SUSTAINABLE, INTEGRATED FARMING IN MIZORAM – 11

RK Dawla
Mb 9366095658

1. March thla laihawl kan thleng a. Kolasib district lamah chuan rial lian pui pui a tla leh dêr tawh a. Mizoram hmar, khawchhak leh khawthlang lamah chuan leilung tihnâwng khawp ruah a tla hlauh a. Ram laili leh chhim lamah chuan ruah tih tham, kumin 2026 chhungin a la tla chiah rih lova. |hal ruah hmasa rawn sûr hi thlai kumhlun neiho tân chuan a lawmawm zual a. Leilung khawro lutuk, a mûr chunglâng kâra tui awm (capillary water) recharge-tu pawimawh tak a ni a. He capillary water hi lei lehphut lohnaah chuan thiltote tui tlan ber thin a ni a. Tuihna siam tham tur chuan lei chhungril lût thama ruahtui a tlâk tam a, a tlâk rei deuh a ngai thin. Kangvar tharah thlai chi ilo thlâk hun kha a ni mêk a. Mizoram dung leh vanga farmer-ten thlâm sak, thlai chi theh leh tuh, thingtuah tur chhêk khawl kan buaipui sap sap hun kha a ni mêk a ni.
2. Thei kumhlun phun thinte tân, tun hi khur laih hun tha a ni mêk a. Fur ruahtui a lo tla a, thei tiak phun kan rilru-ah a awm thut a, kan phun nawk nawk ta thin hi a fuh chiah lova. thâl laiin khur lo laih lâwk a, chutah chuan kan leitha neih ang angte leh lei chunglang lo dah khah a, thla 2/3 lo inuptir a, fur a lo thlen hunah kan khur buatsaih-ah chuan thei tiak phun kha a thang tha duh bik êm êm. Tin, ran-êk tawih lo hi thlai pêkah a fuh lo fova. Tun ang hun, thlai phun hma thla 2/3 vel a, khura lo dah lâwk erawh a pawi lo êm êm. Phun hun meuhah chuan a lo tawih tawh a, chu chu thlaiin a chhawr tâwk chiah thin. Amaherawhchu, cn ratio sâng deuh bawng leh vawk-ek khura kan dah chuan, thlai phun dawnah vual (soil grubs) awm leh awm loh check thin tur a ni. A chhan chu, nipui thaw tantir hi vual lam chite inthlahpun tan hun chiah a nih vang a ni. Mi tam takin, vual hi kan sawi teh fova. Mahsela, kan hriatthiam fo zawk tur chu leiah vual suat ai chuan, a pui (beetle) a nih laia suat kha a awlsamin a sâwt zawk tih hi. Sephung lam chi, rawng uk leh dum lam an ni tlangpui a, vual thlahtute hi. Êng an lawm êm êm. Vual tamna ramah chuan, April leh May thlaah Light trap siamin vual thlahtu kha a suat teuh teuh theih a. Thimhlim atanga darkar 2/3 vel, thlai hmunah light chhit a, a hnuaiah êng bawm rannungho tlâk hlumna tur tui dah leh kha a ni mai.
3. Tunhnaiah kuhva farmer lam atangin a kung bul atanga tawih chho case ka dawng nual mai. Hei hi a chhan lian tak chu, kuhva kan phun zin lutuk vang leh hnim kan sàm hneh lutuk vang a ni. Hetianga kuhva kung bul tawih hi Ganoderma fungus hnathawh a ni tlangpui a. Jampui tlangdung lamah pawh case a awm nual thin. Hnimte hi leilung vawnghimtu leh hrik hlauhawm, Ganoderma, phytopthora a g hrikte lo chelhtu an ni a. Chuvangin, kuhva kha mihring chen an nih tawh chuan, uluk lo takin kum khatah (a tam berah) vawi 2 chauh sam tur a ni. Mihringin nuam kan tih leh tha kan tih kha kan thlaite khan nuam an tiin tha an ti ve kher lova. Tin, kum 2/3 danah kuhva huanah, a mual muala thukvut thehdarh hi a pawimawh êm êm bawk. Thukvut hian leia ions hnawksak – aluminium, manganese leh Iron-te a control a, base saturation a tisâng bawk. A awmzia chu thlai chaw leh a thawhpuite kha thlai ei phâkah a chelhkhawm tihna a nih chu. Kan khawvel sik leh sa a danglam zel a, phun tawrh & sam leh tawrh system hi a vulnerable chho zel dawn a. Awmze neia kan thlai chinna leilung enkawl thiam lamah hmasawn kan ngai hle. Engpawhnise, Pathianin ram tha tak, Zofate min pe a. Uluk tak leh thu-hnu-dawn taka enkawl hi Pathian laka kan mawhphurhna leh mihring kan nih anga kan bat a ni. Pathian chuan, hlawk phut turin mihring a chher ngai lova, tlo tur leh chhel turin mihring a din thin. He kan nihna hi kan leilung leh thlai enkawlah pawh hian kan hriat reng a pawimawh takzet e.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More