RK Dawla
Mb 9366095658
1. April thla kan chuangkai ta a. Khaw lum kan hrut chho tan a. Mizoram zim tê hi kan elevation a diverse viau avangin hmun hrang hrangah khawlum dan a danglam viau thin thung. Dan tlangpuiin, hmun zosâng lama awmte hi an taima-in, farming lamah an harhvang tlangpui a. Chutih laiin hmun hniam (low elevation) lama awmte hi kan ngurchuaiin, farm operation lamah kan dul deuh thung thin. Khawlum hian open air-a hnathawh a tikhawlhkham thin niin a lang. Amaherawhchu, thlai tharchhuah tam theihna hmun tha (potential area) hi chu tlema phai deuh leh hmun dang aia lum deuh zawk a ni tlangpui zel a. A chhan pakhat chu, ram lumah chuan thil a tawih chak a, humidity a lo sâng hma a, thlai an thang chakin rahchhuah pawh a tam deuh thin. Tin, leilunga tawih thei thil lo recycle-tu, leia hrikte an active rei thin – hmun lum leh hnawngah chuan. Hetih rual hian thlai natna leh eichhetu rannung pawh hmun hniam lamah chuan a tam deuh nge nge thin bawk. Organisms reng reng hi, an duh ang environment leh eitur khamkhawp an hmuhnaah chuan, an lo awmin an lo puang hluai thin. Hmun zosâng lamah chuan, thlai an thang muang hlek a, natna leh eichhetu rannung a tlêm deuh thin thung.
2. Kan sawi fo tawh angin, Mizoram bikah hi chuan, kum khat hi – thla 6 chhung leilung hnawng leh thla 6 chhung leilung khawro tiin a then theih a. Leilung hnawn hunchhung hian leilung hnawng lutuk tur ven leh ruahtui tamin lei hànna a kalralpui nasa ven hi kan hna pui ber a ni mai a. Tin, leilung a hnawn that chuan, thlai chauh ni lo, hnim (weedy species) khan an ngeih ve tho avangin thlaite nen competition an nei ta thin a. Hei vang hian, kan thlaite dîp lo tura hnim control kha a tul thin bawk. Leilung khawro hun lai (November-April) ve thung erawh chuan, leilunga hnawng awmsa chamreitir leh a khawro tur leih hnawn (hydration) kha hnapui ber a ni leh a. Khaw hnawn laia operation kalpui hi chu kan thiam tlangpui a, khaw ro hunlaia operation neih erawh kan thiam lutuk lo tlangpui thin. A bikin – leilunga tuipêk nachâng kan hriat viau laiin a hnawng awmsa chamreitir dan lam erawh kan la bil deuh thung.
3. A tawi zawngin fur laia leilung hnawng rei lutuk tur ven leh thâl laia leilung khawro lutuk tur vên hi a basics chu a ni a. A khawi zawk zawkah pawh hian, tihdan pakhat chauh ni lo, chi hrang inkawp tlâng, integrated approach kan hman a ngai ve ve a. Fur lai hi chuan, ram awihpangah pawh nise, leilung hnawng hi a inthlihul ve hrim hrim a, naturally khan. Mahsela, lei chunglang kalral taka hi NGAIHTUAH leh NGAIHVEN ngai lai tak chu a ni ta a. Tin, mi â tam takin, october thla velah fai lutuka huan säm an ching a. thal a ni chho mai dawn a, a fuh thlawt lo, hei hi. Kan la inhrechhuak mawh phian lehnghal. thal laia tui pe thei lo lo hian huan thal dawna huan tihfai kan thahnemngai leh ta nghal a! Pianthar vat a ngai e. Eng thlai pawh ching ila, leilungah kan ching a nih chhung chuan, leilung kha kan CHHÛT tel reng tur a ni. Hei hi farmer tân chuan, Mathaia ziak tluka pawm bur tur a ni. Pathianin ram tha tak, keimahni mil tak min pe a. Kan ram tha tak mil tur hian keimahni kan insiamrem ve a hun tawh êm êm e.