HARHNA HMASA BER PAWCHHUAKTUTE CHANCHIN CHHUNZAWMNA

Rev. Dr. Zaichhâwna Hlâwndo

Tun tumah chuan Mizorama harhna pawchhuaktute zinga mi pahnih Pastor Zathanga leh Upa Thanga te chanchin kan ziak dawn a. An chanchin hi Zofate tan a pawimawh em avangin chhuan lo la kal leh zel turte pawhin an hriat reng nan ziaka kan dah hi a pawimawh avangin kan chhun zawm zel dawn a ni.
Pastor Zathanga : Pastor Zathanga hi October 1882 Lalluauva khua Kawngbawkah a piang a. A pa chu Taiawnga Renthlei a ni a, Aanu chu Rochawnghluti a ni. Zofate zinga Kristian hmasate xinga mi niin kum 1902 khan Kristianah a inpe a. Kum 1905 ah Zosapte rawngbawlna pui turin Tirhkoh ah lâk a ni. Kum 1905 ah Lower Primary a pass a, kum 1908 khan Upper Primary a pass. Fa paruk an nei a chungte chu – (1) Zosiama (2) Lalngaii (3) R.Biakmawii (4) R. Malsawma (5) Lalrinliani leh (6) Bilthangi te an ni.
Kum 1913 atangin Pu Buanga puitu a ni a. Thingtlang lama kohhran lehkha thawn vel leh chhan vel lamah a pui a. Pu Buanga Mizo Dictionary a siamah a pui bawk. Thuthlung thar lehlina Zo tawng endik puitu a ni bawk. Kum 1923-ah Calcutta-a Mizo Bible chhutnaah chamchilhin endik hna (proof reading) a thawk bawk.Khawvel Indopui Pakhatnaah khan kum 1917 May thlaah France rama Mizo Labour Corps kal zingah a tel a, Assistant Headman a ni a. Kum 1918 June thlaah dam takin a lo haw leh a ni.
Zathanga seilenna khua hi Duhlian tawng dik hmanna khua a ni a, Lusei tawng kalhmang a hre hle a ni. A hnaah a rinawm a, mi inngaitlawm tak leh taima tak a ni. Missionah kum 29 a thawh hnu-in kum 1933 khan a pension ta a.Zosapten Bible lehlin hna leh endik hna lam thawh an lo tan leh tak avangin kum 1948 atanga kum 1964 thleng, part time-a endiktu hna a thawk leh a ni.
Kohhranah a rilru leh ngaihtuahna zawng zawng hmang mi a nih avangin Mizoram Baptist kohhran chuan pastor atana nemngheh phu hlein a hria a. Kum 1952 khan Pukpui Presbytery-ah pastor atan nemngheh a ni a, Presbytery chairman ah vawi 5 leh vice-chairmanah vawi 4 lai a tang a ni.
Kum 1964 April ni 4 khan Chaltlang Bethel lung an phun chu Pastor Zathanga hian a hawng a ni. Kum 87 laia upa a nih tawh hnu pawhin, “Ka rawngbawl theih tawk,” tiin Serkawn damdawi ina damlo awmte kan tur leh tawngtaisak turin tûk tin a kal thin a. Damdawi in hotute chuan Honorary Pastor-ah an ruat a ni. Pastor Zathanga hi kum 96 mi niin 5.6.1976-ah Lalpa hnenah a chawl ta a ni.
UPA THANGA CHANCHIN: n Vangawn (Sairang bul) ah a piang a. A pa Thanglianmanga a ni. Upa Thanga hian fa paruk a nei a, a upa ber chu Lalchungnunga a ni a, a tlangval lai BA 4th year zirlaiin a boral. A dawttu hi Pi Lalsangpuii fapa 4 leh fanu 1 an nei. A pathumna chu Lalpari a ni a fapa 1 leh fanu 1 a nei. A pathumna chu Runthachhingi a ni a fapa 1 leh fanu 1 a nei. A dawt leh chu Vanlalsawma a ni a fanu 6 a nei. A dawt leh chu Lalhmachhuana a ni a, fapa 4 leh fanu 5 a nei. A naupang ber chu Ramliani a ni a fanu pakhat a nei.
Upa Thanga hi a naupan laiin a pain a thihsan a. A pa thih hnuah a nu chu an in lamah a kîr leh a, Thanga chu naupang nikhua pawh la hre lo a nih lai atangin ‘fahrah rethei’ lo niin a nî chuan a awm tlei ta a ni.
Kawlkulh atangin Zokhawsang (tuna Zemabawk kiang) lama an lo chhuk hnuin Zâwlbûk mei êngah A AW a zir tan a, Mizoram Lower Primary Exam hmasa ber niin kum 1903 June ni 25 ah khan naupang 27 zinga Pahnihna a ni. Lower primary a pass hmain Khawrihnim ah thla 3 zirtirtu hna a thawk. Kum 1907-1911 chhung Shillong High School ah lûtin Calcutta University hnuaiah Matric certificate a dawng a. Mizo zinga a hmasa ber a lo ni ta hial a! Mairang Assembly kal turte zinga thlan a nih chhan pawimawh tak pakhat chu vai tawng thiam a nih vang a ni.
Kum 1914-ah Aizawl Mission veng upaah thlan a ni a, 1916 July 12 ah nupui neiin fanau malsawmna an dawng a, hun rei tak chhung Bawrhsap office-ah Assistant Clerk leh Head Clerk hna a thawh hnuin kum 1940 khan a pension a. Kum 1941 ah Lushai Trading Company a din a, chu chu vawiin thlengin a la ding.
Kristian hla a phuah Aw Lalpa, chungnung ber kan fak hle a che tih hi a ropuiin sak a hlawh hle. Kristian hlabu ah hian a hla lehlin 18 lai a awm bawk. Chungte chu:-
n KHB 35- Ka lawm em em e kan pa vâna mi
n KHB 55- Ka tlantu fakin ka zai ang
n KHB 75- Chhandamtu tak a hnai ta e
n KHB 166- Kristan sual thawi na a siam ta
n KHB 171- Ka thla, lo kal la, Lal fak teh
n KHB 258- Isua rawn bêl teh
n KHB 312- Aw Lalpa, rawn lantir ang che
n KHB 322- Chau te u Isua en ru
n KHB 328- Amaha zâra damin amah kan hloh
n KHB 385- I bei zel ang u Lal pan min hruai e
n KHB 392- Aw khawiahnge an awm Lal hna thawktu?
n KHB 407- Ka pawlte u, en ru hriatna
n KHB 434- Aw Lalpa
chungnung ber kan fak hle a che
n KHB 468- Lalber hmaah kan ding ang
n KHB 476- Ka khawvel nun tawp hunin buaina tuifawn ka kanin
n KHB 477- Pialral chawlhna
tha tak a awm
n KHB 489- Van hmun ropui hmangaih ram khi
n KHB 496- Pathian angchhung thianghlimah chuan
n KHB 573- Kan inthen hnu kha Lal Isua avângin
April 15, 1957 khan chatuan ramah min lo chawlhsan ta a ni.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More