil a ni. Hemi kawngah hian university leh college zirtirtu, researcher scholar leh pensioner te tluka hun awl ngah an awm kher lovang. A hre chiang zawk leh ziak tur awma ngaihten an ziah si lo avangin mahni line emaw tawnhriat neihna ni lem loh, thahnem ngai site thuziah chhiar tur a awm fo a ni.
Ram danpuiin khua leh tuite dikna chanvo a pek angin mi zawng zawngin eng topic/issue ah pawh thu an ziah a thiang a. Chutihrual chuan, hriatfuh tawk loh avanga mipui ngaihdan hruai sual theih a awm ve thin avangin a zirchiang leh tawnhriat neiten an ziah tluk a awm chuang lo. Tunhnaia theologian pakhatin local daily pakhatah India ram inthlan leh sawrkarna siam dan kalphung (First past the post system) chungchang a ziahah thil hriatfuh tawk lo deuh a awm avanga university a political science zirtirtu pakhatin a hnuah sawifiahna article a rawn ziah leh te kha thil tha tak niin, subject hrang hranga hriatna thuk zawk neiten print media-ah thu an ziah tam a tulzia a tilang.
Digital khawvelah chuangkaiin khawilai hmun atang pawhin duh duh hunah online news leh article te chhiar theih tawh mah ila mimal leh chhungkuain zing thingpui in paha kan chhiar nasat ber chu local daily te tho an ni. Print media ten a tha zawnga public opinion kaihhruai kawngah an mawhphurhna an hlen deuh deuh theih nan mithiam leh tawnhriat ngah ten thu ziah lamah tan la thar se; chanchinbu enkawltute pawhin mithiamte thu ziak turin sawm hreh lo se chhiartu mipuite tan print media hlutna a sang leh zual ang.
(Thu ziah hi mimal ngaihdan a ni)

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More