SUSTAINABLE, INTEGRATED FARMING IN MIZORAM – 13

RK Dawla
Mb 9366095658

1. March thla tawp kan thleng leh ta reng mai a. Mizoram hmun hrang hrangah rualkhai vak lovin ruah kan dawng rih a. Lo leh huan siam turte pawh hmunhma buatsaihin kan inpuahchah chho mêk bawk a. Khua a lum chho mêk a, hnim kumhlun leh thing an chawrno chho tan mêk bawk. Tin, leilunga rannung tui (buhchium) te an lo keu chho tan chiah bawk. Thlai eichhetu rannung hnawksak eitu, thawh hlawk êm êm savate pawh, bu chhep turin an inbuatsaih chho leh mêk a. Lui tui a kang chat tan a, ram hnuai leh lui kal mite tân, vahvelna hun nuam tak a ni chho mêk bawk.
2. Thlai kumhlun phun tumte tân khur buatsaih chhoh hun a ni mêk a. Khur hi lian lutuk laih kher a ngai chuang lova. Khur lian tak laih a, a hnawhkhahna tur leitha dah mumal leh si loh ai chuan, khur tê zawk laih a, mumal taka dah khah theih kha a lukhawng zawk daih a. Engpawhnise, khur engpawh (thlai kumhlun phun a tur) kan lai a nih chuan, hnim leh thingtang nawi kha a khur chhungah chhepin hâl ila, a kan zawh veleh leiin vur leh thut ila, automatic-in meihawl kan dah nghal tihna a ni a. A remchâng hle. Khur mawnga meihawl dah hian thal khawro huna thlai mamawh tui tam tak a lo chhekkhawm a, lei khal sak ban lutuk (compacted soil structure) tur a veng bawk. Meihawl hi chu inert material a ni a, a tawih ral thei tawh lova. Khur mawngah a awm a nih chuan, Pathian lokal leh hma chu a daih tawh a, a sustainable êm êm a ni.
3. Thlai kumhlun kan chin dawn rêng rêngin, eng thlai pawh nise, a mal (mono-culture)-a chin loh hrâm tum tur a ni. Enkawl buaithlak deuh mah se, leilungin a tlo phahin natna leh eichhetu rannung chi hrang lakah thlai an tlo phah zawk thin. A theih phei chuan, thlai chi 3/4 tal chinpawlh theih a tha zawk. A chhan chu, kan ecosystem innghahna ni DIVERSITY a ni miau a. Tûk-zana kan thlaite pal hman lo tân, natural system (diversity) hmanga huan siam mai hi a finthlak zawk a ni. System/Technology daw-râwm tak hmanga permanent farming kalpui tum chu a tlo thei lova, hahna leh hlawkna a inbuktawk thei lo thin. Ramhnuai/ramngaw kan en chuan, Pathianin multi-layer system hmangin a rem a. Thing sâng tak hnuaiah, thing buk hniam deuh chi an awm a. A hnuai leh-ah perhtê chi hrang hrang, lei hrûlah leibet hlo leh hnahthel ro tam tak a awm a. Chutiang hmunah chuan lei a kalral meuh lova, a kum têlin a tha telh telh a, rannung leh natna vangin thil to a tâm/pûl puk puk ve ngai lo. A chhan chu diversity tha tak a awm vang a ni.
4. India rama farming system thar, sustainable tak tur, rawn lar chho mêk chu Agro-forestry hi a ni. Anantapur District (Andra pradesh)-ah hian, Dal leh buhtun an chinna plot inkarah, legume (kawm neia rah, a zunga Nitrogen leitha bâwk nei chi) chi khat, Ponagamia an ching tlar a. Hei hian leilungah hnawng a khawlsak a, monsoon season kher lovah pawh thlai an chin theih phah a. Chutih laiin a hlanga dal leh buhtun chingte chuan, tui lâk neilo an nih chuan, monsoon ruahtui an nghâk tlawk tlawk mai thung. Khaw-khen kum chuan chuti hlauh chu a ni mai a. Heitianga ramngaw tenau siam paha thlai chin (Agro-forestry) hi hlawkna leh thatna bik tam tak a awm a. Keini ang duang ngawt chuan, kan sawi chhuak zo kher lovang. Tunlaia kan buaipui êm êm, Climate change laka inven nan pawh hian hetianga Agro-forestry system hmanga huan siam leh leilung enkawl hi a tha êm êm a ni. Mizoram ang, ram awihtlan tamnaah phei chuan, remchanna tam tak kan nei ve ngei ang. Chutiang remchang dap chhuaktu leh chawilartu chu kan ram hian, social media vela inrawlh kim êm êm aiin a mamawh zawk daih bawk. Engpawhnise, ram tha zawk din a, hnuhma ngialnghet hnutchhiah turin Mizofa duhawm zawng zawngten mawh kan phur e.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More